De bevalling is een van de meest intense en bijzondere gebeurtenissen in het leven van ouders. Hoewel elke bevalling uniek is, zijn er algemene voortekenen en fases die kunnen helpen bij het herkennen wanneer de bevalling begint. Het is belangrijk om te weten dat niet elke bevalling hetzelfde verloopt en dat de volgorde van gebeurtenissen kan verschillen. De meeste bevallingen vinden plaats tussen week 38 en het einde van week 41 van de zwangerschap. Slechts een klein percentage bevalt op de uitgerekende datum zelf.
Als de bevalling vóór 37 weken zwangerschap plaatsvindt, wordt de baby als prematuur beschouwd en vindt de bevalling in het ziekenhuis plaats. Wanneer de baby meer dan twee weken na de uitgerekende datum nog niet geboren is, spreekt men van een 'overtijdse' baby, en ook dan vindt de bevalling in het ziekenhuis plaats.
Interessant is dat de meeste bevallingen in het weekend of 's nachts beginnen. De voorbereiding op de bevalling is belangrijk, maar het is goed om te beseffen dat je er nog zo goed op kunt voorbereiden, elke bevalling anders is.
De Eerste Tekenen van de Bevalling
Het begin van de bevalling kan zich op verschillende manieren manifesteren. Enkele van de meest voorkomende eerste tekenen zijn:
- Harde buiken of voorweeën: In de laatste weken van de zwangerschap kunnen vrouwen last krijgen van harde buiken. Dit zijn samentrekkingen van de baarmoeder die voelbaar zijn, maar meestal nog geen pijn veroorzaken. Ze kunnen onregelmatig zijn en weer afzakken. Deze voorweeën zorgen ervoor dat de baarmoedermond zachter en korter wordt, wat een voorbereiding is op het 'echte werk'. Hoewel ze ongemakkelijk kunnen zijn, zijn ze zelden pijnlijk en geven ze nog geen ontsluiting.
- Verlies van de slijmprop: Dagen of uren voor de bevalling kan er bloederig slijm uit de baarmoedermond verloren worden. Dit wordt de slijmprop genoemd en is een teken dat de baarmoederhals zich begint te openen. Het verliezen van de slijmprop hoeft niet direct te betekenen dat de bevalling begint; het kan nog dagen duren.
- Breken van de vliezen: Een ander teken kan het breken van de vliezen zijn, waarbij vruchtwater wordt verloren. Dit kan soms al gebeuren voordat de weeën beginnen, maar ook tijdens de bevalling zelf. Het vruchtwater hoort helder te zijn en een zoetige geur te hebben. Groen vruchtwater kan erop wijzen dat de baby in het vruchtwater heeft gepoept, wat kan duiden op benauwdheid bij de baby.
- Grieperig gevoel of diarree: Sommige vrouwen voelen zich vlak voor de bevalling grieperig of krijgen last van diarree, zuurbranden of misselijkheid. Diarree kan specifiek een teken zijn van het begin van de bevalling.
- Rugpijn: Zware rugpijn, die met tussenpozen optreedt, kan ook een symptoom zijn van een naderende bevalling.
De Fases van de Bevalling
Een natuurlijke bevalling kan grofweg worden opgedeeld in verschillende fases. Het is belangrijk te weten dat de overgangen tussen deze fases niet altijd even duidelijk zijn en elkaar kunnen overlappen. Elke fase kan ook in duur sterk variëren.
De Latente Fase (Ontsluitingsfase, deel 1)
De latente fase is de voorbereidende fase van de bevalling. Hierin beginnen de weeën, maar ze zijn nog niet erg krachtig en de regelmaat is wisselend. De baarmoedermond begint te verweken, te verkorten en te centreren. Deze fase kan bij een eerste baby lang duren, soms tien uur of langer. De weeën kunnen voelbaar zijn in de buik, rug of benen. In deze fase is het belangrijk om zo veel mogelijk afleiding te zoeken en te proberen te ontspannen. Een warme douche, bad of kruik kan helpen om de baarmoeder te ontspannen. Paracetamol kan eventueel gebruikt worden.
Als de weeën steeds regelmatiger komen, langer duren en heviger worden, gaat de latente fase over in de actieve fase.
De Actieve Fase (Ontsluitingsfase, deel 2)
In de actieve fase weet je zeker dat de bevalling begonnen is. De weeën volgen elkaar sneller op, duren langer en worden intenser. Ze komen ongeveer om de 4 tot 5 minuten en duren een minuut. In deze fase heb je al je aandacht nodig om de weeën op te vangen. De latente en actieve fase samen vormen de ontsluitingsfase, die duurt tot volledige ontsluiting (10 centimeter). Tijdens deze fase kan de verloskundige of gynaecoloog vaginaal controleren hoe ver de ontsluiting gevorderd is.
Bij weeën die om de 4 tot 5 minuten komen en een minuut duren, is het tijd om de verloskundige te bellen. Bij een eerste kind hoef je de verloskundige nog niet te bellen, maar bij een volgend kind wel als de weeën een uur lang om de 4 à 5 minuten komen en ongeveer een minuut duren.
De Overgangsfase
De overgangsfase is de overgang van volledige ontsluiting naar de persfase. De weeën zijn hier vaak op hun hevigst, soms gevolgd door kortere periodes met langere pauzes. Het kan lijken alsof de bevalling afzwakt, maar dit is niet het geval. Dit is de fase waarin de baby verder zakt en er druk ontstaat op de bekkenbodem, wat leidt tot persdrang.
De Uitdrijvingsfase (Persfase)
Wanneer je volledige ontsluiting hebt en duidelijke persdrang voelt, begint de uitdrijvingsfase. Dit is de periode waarin de baby door de vagina naar buiten wordt geperst. De weeën zijn krachtig en je kunt actief meepersen. Bij een eerste baby duurt het persen gemiddeld drie kwartier tot een uur, bij een volgend kind korter. Tijdens het persen wordt het hoofdje van de baby steeds verder zichtbaar. Het kan een branderig gevoel geven wanneer het hoofdje de bekkenbodem oprekt. De vijf onvolgroeide schedelbeenderen van de baby kunnen tijdens de geboorte over elkaar heen schuiven, wat helpt bij de geboorte.
Geboorte en Nageboortetijdperk (Gouden Uur)
Na de geboorte van het hoofdje worden de schouders geboren, waarna de rest van het lichaam van de baby er meestal vlot uitkomt. Het eerste uur na de geboorte wordt het 'gouden uur' genoemd. Dit is een belangrijke periode voor de eerste hechting tussen de baby en de ouders. De baby wordt op de warme buik gelegd, de navelstreng wordt afgebonden en doorgeknipt, en de baby wordt gecontroleerd met de APGAR-score. Binnen een half uur na de geboorte van de baby komt de placenta (moederkoek) uit de baarmoeder. De placenta wordt zorgvuldig gecontroleerd op volledigheid.
Tijdens het persen kunnen de vliezen spontaan breken, waarbij vruchtwater wordt verloren. Het kan zijn dat er medisch moet worden ingegrepen met een knip, tangverlossing, vacuümpomp of keizersnede, vooral als de bevalling anders verloopt dan verwacht. Het is belangrijk om eventuele vragen hierover te stellen aan de arts of verloskundige.
Praktische Tips voor Kleding
Voor de bevalling is comfortabele kleding essentieel. Het dragen van een groot T-shirt of nachthemd van zachte stof en ondergoed dat niet knelt, wordt aangeraden. Het is verstandig om enkele slips in een grotere maat en een hoger model te kopen, aangezien er na de bevalling de eerste dagen veel bloedverlies kan optreden en kraamverband goed moet blijven zitten. Ook naadloze boxershorts kunnen prettig zijn.
Wanneer de Verloskundige Bellen?
De verloskundige bespreekt tijdens de zwangerschap wanneer er contact opgenomen moet worden. Over het algemeen geldt:
- Bel de verloskundige als je je zorgen maakt.
- Bel direct als je denkt dat je gaat bevallen en je minder dan 37 weken zwanger bent.
- Bel als de vliezen breken en het vruchtwater er niet helder uitziet (groen, bruin of andere kleur).
- Bel als de vliezen breken en de baby nog niet is ingedaald (volg hierbij de specifieke instructies van de verloskundige).
- Bel bij helderrood bloedverlies uit de vagina, meer dan een beetje bij het afvegen. Bij twijfel over de hoeveelheid of kleur van het bloed, altijd bellen.
- Bel als de weeën heel intens zijn en je het gevoel hebt dat je moet poepen.
- Bij weeën die om de 4 à 5 minuten komen en een minuut duren, en dit al langer dan een uur aanhoudt, is het tijd om de verloskundige te bellen.