GGD Fryslân zet zich in voor de gezondheid en het welzijn van alle inwoners van Friesland. De organisatie speelt een cruciale rol in het helpen van mensen om gezond te blijven en gezonder te worden. Dit omvat het voorkomen en bestrijden van infectieziekten, het geven van milieuadvies, en specifieke ondersteuning aan kinderen en gezinnen.
De missie van GGD Fryslân is breed: het beschermen en bevorderen van de gezondheid van alle Friese burgers. Dit gebeurt op twee manieren: door publieke gezondheid in de zin van bescherming, zoals vaccinaties tegen ziekten als kinkhoest en mazelen, en door het beheersen van uitbraken van infectieziekten zoals TBC. Daarnaast richt publieke gezondheid zich op bevordering, wat inhoudt dat GGD Fryslân werkt aan het zorgen dat Friese burgers gezond en vitaal zijn en blijven, onder andere door te zorgen voor een gezonde omgeving en het stimuleren van een gezonde leefstijl. Publieke gezondheid richt zich op de gehele bevolking of specifieke groepen daaruit, met als doel collectieve preventie.
Jeugdgezondheidszorg: Focus op Kinderen en Jongeren
Een belangrijk onderdeel van de diensten van GGD Fryslân is de Jeugdgezondheidszorg (JGZ). Deze afdeling richt zich specifiek op de gezondheid, het gezond opgroeien en het ontwikkelen van een gezonde leefstijl van kinderen en jongeren tot 19 jaar. Dit vormt de basis voor een gezond leven op latere leeftijd.
Binnen de Jeugdgezondheidszorg werken diverse professionals, waaronder jeugdartsen en jeugdverpleegkundigen. Zij zijn deskundig op het gebied van ontwikkeling, gezondheid, groei, voeding, verzorging, opvoeding, veiligheid, opgroeien en leefstijl. Vanaf de geboorte van een kind kunnen ouders en verzorgers bij hen terecht voor vragen en advies.
Consultatiebureau: Ondersteuning Vanaf de Geboorte
De zorg begint al vroeg. Wanneer een kind een maand oud is, kunnen ouders voor de eerste keer langskomen op het consultatiebureau. Tot het kind vier jaar is, vinden er ongeveer veertien bezoeken plaats voor gezondheidsonderzoeken. Deze bezoeken worden afgestemd op de specifieke situatie van het gezin.
Tijdens elke afspraak wordt het kind gemeten en gewogen, en onderzoekt een arts het kind regelmatig. In de eerste vier levensjaren ontvangt het kind ook zes vaccinaties. Op deze manier wordt de gezondheid en ontwikkeling van het kind nauwlettend gevolgd.
Ouders kunnen ook gebruikmaken van een inloopspreekuur of een extra afspraak maken voor advies en ondersteuning. De verpleegkundige onderhoudt ook contact met peuteropvang.
Specifieke Programma's en Ondersteuning
GGD Fryslân biedt diverse programma's aan om gezinnen te ondersteunen:
- Voorzorg en Stevig Ouderschap: Deze programma's bieden extra ondersteuning aan zwangeren en hun gezinnen, met name aan gezinnen waar de omstandigheden zwaarder zijn dan gemiddeld. Jeugdverpleegkundigen en pedagogen komen bij gezinnen thuis voor ondersteuning en onderzoeken.
- Consultatiebureau plus: Dit is een spreekuur gericht op problemen in de ontwikkeling van het kind. Ouders kunnen hier met verschillende deskundigen praten over de ontwikkeling en het gedrag van hun kind en krijgen advies over de volgende stappen.
- Integrale Vroeghulp: Dit is er voor alle ouders met kinderen van 0-7 jaar die zich zorgen maken of vragen hebben over de ontwikkeling van hun kind. Bij integrale vroeghulp werken kinderartsen, psychologen, onderwijsdeskundigen en organisaties zoals MEE, kinderrevalidatie, kinderdagcentra en GGD Fryslân samen.
De screeners van het screenteam voeren in de thuissituatie bij pasgeborenen de hielprik en gehoortest uit. Tijdens het onderzoek op het consultatiebureau, uitgevoerd door een doktersassistente, wordt een ogentest, gehoortest gedaan en de groei van het kind bekeken. De ingevulde vragenlijst wordt met de ouders doorgenomen. Bij sommige kinderen wordt een vervolgafspraak bij de jeugdarts of jeugdverpleegkundige gepland.
Gezondheidsonderzoeken op Schoolleeftijd
Ook op latere leeftijd blijft de JGZ betrokken bij de gezondheid van kinderen en jongeren:
- Kinderen van 5 jaar: Krijgen samen met hun ouders een uitnodiging voor een gezondheidsonderzoek en een gesprek. Hierbij wordt vooral naar de lichamelijke ontwikkeling gekeken en wordt er gesproken over de opvoeding, het gedrag en de gezondheid van het kind.
- 9-jarigen: Worden uitgenodigd bij de jeugdverpleegkundige.
- Kinderen in groep 7: Krijgen een uitnodiging voor een gezondheidsonderzoek en een gesprek. Hierbij wordt gesproken over zowel de ontwikkeling als het gedrag. Ouders ontvangen ook advies over hoe om te gaan met genotmiddelen.
- Eerste en derde klas VMBO: In de eerste klas worden leerlingen uitgenodigd voor een gezondheidsonderzoek bij de jeugdverpleegkundige. In de derde klas vullen leerlingen een vragenlijst in.
- Tweede en vierde klas havo/vwo: Leerlingen in deze klassen vullen een vragenlijst in.
Sociaal Medisch Advies en KIES
GGD Fryslân biedt ook sociaal medisch advies. Dit is van belang wanneer een leerling door ziekte of andere problemen tijdelijk niet kan voldoen aan de eisen van de leerplichtwet en niet naar school gaat. Daarnaast is er KIES (Kinderen In Een Scheiding), een spel/praat programma door coaches op scholen voor kinderen van gescheiden ouders.
Advisering en Leefstijl
GGD Fryslân adviseert ook over een gezonde leefstijl, onder andere via het programma Gezonde School. Dit omvat initiatieven zoals een gezonde kantine, een gezond schoolplein, activiteiten rondom drinkwater, voeding en bewegen. Programma's als Nuchter over Gewicht en Jongeren op Gezond Gewicht dragen hieraan bij.
Advies van de Pedagoog
Professionals en ouders kunnen op werkdagen gebruikmaken van het telefonisch spreekuur van een pedagoog. Hier kunnen alle opvoedvragen worden voorgelegd, waarna de pedagoog advies geeft. Indien nodig kan de pedagoog doorverwijzen naar een pedagoog in de buurt voor een persoonlijk gesprek. De pedagogen zijn bereikbaar van maandag tot en met donderdag tussen 13.00 uur en 15.00 uur.
Onderzoek naar de Gezondheid van Fryslân
Om de gezondheid van de Friese bevolking te monitoren, voert GGD Fryslân elk jaar onderzoek uit. Elk jaar krijgt een andere groep inwoners een vragenlijst, zodat iedereen eens in de vier jaar aan bod komt. Dit helpt om inzicht te krijgen in de gezondheidssituatie en daarop actie te ondernemen.
Veilig en Gezond Leven
GGD Fryslân werkt vanuit het concept van ‘positieve gezondheid’. Dit betekent dat de focus ligt op factoren die de gezondheid en vitaliteit van mensen beïnvloeden, zoals de sociaaleconomische situatie, culturele, fysieke en sociale factoren in de omgeving, en het gedrag en de vaardigheden van mensen zelf. Het uiteindelijke doel is dat iedereen een veilig en gezond leven verdient, en GGD Fryslân draagt hier actief aan bij.