Meconium: De Eerste Ontlasting van Je Baby

De eerste uren en dagen na de bevalling van je kindje zijn een magische tijd. Je kunt je kindje na maandenlang wachten eindelijk vasthouden en er uren naar staren. Daarnaast is het natuurlijk normaal dat niet elk moment even idyllisch is. Sommige aspecten van het ouderschap zijn niet altijd even aangenaam. Voor veel ouders behoort luiers verschonen hier bijvoorbeeld bij. Maar ook de minder aangename momenten van ouderschap horen erbij en zijn een even groot deel van het avontuur. Meconium is de medische term voor de eerste ontlasting van je baby. Lees verder om te weten wat meconium precies is, waar het vandaan komt en hoe je ermee omgaat.

Wat is Meconium?

Meconium is, om het kort uit te leggen, de eerste stoelgang van je baby. Het is een geurloze, groen-zwartachtige en slijmachtige substantie die je na de eerste darmbewegingen van je baby terugvindt in zijn luier. Meestal gebeurt dit binnen de eerste 24 uur na de bevalling. Dit helpt om de spijsvertering verder te ontwikkelen en zorgt voor een goede werking ervan wanneer je kindje geboren is. Het meeste vocht heeft je kindje alweer uitgeplast, maar een deel ervan - samen met wat huidcellen, lanugohaar en andere deeltjes - blijven zitten in de ingewanden van je baby.

Het geheel van deze ingrediënten vormen de plakkerige, kachtige substantie die meconium genoemd wordt. Dit is de eerste ontlasting van je baby.

Hoe ga je om met het Meconium?

Normaal gezien zal je kindje binnen de eerste 24 uur na de geboorte zijn eerste stoelgang hebben. Dit zou al kunnen gebeuren nog voordat je kindje een luier aanheeft. Bereid je er dus op voor dat je het meconium misschien van heel dichtbij zou kunnen aanschouwen!

Zachte babydoekjes kunnen je helpen om je baby schoon te maken. Nadat je je kindje dan een comfortabele, absorberende luier hebt aangetrokken, ben je er helemaal klaar voor. Meconium is redelijk plakkerig, waardoor de kans dus groot is dat het op je kleren of op de kleertjes van de baby blijft plakken, vooral als je nog volop aan het oefenen bent om luiers juist aan te brengen. Om lekken te vermijden, is het belangrijk om zeker te zijn dat de luier goed aansluit op de billetjes van je baby. Als je niet zeker weet welke maat jouw kindje heeft, ga je best na welke luier aangeraden wordt voor de leeftijd van jouw baby.

Vanaf wanneer wordt de stoelgang van je baby Normaal?

Het kan een paar dagen duren voordat het meconium volledig verdwenen is uit het lichaam van je baby. Je zal het duidelijk zien wanneer dit gebeurt, aangezien de ontlasting dan niet langer zwart maar groen of geelachtig zal worden. Als je je baby borstvoeding geeft, zal zijn normale stoelgang uiteindelijk een mosterdkleur krijgen. Als je flessenvoeding geeft, zal de stoelgang eerder donker- of okergeel worden.

De eerste ontlasting die een pasgeboren baby uitwerpt wordt meconium, kinderpek of darmpek genoemd. Hoewel een foetus in de baarmoeder niets eet, slikt het wel vruchtwater met afvalstoffen en celmateriaal in. Ook komen de bovenste cellagen van de darm erin terecht. Het grootste deel van het meconium wordt in het spijsverteringsstelsel samengesteld.

Als colostrum is overgegaan in rijpe moedermelk wordt de ontlasting gewone borstvoedingpoep: smeuïg, soms waterig met vlokjes of klontjes en friszuur ruikend. De kleur is (mosterd)geel, al kunnen andere tinten ook voorkomen. Veel baby's produceren dagelijks meerdere keren ontlasting. Dit is meestal meer dan een veegje in de luier en soms zit het tot aan de nek. Het is niet ongewoon dat de ontlasting eruit ziet alsof er ‘zaadjes en pitjes’ in zitten.

We zien graag dat er minimaal één keer per 1-2 dagen ontlasting is. Het is bij wijze van uitzondering normaal dat het minder is, maar dan is wel onderzoek nodig naar intake en groei. Want weinig ontlasting bij baby’s ouder dan zes weken kan er op wijzen dat de borstvoeding niet lekker loopt.

Overzicht van het ontlastingspatroon van borstgevoede baby's

Wanneer moet je je dokter raadplegen?

Meconium is meestal heel normaal en onschadelijk, en soms misschien een troep om schoon te maken. Daarentegen kan dit in sommige gevallen complicaties veroorzaken. We sommen ze hieronder voor je op zodat je weet waarop je moet letten en wanneer je je dokter moet raadplegen:

• Als je baby geen ontlasting heeft tijdens de eerste 24 uur na de geboorte, zou dit veroorzaakt kunnen worden door een verstopping in het darmkanaal. In dit geval is een deeltje van de stoelgang vastgeraakt in het darmkanaal. Het is vooral belangrijk om te kunnen uitsluiten dat het gaat om een zeldzame aandoening die meconium ileus heet. Dit komt voor wanneer het meconium te dik is om door het darmkanaal te kunnen, wat een teken kan zijn van een ernstige onderliggende aandoening.
• Als de stoelgang van je baby een rode kleur heeft, zou het kunnen dat je kindje wat bloed ingeslikt heeft tijdens de bevalling, of dat je tepels bloedden tijdens de borstvoeding. Het blijft echter belangrijk om dit te laten controleren, zodat je zeker weet dat je kindje het goed stelt.

Meconium Aspiratie Syndroom (MAS)

Sommige pasgeboren baby's verliezen stoelgang tijdens de bevalling of de laatste weken van de zwangerschap. Dit betekent dat er wat meconium in het vruchtwater terecht komt en het vruchtwater dus vervuild is.

In uitzonderlijke gevallen kan je kindje dit vruchtwater inademen, wat kan leiden tot een ernstige aandoening die beter bekend staat als het Meconium Aspiratie Syndroom (MAS). Dit komt voor wanneer het meconium in de longen terecht komt.

Wanneer de baby tijdens de weeën en de geboorte naar adem hapt of inademt, kan het meconiumhoudende vruchtwater in de longen terechtkomen. Dan is er sprake van het Meconium Aspiratie Syndroom (MAS). De meest voorkomende oorzaken van MAS zijn stress bij de foetus en te late geboorten. Het inademen van meconium kan bij de baby de luchtwegen gedeeltelijk of volledig afsluiten. Als de baby uitademt komt het meconium in de luchtwegen vast te zitten. De longen kunnen zich overmatig uitzetten. Daardoor kunnen de longen uiteindelijk scheuren en ineen klappen.

De baby wordt steriel geboren, direct na de geboorte ademt het normale lucht in met alle daarin aanwezige bacteriën en andere ziektekiemen, waartegen het nog geen weerstand heeft opgebouwd. Het meconium in de longen is een goede voedingsbodem voor veel van deze ziektekiemen, waardoor de baby al direct na de bevalling een longontsteking kan krijgen.

Veelgestelde Vragen

Wat is de oorzaak van meconium?

Meconium stapelt zich op in de darmen van baby als hij het vruchtwater rondom hem inslikt. Vanaf ongeveer tien weken zwangerschap begint je baby al meconium te produceren in de vruchtzak. Het vruchtwater wordt continu gereinigd doordat je baby het inslikt en weer uitscheidt. Vanaf twintig weken wordt de anusspier sterker en neemt de hoeveelheid meconium in de vruchtzak af. Aan het einde van de zwangerschap neemt dit weer toe.

Wat gebeurt er als de baby meconium inslikt?

Het inslikken van meconium in de baarmoeder of tijdens de geboorte kan meestal geen kwaad, maar als het vruchtwater vervuild is door meconium, wordt het risico op het Meconium Aspiratie Syndroom groter. Deze aandoening kan echter wel ernstig zijn.

Hoe lang duurt het voordat je meconium in de luier van je kindje terugvindt?

Het kan een paar dagen duren voordat al het meconium uit de spijsvertering van je kindje is. Je zal het duidelijk zien wanneer dit gebeurt, aangezien zijn stoelgang een stuk lichter zal zijn van kleur. Voordat je zwanger werd, had je waarschijnlijk nooit gedacht dat je ooit zo enthousiast zou zijn over stoelgang, maar nu je ziet dat de luiers van je kindje gevuld worden met meconium, ben je erg opgelucht dat de spijsvertering van je kindje goed werkt.

De meeste baby’s ontlasten meconium binnen de eerste 24 uur na de geboorte. Dit is een belangrijk signaal dat de darmen van je baby werken. Komt er na 48 uur nog geen meconium? Gebruik warm water en babyolie of reinigingsmelk. Dep zachtjes en vermijd hard schrobben. De eerste ontlasting bewijst dat het spijsverteringskanaal van je baby actief is. Meestal komt het vanzelf.

Soms poept een baby al vóór of tijdens de geboorte in het vruchtwater. Bijvoorbeeld door stress of als de bevalling lang duurt. Je merkt dat aan een groenige afscheiding na het breken van de vliezen. Tijdens de bevalling kan een baby meconiumhoudend vruchtwater ‘happen’ dat de luchtwegen (gedeeltelijk) blokkeert. Gelukkig komt dit zelden voor en kunnen de artsen meestal snel ingrijpen. Na 2 à 3 dagen gaat de stoelgang over van zwartgroen naar groengeel.

Wanneer je baby lang in meconium houdend vruchtwater heeft gelegen, zie je dat na de bevalling de witte huidsmeer een groenige kleur heeft gekregen. Ook kan je het, na het breken van de vliezen, zien aan het vruchtwater. Dit heeft dan een gelige, groene of bruine kleur.

Wanneer tijdens de zwangerschap al bekend is dat je baby in het vruchtwater heeft gepoept, kan je het beste in het ziekenhuis bevallen. Baby’s met poep in het vruchtwater hebben vaker extra zorg nodig na de bevalling. Meconium in het vruchtwater kan namelijk gepaard gaan met problemen zoals infecties, stuipen en ademhalingsproblemen. Na de geboorte wordt je baby door de kinderarts nagekeken. Als alles acht uur na de bevalling in orde is, mag je samen met je kindje naar huis.

Oorzaken meconium houdend vruchtwater

Vóór of tijdens de bevalling poept je baby soms in het vruchtwater. Waarom dit gebeurt is niet helemaal duidelijk. Er zijn twee mogelijke verklaringen:

• Stress: Poepen in het vruchtwater kan duiden op stress. Wanneer je baby voor of tijdens de bevalling veel stress ervaart door zuurstoftekort, kan hij in een reflex poepen. Stress kan ervoor zorgen dat je kindje minder vruchtwater drinkt. Het vruchtwater wordt dan onvoldoende ververst.
• Rijpe darmen: Veel baby’s met meconium houdend vruchtwater hebben geen problemen na de geboorte. Het kan dus een teken zijn van normale darmrijping. Wanneer de darmen van je baby rijp zijn, kunnen ze meer meconium gaan lozen.

Wanneer je baby voor of tijdens de bevalling dit vruchtwater inademt, kan het wel gevaarlijk zijn. De ontlasting komt dan diep in de longen van je kindje terecht. Hierdoor ontstaat een ontstekingsreactie en kunnen ernstige ademhalingsproblemen ontstaan. Je ziet dit aan een snelle ademhaling, kreunen, blauw zien, intrekkingen tussen de ribben en een uitgezette borstkas. Een ernstige Meconium aspiratie syndroom (MAS) kan leiden tot hersenbeschadiging of zelfs overlijden. MAS komt voor bij zo’n 5% van de baby’s die in het vruchtwater poepen.

Diagnose MAS

Met een röntgenfoto van de longen stelt de kinderarts vast of je kindje MAS heeft. Ook doen de artsen regelmatig bloedonderzoek. Hiermee is te zien of er een ontsteking ontstaat en of de ademhaling effectief is.

Behandeling van MAS

Wanneer je kindje MAS heeft, is vaak kunstmatige beademing nodig. Een beademingsmachine ondersteunt tijdelijk de ademhaling of neemt deze over. Als de longen van je baby zich herstellen, kan de ondersteuning afgebouwd worden. Vaak wordt antibiotica gegeven omdat de longen van je baby door de ontstekingsreactie gevoeliger zijn voor infecties. In zeer ernstige gevallen zijn de longen zodanig beschadigd dat behandeling met een hartlongmachine nodig is. Deze behandeling vindt alleen in gespecialiseerde ziekenhuizen plaats en is een risicovolle behandeling. Dit is gelukkig zelden nodig.

tags: #eerste #ontlasting #baby