In veel landen, waaronder Nederland, zien we een stijgende trend in het inleiden van bevallingen, zelfs wanneer er geen medische noodzaak is. Steeds meer vrouwen kiezen ervoor om de bevalling te laten inleiden voordat de baby volledig voldragen is. Dit artikel belicht de risico's en voordelen van het inleiden van een bevalling, met specifieke aandacht voor de 39e zwangerschapsweek.
Toenemende trend van inleiden
Wereldwijd kiezen steeds meer vrouwen voor het inleiden van een bevalling voordat de baby volledig voldragen is, ook als moeder en kind gezond zijn en er dus geen medische reden is. Onderzoek in Australië, gepubliceerd in de British Medical Journal Open, toont aan dat een aanzienlijk deel van de jonge en gezonde vrouwen (15%) een inleiding krijgt zonder medische reden. De registratiedata van 2001 tot 2017 lieten een duidelijke stijging zien: in 2018 kreeg 45% van de nieuwe moeders in Australië een inleiding, vergeleken met 25% in 2008. Deze trend is ook wereldwijd zichtbaar in landen met een hoog inkomen, waar het opwekken van een bevalling steeds vaker gebeurt bij 37 en 38 weken zwangerschap.
Dr. Lilian Peters, epidemioloog bij Amsterdam UMC/AVAG, benadrukt het belang van de laatste weken van de zwangerschap voor de neurologische en gezondheidsontwikkeling van kinderen. "Als er geen medische indicatie is, moet je het kind niet eerder laten komen. Deze globale toename is echt zorgwekkend." Hoewel het in Nederland vaker voorkomt dat de bevalling bij 37 en 38 weken wordt ingeleid dan bijvoorbeeld in Finland, is het onduidelijk hoe vaak hiervoor een medische reden is. Ank de Jonge, hoogleraar Verloskundige Wetenschap bij Amsterdam UMC AVAG, stelt dat de voor- en nadelen van een inleiding altijd goed moeten worden afgewogen.
Risico's van vroegtijdig inleiden
Ondanks de stijgende trend, zijn er potentiële risico's verbonden aan het inleiden van een bevalling, vooral wanneer dit zonder medische noodzaak gebeurt.
Complicaties bij de baby
Vergeleken met spontaan geboren kinderen, hebben kinderen die via een inleiding ter wereld komen vaker verwondingen, zoals bijvoorbeeld een gebroken arm, en worden ze vaker aan de beademing gelegd. Ook op langere termijn zagen onderzoekers dat deze kinderen veelvuldiger werden opgenomen in het ziekenhuis voor ademhalingsstoornissen en infecties.
Complicaties bij de moeder
Vrouwen die een inleiding ondergaan, hebben vaker een kunstverlossing (zoals een vacuümextractie of tangverlossing) en vaker een knip (episiotomie). Bij inscheuren was het verlies van bloed overigens vaak minder. Vrouwen die voor het eerst bevielen, hadden na een inleiding ook vaker een spoedkeizersnede. Bij vrouwen die al eerder bevielen, was dit risico na een inleiding iets lager.
Voordelen van inleiden bij 39 weken
Hoewel de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) een inleiding zonder medische indicatie vóór een zwangerschap van 41 weken heeft afgeraden, suggereren sommige onderzoeken dat het inleiden bij 39 weken zwangerschap, bij gezonde vrouwen met een eerste kind, juist voordelen kan bieden.
Vermindering van complicaties
Een onderzoek gepubliceerd in het New England Journal of Medicine, waarbij ruim 3000 gezonde vrouwen werden vergeleken, toonde aan dat het inleiden van de bevalling op 39 weken de kans op preeclampsie en een keizersnede vermindert. De kans op ernstige neonatale complicaties was ook iets lager in de groep waarbij de bevalling werd ingeleid (4,3% tegenover 5,4%). De kans op preeclampsie lag bij de inleidingen lager (9% versus 14%), en de kans op een keizersnede was beduidend lager (18,6% tegenover 22,2%).
Onderzoekers benadrukken echter dat dit niet betekent dat alle bevallingen op 39 weken moeten worden ingeleid. De resultaten ondermijnen wel traditionele opvattingen binnen de verloskunde, waarbij ingrijpen in het natuurlijke proces wordt vermeden tenzij de risico's van afwachten groter zijn dan die van een ingreep.
Risico's bij langere zwangerschap
Er zijn aanwijzingen dat het langer dan 40 weken zwanger zijn meer complicaties met zich mee kan brengen. Volgens Dr. Alexandros Sotiriadis, professor aan de Aristoteles Universiteit in Thessaloniki, functioneert de placenta minder goed na 40 weken zwangerschap, wat de basis vormt voor complicaties zoals ernstige bloedingen na de bevalling, infecties aan de placenta of baarmoeder, of schouderproblemen bij de baby.
Het proces van inleiden
Een inleiding van de bevalling vindt plaats in het ziekenhuis. Het proces kan variëren afhankelijk van de rijpheid van de baarmoedermond en of de vliezen al dan niet gebroken zijn.
Voorbereidende fase
De eerste fase van de inleiding is gericht op het voorbereiden van de baarmoedermond. Dit kan gebeuren door middel van mechanische methoden (zoals het strippen van de vliezen of het gebruik van een Cookballon) of medicatie. Strippen van de vliezen houdt in dat de vroedvrouw of arts met de vingers de vliezen aan de binnenkant van de baarmoedermond losmaakt. Dit kan hormonen vrijmaken die helpen de bevalling op gang te brengen. Sommige vrouwen ervaren dit als onprettig of pijnlijk, en het kan leiden tot harde buiken.
Actieve fase
Om over te gaan naar de actieve fase van de bevalling, zijn er vaak bijkomende stappen nodig. Vaak breekt de arts of vroedvrouw de vliezen. Als dit niet mogelijk is, kan gestart worden met een infuus met medicijnen om de weeën op te wekken. Na het breken van de vliezen kunnen weeën snel op gang komen.
Gedurende de bevalling, ook bij een inleiding, is het belangrijk om optimaal gebruik te maken van bewegingsvrijheid en andere manieren om met de intensiteit van de weeën om te gaan, zoals niet-farmacologische pijnstilling. Bij een inleiding kan het gebruik van een infuus en de bedrading van een CTG-monitor de bewegingsvrijheid echter beperken.
Informatie en keuzevrijheid
Het is cruciaal dat zorgverleners ouders tijdig, voldoende en objectief informeren over de voor- en nadelen van zowel inleiden als afwachten, rekening houdend met hun individuele situatie en risicoprofiel. Vrouwen die een inleiding overwegen, moeten de tijd nemen om hun behoeftes, zorgen en twijfels te bespreken en alle vragen uit te klaren.
In Vlaanderen is er kritiek op het huidige beleid rondom het inleiden van bevallingen. Onderzoek suggereert dat er vaak geen of zelfs negatieve effecten zijn van inleiden bij vrouwen die de 41 weken zwangerschap passeren. Bovendien krijgen vrouwen onvoldoende informatie en ervaren ze de aanbeveling om in te leiden niet altijd als een keuze. Er is een oproep tot een constructieve dialoog om het huidige beleid kritisch te bekijken.
Wat is het inleiden van de bevalling? Een gynaecoloog beantwoordt 5 veelgestelde vragen over het inleiden van de bevalling | Stanford
Alternatieve methoden zoals tepelstimulatie, acupunctuur of homeopathie zijn niet bewezen effectief om weeën op te wekken. Na 40 weken zwangerschap wordt extra opvolging aanbevolen, zoals bijkomende echografieën om de hoeveelheid vruchtwater te monitoren en CTG's om de hartslag van de baby te controleren.