De Jeugdgezondheidszorg (JGZ) speelt een cruciale rol in het ondersteunen van de gezondheid, groei en ontwikkeling van kinderen en jongeren gedurende hun schoolcarrière. Door middel van gerichte gezondheidsonderzoeken en preventieve programma's biedt de JGZ begeleiding aan zowel kinderen als ouders, met als doel problemen vroegtijdig te signaleren en passende ondersteuning te bieden.
Gezondheidsonderzoek op 5-jarige leeftijd
Wanneer een kind ongeveer 5 jaar oud is, wordt het uitgenodigd voor een gezondheidsonderzoek bij het JGZ-team van de GGD Zuid-Limburg. Dit onderzoek vindt plaats op een JGZ-locatie in de eigen gemeente van het gezin. De JGZ-professional voert metingen uit, zoals lengte en gewicht, en controleert de ogen en oren van het kind. Aan de hand van een vooraf ingevulde vragenlijst worden de gezondheid, groei en ontwikkeling van het kind besproken. Hierbij wordt aandacht besteed aan sociale interacties met leeftijdsgenoten, concentratievermogen en algemeen welzijn. Indien er vragen of zorgen zijn, is er ruimte voor een gesprek met de JGZ-professional. Mocht er na het onderzoek behoefte zijn aan aanvullende zorg of onderzoek, dan wordt er samen met de ouders naar een oplossing gezocht. In sommige gevallen kan de JGZ-professional lichte hulp bieden of doorverwijzen naar andere professionals of instanties.
Indien nodig en met toestemming van de ouders, kan informatie uit dit onderzoek gedeeld worden met de leerkracht van het kind. Vóór het onderzoek wordt de leerkracht uitgenodigd om informatie over het kind te delen, wat kan bijdragen aan een beter beeld van de ontwikkeling op school.
Gezondheidsonderzoek op 10- of 11-jarige leeftijd
Rond de leeftijd van 10 of 11 jaar ondergaat het kind een kort gezondheidsonderzoek op school, uitgevoerd door een doktersassistent. Tijdens dit onderzoek worden het kind gemeten en gewogen. De verzamelde gegevens, samen met de antwoorden op een vooraf ingevulde vragenlijst, worden gebruikt om te beoordelen of aanvullend onderzoek noodzakelijk is. De vragenlijst biedt ouders ook de mogelijkheid om aan te geven of zij een afspraak wensen met het JGZ-team. Ook de leerkracht wordt gevraagd naar eventuele bijzonderheden. Ouders die niet willen dat hun kind deelneemt aan dit onderzoek, worden verzocht contact op te nemen.
Gezondheidsonderzoek in het tweede jaar van het voortgezet onderwijs
Alle leerlingen die zich in het tweede jaar van het voortgezet onderwijs bevinden, worden uitgenodigd voor een gezondheidsonderzoek door een jeugdverpleegkundige. Dit onderzoek vindt plaats op school en zonder aanwezigheid van ouders of verzorgers.
Voor ouders
Tijdens het onderzoek meet en weegt de jeugdverpleegkundige het kind en bespreekt de gezondheid, groei en ontwikkeling. De vragenlijst die het kind vooraf digitaal heeft ingevuld, vormt de basis voor dit gesprek. De vragenlijst omvat onderwerpen zoals gezinssituatie, gemoedstoestand, leefstijl en seksuele gezondheid. Indien nodig wordt dieper ingegaan op specifieke thema's. Kinderen met vragen of zorgen kunnen dit direct met de jeugdverpleegkundige bespreken. Ouders met vragen kunnen contact opnemen via de gegevens in de uitnodigingsbrief, waarna een jeugdverpleegkundige contact zal opnemen. Vertrouwelijkheid van de antwoorden is gewaarborgd; alleen medewerkers van de Jeugdgezondheidszorg hebben inzage. Indien er na het onderzoek verdere zorg nodig is, wordt samen met ouders en kind naar een oplossing gezocht. Doorverwijzing naar een jeugdarts, huisarts of andere organisatie is mogelijk.
Met toestemming van het kind en de ouder(s) kan relevante informatie gedeeld worden met de mentor of leerkracht, bijvoorbeeld bij concentratieproblemen, met als doel de schoolondersteuning te verbeteren.
Voor jongeren
Ook voor jongeren zelf is er een apart onderzoekstraject in het tweede jaar van het voortgezet onderwijs. Dit onderzoek vindt eveneens op school plaats, zonder ouders. De jeugdverpleegkundige bespreekt de ingevulde digitale vragenlijst, die onderwerpen als gezin, gezondheid, leefstijl en seksuele ontwikkeling omvat. Jongeren met vragen of zorgen kunnen dit direct aangeven. Ouders met zorgen kunnen dit kenbaar maken via de contactgegevens in de uitnodigingsbrief. De antwoorden zijn vertrouwelijk. Indien nodig wordt samen met de jongere en de ouders naar oplossingen gezocht. De jeugdverpleegkundige kan een jeugdarts inschakelen of doorverwijzen. Informatie kan, met toestemming van de jongere en ouders, gedeeld worden met de mentor.
Gezondheidsonderzoek speciaal onderwijs
Kinderen die speciaal onderwijs volgen, komen meerdere keren in aanmerking voor een gezondheidsonderzoek bij het JGZ-team. Dit is belangrijk om een compleet beeld te krijgen van alle factoren die de ontwikkeling van het kind beïnvloeden, ook wanneer het kind al medische specialisten bezoekt. De JGZ kan adviseren en ondersteunen, zodat het kind zich optimaal kan ontwikkelen. Tijdens het onderzoek kijkt de jeugdarts of jeugdverpleegkundige naar de gezondheid, groei en ontwikkeling, en voert metingen uit. De ingevulde vragenlijst wordt besproken en indien nodig wordt dieper ingegaan op specifieke onderwerpen. Ook hier geldt dat er samen met de ouders naar oplossingen wordt gezocht bij vragen of zorgen.
De jeugdarts is tevens betrokken bij de Commissie van Begeleiding (CvB) of het Zorgadviesteam (ZAT) van de school, waar wordt meegedacht over het ontwikkelingsperspectief (OPP) van het kind. Hiervoor kan, met toestemming van de ouders, informatie van behandelende specialisten worden opgevraagd.
JGZ-onderzoek per schooltype in het voortgezet onderwijs
Gedurende de middelbare schoolperiode vinden er verschillende JGZ-onderzoeken plaats, afgestemd op het specifieke schooltype:
Praktijkonderwijs
Leerlingen uit de 1e en 3e klas worden onderzocht door een jeugdverpleegkundige. Zij ontvangen een vragenlijst thuis, die op school bij de mentor ingeleverd moet worden. De jeugdverpleegkundige geeft uitleg in de klas, waar leerlingen een tweede, korte vragenlijst invullen over psychosociale gevoelens en leefstijl. Er worden metingen verricht en vragen besproken. Mentoren en ouders kunnen bijzonderheden aangeven. Er zijn ook spreekuren voor vervolgonderzoeken.
VMBO
In de 1e en 3e klas VMBO ondergaat elke leerling een screening door een jeugdverpleegkundige, inclusief metingen. Een klassikale film en een digitale vragenlijst ('Gezondheidscheck') vormen onderdeel van het onderzoek. Leerlingen kunnen aangeven waarover zij meer informatie wensen. De verpleegkundige kan extra uitleg geven of doorverwijzen. Mentoren en ouders kunnen bijzonderheden melden.
VMBO-T, HAVO, VWO, Atheneum en Gymnasium
Leerlingen in de 2e en 4e klas van deze schooltypes worden gescreend. Na een klassikale film en digitale vragenlijst ('Gezondheidscheck') worden in klas 2 alle leerlingen gezien door een doktersassistent of, indien nodig, direct door de verpleegkundige of arts. In klas 4 worden leerlingen alleen op indicatie opgeroepen, op basis van de vragenlijst, eigen vragen of vragen van mentoren/ouders. De regie van dit onderzoek ligt grotendeels bij de jongere zelf. Mentoren en ouders kunnen bijzonderheden aangeven. Er zijn spreekuren voor vervolgonderzoeken en aanmeldingen. De school faciliteert een geschikte ruimte voor de afname van de digitale check en gesprekken vinden veelal op een andere dag plaats.
Preventie en ondersteuning door JGZ
De JGZ biedt meer dan alleen gezondheidsonderzoeken. Zo wordt er aandacht besteed aan het herkennen van signalen van psychische nood, zoals suïcidale gedachten, en wordt er training aangeboden om hierover in gesprek te gaan en jongeren door te verwijzen. Tevens worden er onderzoeken gedaan naar hygiëne op scholen en biedt de GGD voorlichting aan ouders, scholen en kinderen. Het Rijksvaccinatieprogramma (RVP) wordt uitgevoerd, waarbij kinderen vanaf 10 jaar vaccinaties ontvangen tegen diverse infectieziekten.
De JGZ werkt nauw samen met scholen om een gezonde leer- en leefomgeving te creëren via de Gezonde School-aanpak. Dit omvat advies en ondersteuning op thema's als welbevinden, bewegen, sport, relaties en seksualiteit. Daarnaast voert de GGD anoniem vragenlijstonderzoek uit naar de gezondheid van jongeren (Gezondheidsmonitor Jeugd) om beleid te informeren.
Voor jongeren tot 24 jaar biedt het centrum voor seksuele gezondheid van de GGD gratis en anonieme SOA-tests, evenals informatie over opvoeden, opgroeien en vaccinaties. De JGZ is er voor alle ouders en kinderen van 0-18 jaar en kan geraadpleegd worden voor vragen over uiteenlopende onderwerpen, van gedrag en overgewicht tot mediagebruik en pesten.
tags: #jgz #op #het #voortgezet #onderwijs