Een zwangerschap moet voor iedereen een bewuste keuze kunnen zijn - niet iets wat je overvalt en waar je maar mee moet zien om te gaan. Vooral niet als je toch al in een kwetsbare positie zit.
Wat is Nu Niet Zwanger?
Nu Niet Zwanger (NNZ) is een programma dat vrouwen en mannen in de vruchtbare leeftijd met complexe problemen ondersteunt bij het maken van bewuste keuzes rondom hun kinderwens, seksualiteit en anticonceptie. Vaak vinden deze personen het lastig om zelf de regie te nemen over hun situatie, en blijkt het organiseren van anticonceptie ingewikkeld wanneer zij hun kinderwens willen uitstellen.
Het kerndoel van het programma is om hulpverleners te trainen in het aangaan van een open en eerlijk gesprek met hun cliënten over deze intieme onderwerpen. Hierdoor kunnen cliënten zelf een weloverwogen keuze maken om nu wel of niet zwanger te worden, en zo onbedoelde zwangerschappen te voorkomen.
Voor Wie Is Nu Niet Zwanger Bedoeld?
Het programma richt zich specifiek op mannen en vrouwen in een kwetsbare situatie. Dit kan onder andere zijn:
- Mensen met ernstige psychiatrische problematiek
- Mensen met een verstandelijke beperking
- Mensen met verslavingsproblematiek
- Daklozen
- Mensen met schulden
- Mensen zonder verblijfsstatus
- Personen met ervaringen met loverboys of dwang
Vaak zijn deze individuen al in beeld bij hulpverleners, wat een vertrouwensband creëert die essentieel is voor het aangaan van deze gesprekken.
Hoe Werkt Het Programma?
De Nu Niet Zwanger-methodiek is gebaseerd op een eenvoudige, maar krachtige aanpak:
- Proactief Gesprek: Hulpverleners leggen zelf persoonlijk contact met cliënten en bespreken openlijk de kinderwens, seksualiteit en anticonceptie. Hierbij wordt aangesloten bij de specifieke vragen, behoeften en mogelijkheden van de cliënt.
- Empowerment: Door het stellen van vragen als "Wat zou een zwangerschap voor jou betekenen, nu, in deze fase van je leven?", wordt de cliënt gestimuleerd om zelf na te denken over de consequenties en keuzes te maken. Het doel is om de cliënt regie te geven over de eigen kinderwens.
- Ondersteuning en Training: Binnen organisaties werken aandachtsfunctionarissen als ambassadeurs van NNZ. Zij worden getraind door een inhoudelijk coördinator (werkzaam bij de GGD) en dragen hun kennis en vaardigheden over aan collega-hulpverleners.
Amazing Child Birth Process (3D Animation)
De Rol van Professionals en Coördinatoren
Professionals (hulpverleners) uit het sociaal domein vormen de basis van het programma. Zij gaan vanuit hun vertrouwensrelatie het gesprek aan met cliënten. De aandachtsfunctionarissen zorgen voor de borging van het NNZ-programma binnen hun organisatie en fungeren als eerste aanspreekpunt voor collega's.
De inhoudelijk coördinator is de expert binnen het programma en ondersteunt aandachtsfunctionarissen, met name bij complexe casussen of wanneer doorverwijzing nodig is. Deze coördinatoren zijn werkzaam bij de GGD en verzorgen de scholing voor aandachtsfunctionarissen.
Medische en Financiële Ondersteuning
Wanneer medische expertise nodig is, bijvoorbeeld als een cliënt geen eigen huisarts heeft of daar niet naartoe wil, kan worden doorverwezen naar een arts of verloskundige die is aangesloten bij het NNZ-programma. Deze medische keten is snel beschikbaar voor het plaatsen van anticonceptie.
Wat betreft financiën, draagt de cliënt in principe zelf bij aan de kosten van anticonceptie en plaatsing. Indien dit niet toereikend is, kan gebruik worden gemaakt van het budget voor anticonceptie, waarbij ook de verzekering, bewindvoering of budgetbeheer van de cliënt wordt geraadpleegd.
Landelijke Uitvoering en Samenwerking
Nu Niet Zwanger is een landelijk programma, waarbij de regionale uitvoering is ondergebracht bij de GGD's. Het programma is onderdeel van het actieprogramma Kansrijke Start, gericht op de eerste duizend dagen van een kind. NNZ kijkt echter verder dan alleen de fase vóór de zwangerschap en bepaalt de benodigde duur en hoedanigheid van ondersteuning per individu.
Er is een nauwe samenwerking met diverse ketenpartners uit het sociaal en medisch domein. Huisartsen, verloskundigen en gynaecologen die zijn aangesloten bij NNZ, kunnen cliënten die ondersteuning nodig hebben bij het maken van bewuste keuzes rondom kinderwens, rechtstreeks aanmelden bij het NNZ-team van de GGD.
Belang en Impact
Een onbedoelde zwangerschap kan het leven van mensen met problemen of een opeenstapeling ervan nog moeilijker maken. Het programma Nu Niet Zwanger draagt bij aan het verminderen van het aantal onbedoelde zwangerschappen door het bespreekbaar maken van kinderwens, seksualiteit en anticonceptie. Door hulpverleners te trainen en te ondersteunen, wordt ervoor gezorgd dat kwetsbare (potentiële) ouders de regie krijgen over hun eigen leven en keuzes.
Onderzoek heeft aangetoond dat de NNZ-methodiek succesvol kan opschalen op landelijk niveau, terwijl de individuele ervaringen en de relatie met de cliënten centraal blijven staan. Dit gebeurt door een respectvolle benadering waarbij cliënten als gelijkwaardig worden behandeld.
