Koorts is een veelvoorkomend verschijnsel bij kinderen, met name bij kinderen jonger dan vijf jaar. Het is een normale reactie van het lichaam op een infectie of ontsteking. Hoewel koorts bij kinderen vaak voor ouders spannend is, is het belangrijk te weten dat het lichaam koorts gebruikt om virussen en bacteriën te bestrijden. In de meeste gevallen is koorts bij kinderen niet schadelijk en gaat het vanzelf over.
Wat is koorts en hoe meet je het?
Je kind heeft koorts als de lichaamstemperatuur 38 graden Celsius of hoger is. De meest betrouwbare methode om de temperatuur te meten is rectaal, met een thermometer in de anus (poepgaatje). Een oorthermometer is minder betrouwbaar. Bij baby's jonger dan drie maanden is rectaal meten de enige betrouwbare methode.
Belangrijk: Als je baby jonger dan drie maanden koorts heeft, neem dan direct contact op met de huisarts of de huisartsen-spoedpost.
Is hoge koorts erger dan lagere koorts?
De lichaamstemperatuur kan gedurende de dag variëren; 's avonds is deze normaal gesproken iets hoger dan 's ochtends, ook bij kinderen met koorts. Een ontsteking kan de temperatuur doen oplopen tot 40 of 41 graden Celsius, wat over het algemeen niet gevaarlijk is. De hoogte van de koorts zegt weinig over hoe ziek het kind daadwerkelijk is. Het is daarom belangrijker om te letten op andere klachten om de ernst van de ziekte in te schatten.
Wanneer moet je de temperatuur meten?
Eén keer per dag meten is doorgaans voldoende. Als je het gevoel hebt dat je kind steeds zieker wordt of als je denkt dat de koorts hoger is geworden, kun je vaker meten.
Oorzaken van koorts bij kinderen
Koorts kan verschillende oorzaken hebben:
- Ontsteking: Koorts is vaak een natuurlijke reactie van het lichaam op een ontsteking die wordt veroorzaakt door een virus of bacterie. Een hogere lichaamstemperatuur helpt het lichaam bij het bestrijden van deze ziekteverwekkers.
- Na vaccinatie: Veel vaccinaties kunnen tijdelijk koorts veroorzaken doordat het lichaam afweerstoffen aanmaakt. Dit is een teken dat het immuunsysteem reageert.
Wat kun je zelf doen als je kind koorts heeft?
Er zijn verschillende dingen die je kunt doen om je kind te ondersteunen:
- Voldoende drinken: Geef je kind extra te drinken, zoals water of een waterijsje, om vochtverlies door zweten aan te vullen. Eten is in deze periode minder belangrijk dan drinken.
- Rust: Zorg dat je kind voldoende rust krijgt. Je kind hoeft niet per se in bed te blijven; naar buiten gaan is ook prima, zolang het lichaam de warmte maar kwijt kan.
- Kleding: Kleed je kind in dunne, loszittende kleding zodat het lichaam warmte kan afgeven. Een laken in bed is vaak voldoende. Als je kind het koud heeft, kun je een extra deken toevoegen.
Let op: Afkoelen met koud water of een natte doek is niet effectief tegen koorts en wordt afgeraden. Medicijnen zijn niet nodig om de koorts te verlagen en verkleinen de kans op een koortsstuip niet.
Medicatie bij koorts
Medicijnen tegen ontstekingen, zoals antibiotica, zijn bij koorts meestal niet nodig. Koorts wordt vaak veroorzaakt door virussen, waar antibiotica niet tegen werken. Hoewel antibiotica wel tegen bacteriën werken, kan het lichaam deze vaak ook zelf opruimen.
Als je kind andere medicijnen gebruikt, bespreek dit dan met de huisarts, vooral als het kind koorts heeft en moet overgeven of diarree heeft. Sommige medicijnen kunnen dan bijwerkingen geven of minder goed werken.
Wanneer contact opnemen met de huisarts?
Meestal gaat koorts binnen een week vanzelf over. De duur van de koorts zegt weinig over hoe ziek het kind is. Neem direct contact op met de huisarts of huisartsen-spoedpost in de volgende situaties:
- Je kind reageert minder of niet als je iets zegt.
- Je kind is moeilijk wakker te krijgen.
- Je kind kreunt.
- Je kind blijft huilen en is niet te troosten.
- Je kind ademt moeilijk, sneller, maakt een piepend geluid bij het ademen, of kwijlt bij het ademen.
- Je kind stopt soms even met ademen.
- Je kind heeft een bleke of vlekkerige huid, of de lippen hebben een blauwe of grijze kleur.
- Je kind heeft rode of donkere vlekjes of stipjes op de huid die niet lichter worden als je erop drukt.
- Je kind blijft steeds overgeven, met of zonder diarree.
- Je kind drinkt veel minder dan normaal (minder dan de helft).
- Je kind heeft meer dan 12 uur niet geplast, of een baby heeft meer dan 12 uur geen natte luier.
- Je kind heeft nekpijn of ernstige hoofdpijn.
- Een arm, been of gewricht is dik, warm of rood, of je kind gebruikt een arm of been niet.
Wat is een koortsstuip?
Een koortsstuip is een aanval die kan optreden bij koorts, waarbij het kind schokt met armen en benen, soms met bewustzijnsverlies. Dit gebeurt vooral bij kinderen tussen zes maanden en zes jaar, vaak als de temperatuur snel stijgt. Hoewel een koortsstuip er beangstigend uitziet, is het niet gevaarlijk, beschadigt het de hersenen niet en verhoogt het de kans op epilepsie niet.
Wat te doen bij een koortsstuip?
- Blijf rustig.
- Leg je kind op de zij om verslikken te voorkomen.
- Zorg dat je kind zich niet kan vallen of bezeren.
- Bel direct de huisarts of huisartsen-spoedpost, ook als de schokken al gestopt zijn.
Als de koortsstuip langer dan vijf minuten duurt, kan een medicijn (zoals Midazolam of Diazepam) worden toegediend om de aanval te stoppen. Na een koortsstuip kan je kind erg moe zijn en slaperig worden.
Een koortsstuip kan eenmalig zijn, maar kan ook herhaaldelijk voorkomen. Kinderen ouder dan zes jaar krijgen meestal geen koortsstuipen meer.
Verder onderzoek in het ziekenhuis
In sommige gevallen kan verder onderzoek in het ziekenhuis nodig zijn, bijvoorbeeld:
- Als je kind jonger is dan zes maanden.
- Als het kind een uur na het begin van de schokken nog steeds niet goed reageert.
- Als de schokken aan slechts één arm of been optreden.
- Als het kind meerdere koortsstuipen krijgt tijdens één koortsepisode.
- Als het kind een eerdere ziekte van de hersenen of zenuwen heeft gehad.
- In zeldzame gevallen kunnen de schokken een teken zijn van hersenvliesontsteking.
Algemene informatie over koorts bij kinderen
Kinderen hebben vaker koorts dan volwassenen, vaak door luchtweginfecties of oorontstekingen. Hoewel het voor ouders spannend kan zijn, is het belangrijk te onthouden dat koorts een natuurlijke genezingsreactie is. Zolang een kind levendig is en speelt, is dat belangrijker dan de exacte temperatuur. Voldoende drinken is cruciaal. Koorts hoeft niet bestreden te worden; het helpt het lichaam bij het genezingsproces.