De geboortezorg in België heeft door de jaren heen een aanzienlijke medicalisering ondergaan. Hoewel deze evolutie positieve effecten heeft gehad, heeft het er ook toe geleid dat vrouwen minder autonomie en betrokkenheid ervaren tijdens hun geboorte-ervaring. Dit onderzoeksproject bouwt voort op eerder uitgevoerd wetenschappelijk onderzoek aan Hogeschool VIVES en richt zich op het versterken van gedeelde besluitvorming in de verloskundige praktijk.
De Noodzaak van Gedeelde Besluitvorming
Uit het project ‘Shared decision making, een meerwaarde in de verloskundige praktijk?’ bleek dat vrouwen onvoldoende inspraak kregen in de geboortezorg. Onderzoek toont echter aan dat gedeelde besluitvorming belangrijke voordelen kan bieden. Wanneer er in de praktijk gestreefd wordt naar gedeelde besluitvorming, ervaren vrouwen meer autonomie en betrokkenheid tijdens de perinatale periode.
Methodiek van Actieleren
De methodiek van actieleren (action learning teams), die binnen dit onderzoeksproject werd toegepast, is ontwikkeld in het PWO-project ‘Emothiek: naar een zorgethische dialoog’. Deze methodiek is gebaseerd op reflectie op de eigen praktijk, waarbij de focus wordt gelegd op het proces en de mogelijke opportuniteiten.
Fase 1: Criteria van Gedeelde Besluitvorming
In het eerste luik van dit onderzoek werden de criteria van gedeelde besluitvorming in kaart gebracht. Zowel de literatuur als groepsinterviews met vroedvrouwen, gynaecologen, recent bevallen vrouwen en partners toonden aan dat het moeilijk is om tot een eenduidige definitie voor gedeelde besluitvorming te komen. In de dagelijkse praktijk wordt gedeelde besluitvorming nog te vaak verward met, of herleid tot, het vragen van geïnformeerde toestemming. Kiezen voor gedeelde besluitvorming betekent echter dat een zorgverlener samen met een vrouw en haar partner op pad gaat. Dit houdt in dat er wisselwerking mogelijk is en dat er dialoog ontstaat rond de verkregen informatie. De ouders worden aangesproken in hun autonomie om zelf een keuze te maken, maar in het maken van die keuze kunnen ze rekenen op ondersteuning van de zorgverlener gedurende de perinatale periode. De zorgverlener probeert op die manier zicht te krijgen op de context van de ouders en in dialoog op zoek te gaan naar een consensus.
“Ik vind wel dat elke mama recht heeft op dat geboorteverhaal (...) dat is iets dat je levenslang meedraagt. En ik heb niet het gevoel dat de ziekenhuizen daar op die manier ...”
Fase 2: Praktische Implementatie met Verloskundige Teams
Tijdens het tweede luik van dit onderzoek ging men samen met twee verloskundige teams aan de slag om gedeelde besluitvorming in hun dagelijkse praktijk te versterken. Hiervoor werd een samenwerking aangegaan met Centre Hospitalier de Mouscron en AZ Zeno Knokke. De methodiek van actieleren werd hierbij toegepast. Het traject startte met de probleemdefinitie door de huidige praktijk in kaart te brengen. Vervolgens selecteerden de teams acties met betrekking tot gedeelde besluitvorming waaraan ze wilden werken. Deze acties werden geconcretiseerd, uitgetest en al dan niet geïmplementeerd in hun dagelijkse praktijk. Beide teams hebben twee verschillende trajecten afgelegd met verschillende focus.
“Jullie hebben een goed evenwicht gevonden in tijd laten om te ventileren, maar ons toch op tijd terug te brengen naar de vraag.”
Resultaten: Implementatiegids en Workshop
Als eerste werd er een implementatiegids opgesteld die alle resultaten uit dit onderzoeksproject omvat. De data werden verzameld uit de (groeps)interviews, de action learning teams en de expertise van de stuurgroep, en dit alles werd onderbouwd vanuit de literatuur. De focus in de implementatiegids ligt op het ondersteunen van zorgverleners om gedeelde besluitvorming in de praktijk te optimaliseren. De gids bestaat uit concrete aanbevelingen, tools en reflectievragen om gedeelde besluitvorming te implementeren in de verloskundige praktijk.
Naast de implementatiegids werd een workshop voor zorgverleners ontwikkeld rond gedeelde besluitvorming via de methodiek van actieleren. Deze workshop van anderhalf uur is bedoeld om verloskundige teams kennis te laten maken met het werken in een actie-leren team en hen warm te maken om gedeelde besluitvorming in de praktijk te optimaliseren. De workshop verkent de relevantie van gedeelde besluitvorming en de principes van ‘veiligheid’ en ‘positiviteit’. Het is een ideale manier om te beoordelen of de actieleren-methodiek past bij een team.
Ondersteuning voor Ouders: Een Informerende Video
Naast de behoefte bij zorgverleners werd ook een nood gedetecteerd bij ouders. Op basis van hun noden, kenbaar gemaakt tijdens (groeps)interviews, werd een video uitgewerkt. Vrouwen en hun partner zijn, vaak bij hun eerste zwangerschap, onvoldoende op de hoogte van wat ze kunnen en mogen verwachten. Het gaat over het kennen van mogelijke opties, zoals het kiezen voor een NIPT of niet, of verschillende bevallingshoudingen. Als een koppel niet weet dat er verschillende opties zijn, is het moeilijk om hierover te beslissen. Vrouwen geven aan verschillend te handelen bij een volgende zwangerschap ten opzichte van de eerste zwangerschap, gebaseerd op de ervaringen die ze hebben meegemaakt. Koppels zijn vaak voorzichtig in de communicatie met hun zorgverlener en komen niet altijd tot een dialoog. Ze zijn zich niet altijd bewust dat ze hun wensen kunnen en mogen bespreken met hun gynaecoloog of vroedvrouw. De video is een eerste aanzet om koppels richting te geven bij het begin van de zwangerschap, hen te informeren in een voor hen onbekende wereld vol informatie, en hen de durf te geven om in dialoog te gaan met hun zorgverlener.
Bekijk onze map "Zwangerschapsbegeleiding".
De Rol van Vroedvrouwen in Geboortezorg
Wereldwijd streven gezondheidsorganisaties naar geboortezorg door vroedvrouwen, zodat moeders permanent omringd worden door een zorgverlener met de juiste kennis en ervaring. Volgens de WHO kan begeleiding door een vroedvrouw voor, tijdens en na de geboorte zelfs leiden tot positievere zwangerschaps- en bevallingservaringen.
Uit onderzoek van het King’s College in Londen (2016) bleek dat vroedvrouwenzorg rond de geboorte veel voordelen heeft. Vrouwen die werden begeleid door een vroedvrouw hadden minder kans op zowel een vroege als late miskraam, en er was minder sprake van vroeggeboortes. Een team van experts vergeleek vijftien studies rond geboortezorg, waaraan bijna 18.000 vrouwen en baby’s deelnamen. Vrouwen die begeleid werden door een vroedvrouw liepen geen extra risico's; integendeel, zij hadden een hogere kans op een spontane vaginale geboorte. Ze kregen minder vaak een epidurale verdoving of een knip, en er was minder vaak sprake van een geboorte met vacuümpomp of verlostang. Het percentage keizersneden was in beide groepen even hoog (15 procent). Bovendien was er tijdens de bevalling veel vaker een bekende vroedvrouw aanwezig om hen te ondersteunen (63 tot 98 procent van de vrouwen).
Belgisch onderzoek vergeleek bijna duizend bevallingen van gezonde vrouwen met laag-risico zwangerschappen. Vrouwen die bevielen met een vroedvrouw in een geboortehuis hadden minder kans op een keizersnede (10,3% vs. 16%). Bij een vaginale geboorte kwam er minder vaak een ‘knip’ aan te pas (6,8% vs 14,5%). Ook hadden deze vrouwen veel minder vaak een epidurale verdoving nodig (één op vier kreeg een ruggenprik, tegenover zes op tien in het ziekenhuis). Vrouwen die wilden bevallen in het geboortehuis hadden opvallend minder kans op een inductie (16,3% tegenover 30,5%).
Vroedvrouw Lieve Huybrechts, van vroedvrouwenpraktijk Geboorte-informatiecentrum Geel, herkent deze uitkomsten vanuit haar jarenlange praktijkervaring. Zij benadrukt dat de warme en vertrouwde zorg van vroedvrouwen het verschil maakt, mede door de continuïteit in de begeleiding. Volgens haar is er een mentaliteitsverandering nodig: geboorte is een natuurlijke gebeurtenis die soms medisch ingrijpen vereist, en niet andersom.
Verloskundige Praktijk De Ronding
Bij Verloskundige Praktijk De Ronding wordt erkend dat zwanger zijn, bevallen en ouders worden unieke en onvergetelijke gebeurtenissen zijn. Zij bieden goede, veilige en professionele hulp, nemen de tijd om te luisteren en de vertrouwensband op te bouwen. De praktijk hanteert de principes: ‘Mensgericht, professioneel, zorgzaam, met veel aandacht en betrokken en meedenkend.’
Daarnaast wordt Centering Zwangerschap aangeboden als aanvullende verloskundige zorg.
tags: #coby #de #ronde #verloskundige