Na de bevalling kunnen veel vrouwen last krijgen van een diastase, wat zich kan uiten in een grotere navel of een week gevoel tussen de buikspieren. Een diastase is een veelvoorkomend verschijnsel, maar de klachten die ermee gepaard gaan, kunnen zeer vervelend zijn. In deze uitgebreide gids duiken we dieper in op wat een diastase precies is, hoe het ontstaat, welke symptomen erop wijzen en hoe je het kunt herstellen.
Wat is een Diastase?
Een diastase verwijst naar het uitrekken van het bindweefsel tussen de twee rechte buikspieren, de zogenaamde linea alba. Dit bindweefsel loopt van het borstbeen tot aan het schaambeen en is normaal gesproken 7 tot 20 mm breed. Tijdens de zwangerschap rekt de linea alba op om plaats te maken voor de groeiende baby. Na de bevalling heeft dit bindweefsel het vermogen om zichzelf te herstellen, maar dit verloopt niet altijd optimaal.
Wanneer de ruimte tussen de buikspieren groter wordt dan een bepaalde 'norm' of wanneer de linea alba slap aanvoelt, spreken we van een diastase. Dit kan de spanning in de buikwand verminderen, wat invloed heeft op de stabiliteit van de romp.
De Rol van de Linea Alba
De linea alba is cruciaal voor de ondersteuning van de buikorganen en speelt een centrale rol in het verbinden van de verschillende buikspieren. Een goed functionerende linea alba zorgt voor stabiliteit en krachtoverdracht in de romp. Wanneer deze echter uitgerekt en slap is, kan dit leiden tot diverse klachten.
Oorzaken van Diastase
Verschillende factoren kunnen bijdragen aan het ontstaan of aanhouden van een diastase na de bevalling:
Hormonale Veranderingen
Tijdens de zwangerschap zorgen hormonen zoals relaxine ervoor dat het bindweefsel in het lichaam, inclusief de linea alba, soepeler en rekbaarder wordt. Dit is noodzakelijk voor de groei van de baby en de bevalling, maar kan ook leiden tot een verminderde spanning in de buikspieren.
Mechanische Belasting
De groeiende baarmoeder oefent druk uit op de buikwand. Na de zesde zwangerschapsmaand wordt deze rek op de rechte buikspieren aanzienlijk. De druk van de baarmoeder kan ook het middenrif omhoog duwen en de ribbenboog wijder maken. Als de ribbenboog na de bevalling niet terugkeert naar de normale hoek, kan dit de rechte buikspieren en de linea alba naar buiten blijven trekken.
Overige Oorzaken
Naast zwangerschap kunnen ook andere factoren een diastase veroorzaken of verergeren:
- Fors overgewicht: Verhoogt de druk op de buikwand.
- Veel buikdruk: Activiteiten zoals zware krachttraining met onjuiste techniek, het bespelen van blaasinstrumenten of chronisch hoesten kunnen leiden tot verhoogde intra-abdominale druk.
- Anatomische verschillen: Sommige mensen worden van nature geboren met meer ruimte tussen de buikspieren.
Hoe Vaak Komt Diastase Voor?
Een diastase is een natuurlijk verschijnsel tijdens de zwangerschap. Bij 35 weken zwangerschap heeft 100% van de zwangere vrouwen een diastase. Na de bevalling is dit nog steeds wijdverbreid:
- 6 weken na de bevalling: Ongeveer 60% van de vrouwen heeft nog een diastase.
- 6 maanden na de bevalling: Dit percentage daalt naar ongeveer 45,4%.
- 12 maanden na de bevalling: Nog steeds 32,6% van de vrouwen heeft een diastase.
Hoewel factoren zoals een grote buik, hoog BMI, keizersnede of hypermobiliteit het risico op een langdurige diastase kunnen vergroten, is de precieze oorzaak nog niet volledig duidelijk. Wel is bekend dat vrouwen die tijdens de zwangerschap zwaar tillen met een verkeerde techniek, een grotere kans hebben op het ontwikkelen van een diastase.
Symptomen van Diastase
Een diastase kan zich op verschillende manieren manifesteren:
Zichtbare en Voelbare Tekenen
- Een blijvend buikje: Soms lijkt het alsof je nog steeds zwanger bent, zelfs maanden na de bevalling.
- Navelafwijkingen: De navel kan eruitzien als een diep gat, er kan een stukje huid over de navel vallen, of de navel kan naar buiten puilen.
- Week aanvoelende buikwand: De ruimte tussen de buikspieren voelt zacht aan, en er kunnen meerdere vingers tussen de spierhelften worden geschoven.
- Bolling of 'tuutje': Bij het aanspannen van de buikspieren (bijvoorbeeld bij het opstaan uit bed) kan er een bolling of een 'tuutje' ontstaan in het midden van de buik. Dit duidt op buikinhoud die naar buiten puilt in de weke ruimte.
Andere Klachten
Naast de zichtbare symptomen kan een diastase leiden tot:
- Pijnklachten, met name rond de navel.
- Rugklachten.
- Obstipatie.
- Problemen met diep ademhalen.
- Bekkenbodemklachten, zoals incontinentie of een verzakking (deze klachten zijn gerelateerd aan te veel intra-abdominale druk).
- Een algemeen gevoel van zwakte in de romp.
Hoe Weet Je of Je een Diastase Hebt?
Hoewel een echo, uitgevoerd door bijvoorbeeld een bekkenfysiotherapeut, de meest betrouwbare methode is om een diastase vast te stellen, kun je ook zelf een test uitvoeren:
- Ga op je rug liggen met je voeten plat op de grond en je knieën gebogen.
- Plaats één hand plat op je buik, net boven je navel.
- Til voorzichtig je hoofd en schouders een paar centimeter van de grond, alsof je een lichte crunch maakt.
- Voel met je vingers in het midden van je buik. Je kunt de randen van je rechte buikspieren voelen.
- Meet met je vingers hoeveel ruimte er tussen de spierhelften is. Tussen de 6 en 8 weken na de bevalling is 1 tot 2 vingers ruimte acceptabel.
- Let ook op de diepte van de ruimte en hoe stevig de linea alba aanvoelt. Een gezonde linea alba veert terug als je erop drukt, vergelijkbaar met een trampoline.
Het is belangrijk om niet alleen naar de breedte te kijken, maar vooral naar de diepte en de spanning die je kunt genereren. Een functionele diastase kan weliswaar wijd zijn, maar de linea alba is dan stevig en veerkrachtig. Bij een niet-functionele diastase ontbreekt deze spanning.
Wat te Doen bij Diastase? Herstel en Behandeling
Gelukkig is een diastase in de meeste gevallen te herstellen, zelfs jaren na de bevalling. Het herstelproces kost tijd en vereist een gerichte aanpak.
Rust en Beweging
Het is belangrijk om je lichaam de ruimte te geven om te herstellen. Dit betekent niet dat je je buikspieren volledig moet negeren. Het bindweefsel heeft juist enige inspanning nodig om steviger te worden. Vergelijk het met een knieoperatie: rustige belasting wordt aangeraden. Bouw sportactiviteiten na de bevalling geleidelijk op en vermijd hoge impact oefeningen in de eerste 3-6 maanden.
Bewustzijn en Ademhaling
Wees je bewust van je houding en ademhaling. Een juiste 360° ademhaling (middenrifademhaling) is essentieel. Hierbij ontspannen de dwarse buikspieren volledig, wat de druk op de linea alba vermindert. Incorrecte ademhaling, waarbij de schouders en nek te veel meewerken, kan de spanning op de linea alba verhogen.
Heb jij ook een VERSTOORDE ademhaling? Dit zijn de gevolgen!
Gerichte Oefeningen
Niet alle buikspieroefeningen zijn geschikt bij een diastase. Slechte oefeningen kunnen het herstel juist belemmeren of het probleem verergeren. Veilige oefeningen richten zich op het versterken van de dwars buikspieren en schuine buikspieren, terwijl de rechte buikspieren voorzichtig getraind worden zodra de buikwand gesloten is.
Oefeningen tijdens de Zwangerschap
Preventieve oefeningen tijdens de zwangerschap, onder begeleiding van bijvoorbeeld een ZwangerFIT®-coach, kunnen helpen om klachten te verminderen en schade te voorkomen. Hierbij ligt de focus op het veilig trainen van de schuine buikspieren.
Oefeningen na de Bevalling
- Eerste dagen na de bevalling: Rust, bekkenbodemoefeningen (aanspannen en ontspannen) en ademhalingsoefeningen.
- Vanaf dag 4: Voorzichtig trainen van de dwarse buikspier door de onderbuik in te trekken en aan te spannen.
- Vanaf dag 10: Voorzichtig sterker maken van de schuine buikspieren door middel van zijwaartse oefeningen.
- Verdere opbouw: Naarmate het herstel vordert, kunnen oefeningen voor het spierkorset, mobiliteitsoefeningen en stretches worden uitgebreid.
Voorbeelden van veilige oefeningen zijn:
- Op de rug liggen met voeten op de grond en één voor één het been optillen.
- De side plank.
- De dead bug (voor het versterken van de rechte buikspieren wanneer de buikwand stevig is).
Houding en Lichaamsgebruik
Een optimale lichaamshouding, waarbij de ribbenkast boven de heupen staat, is cruciaal voor een goede drukverdeling in de buik. Wees je bewust van hoe je beweegt, tilt en staat gedurende de dag. Een verkeerde houding kan onbewust veel druk op de buikwand zetten.
Buikbanden en Sluitlakens
Een sluitlaken kan na de bevalling tijdelijk ondersteuning bieden door de rechte buikspieren naar elkaar toe te trekken. Dit kan helpen bij het herstel van de buikwand. Echter, het langdurig dragen van een buikband wordt afgeraden, omdat dit de ademhaling kan belemmeren en het bindweefsel minder gestimuleerd wordt om te herstellen.
Wanneer Professionele Hulp Inschakelen?
Als je na ongeveer twee maanden geen verbetering merkt of als de diastase klachten veroorzaakt, is het raadzaam om professionele hulp in te schakelen. Een bekkenfysiotherapeut of een gespecialiseerde trainer kan een individueel behandelplan opstellen.
Diastase Operatie
In gevallen van een zeer ernstige diastase (meer dan 2,5 cm ruimte) waarbij de buik zich niet meer vanzelf herstelt, kan een operatie noodzakelijk zijn. Dit is vergelijkbaar met de behandeling van een navelbreuk.
Navelbreuk en Diastase
Een navelbreuk kan gerelateerd zijn aan diastase en ontstaat door te veel intra-abdominale druk. Bij een navelbreuk puilt een deel van het lichaam uit door een zwakke plek in de buikwand, vaak net boven de navel. Zwangerschap is een risicofactor. Behandeling kan bestaan uit een operatie, maar ook niet-chirurgische interventies zoals houdingscorrectie, ademhalingsoefeningen en core-training zijn effectief.
