Humaan Choriongonadotrofine (HCG), beter bekend onder merknamen als Pregnyl en Profasi, is een hormoon dat oorspronkelijk is ontwikkeld om vruchtbaarheidsproblemen bij vrouwen te behandelen. Het wordt gewonnen uit de urine van zwangere vrouwen, een proces dat al 75 jaar wordt toegepast. In de medische wereld wordt HCG ingezet om de rijping van eicellen te voltooien en de ovulatie op te wekken bij vrouwen die moeite hebben met zwanger worden, en om de productie van zaadcellen en de kwaliteit daarvan te verbeteren bij mannen met verminderde vruchtbaarheid. Ook bij jongens kan het helpen om de puberteit op gang te brengen of de daling van de testikels in het scrotum te stimuleren.
De werking van HCG berust op de gelijkenis met het Luteïniserend Hormoon (LH), dat door de hypofyse wordt aangemaakt. Bij vrouwen kan HCG de eisprong in gang zetten, terwijl het bij mannen de testosteronproductie stimuleert, wat essentieel is voor de aanmaak en rijping van zaadcellen. Hoewel de effecten bij vrouwen vaak beperkt blijven tot één cyclus, vereist het gebruik bij mannen doorgaans een langere periode van drie maanden, omdat het lichaam deze tijd nodig heeft om sperma aan te maken.
HCG in de context van anabole steroïden
Buiten de medische indicaties heeft HCG ook bekendheid verworven onder bodybuilders en atleten die anabole steroïden gebruiken. Na een kuur met anabolen kan de lichaamseigen testosteronproductie sterk verminderd of zelfs volledig stilgelegd zijn. HCG wordt in deze context gebruikt als onderdeel van een 'nakuur', met het doel de testosteronproductie te stimuleren en de zogenaamde 'klap' na de kuur op te vangen.
Onderzoek suggereert dat HCG de testosteronproductie inderdaad kan verhogen, maar er is een gebrek aan betrouwbaar wetenschappelijk bewijs over de effectiviteit van een nakuur op de hersteltijd van de natuurlijke hormoonproductie na steroïdengebruik. De meeste argumenten voor het gebruik van HCG in deze setting zijn gebaseerd op gebruikerservaringen. Vaak worden hierbij hogere doseringen gebruikt dan in wetenschappelijke studies worden aanbevolen, onder het motto dat 'als een beetje goed is, veel nog beter is'.
Gebruiksprotocollen en doseringen
Er bestaan talloze protocollen voor het gebruik van HCG na een steroïdenkuur. Veelgebruikte doseringen variëren, bijvoorbeeld 3x 1000 - 3000 i.u. per week, of 2x 500 i.u. per week. Hoewel gebruikers vaak HCG combineren met SERMs zoals Clomid en Nolvadex, is er geen bewijs dat dit leidt tot sneller herstel dan wanneer slechts één van deze middelen wordt gebruikt.
Het is belangrijk op te merken dat het lichaamseigen testosteron tijdens de nakuur soms tijdelijk kan stijgen om vervolgens weer te dalen. Het daadwerkelijke fysieke herstel vindt plaats na de nakuur. Bovendien kunnen middelen zoals Clomid nog tot drie weken na inname werkzaam blijven in het lichaam.
Potentiële bijwerkingen en risico's van HCG
Ondanks de vermeende voordelen brengt het gebruik van HCG, met name buiten de medische indicaties, potentiële bijwerkingen met zich mee.
Bij vrouwen
- Zwangerschapskwaaltjes: Pijnlijke borsten, misselijkheid en een opgeblazen gevoel kunnen optreden, wat kan leiden tot valse hoop op zwangerschap.
- Pijn en huiduitslag: Minder dan 1% van de vrouwen ervaart pijn op de injectieplaats of huiduitslag door overgevoeligheid.
- Ovariële Hyperstimulatie Syndroom (OHSS): Dit is een ernstige complicatie die kan optreden na stimulatie van de eierstokken. De eierstokken worden abnormaal vergroot, de oestrogeenspiegel stijgt, en er kan vocht uit de bloedvaten lekken, wat leidt tot bloedstolling en mogelijk trombose. Symptomen zijn hevige buikpijn, plotselinge gewichtstoename en problemen met plassen.
- Meerlingzwangerschap: De kans op zwangerschap van een meerling kan verhoogd zijn, vooral na stimulatie met FSH.
Bij mannen
- Pijn en huiduitslag: Minder dan 1% van de mannen krijgt last van pijn op de prikplek of huiduitslag.
- Borstvorming (gynaecomastie): Dit kan optreden doordat de extra testosteron die HCG produceert, kan omzetten in vrouwelijke hormonen (oestrogenen).
- Vocht vasthouden: Dit kan leiden tot gewichtstoename en een opgeblazen gevoel, met name op de schouders en heupen.
- Impotentie en pijn bij orgasme: Sommige gebruikers rapporteren deze bijwerkingen.
- Vergroting van de prostaat: Langdurig gebruik, vooral in hoge doseringen, kan bijdragen aan prostaatvergroting.
Controverses rondom het gebruik van HCG
Het gebruik van HCG als afslankmiddel, vaak aangeduid als de Simeonstherapie, is zeer controversieel en wordt ten strengste afgeraden door medische professionals. De Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) beschouwt het gebruik van HCG als afslankpreparaat als illegaal. Er is geen medisch wetenschappelijke ondersteuning voor de claim dat HCG effectief is voor gewichtsverlies; het heeft geen bewezen effect op het metabolisme, de vetverdeling of de eetlust.
De populariteit van HCG als afslankmiddel heeft geleid tot misbruik en oneerlijke handelspraktijken. Hoewel Pregnyl (dat HCG bevat) alleen op doktersrecept verkrijgbaar is en relatief goedkoop is voor de fabrikant (ongeveer €1,63 per ampul van 1500 eenheden), wordt het door webwinkels en schoonheidsklinieken verkocht voor prijzen variërend van €175 tot €425 per kuur. Dit leidt tot schaarste voor vrouwen die het middel nodig hebben voor vruchtbaarheidsbehandelingen en die honderden euro's betalen.
De IGZ heeft aangekondigd actie te ondernemen tegen artsen die HCG onterecht voorschrijven en tegen apotheken die het middel verstrekken voor off-label gebruik. Ondanks de illegale status en de waarschuwingen, blijft HCG echter breed verkrijgbaar via internet.
Hoe werkt Pregnyl precies?
Pregnyl, met als werkzame stof HCG, wordt geleverd als poeder in een flesje dat opgelost moet worden in een vloeistof uit een apart flesje. Het mengsel wordt vervolgens met een naald geïnjecteerd, meestal in de onderbuik. Dit kan de patiënt zelf doen of laten doen door een partner.
Bij vrouwen: De injectie wordt toegediend wanneer een echo aantoont dat een eiblaasje groot genoeg is. De eisprong wordt dan 42-48 uur later verwacht. Voor zwangerschap wordt aangeraden om te vrijen op de avond van de injectie, de avond erna, en twee dagen later. Voor een punctie bij IVF/ICSI-behandelingen vindt deze ongeveer 34-36 uur na de injectie plaats.
Bij mannen: Het gebruik is doorgaans langer, met injecties twee tot drie keer per week gedurende ongeveer drie maanden. Dit is de tijd die het lichaam nodig heeft om sperma aan te maken.
Wanneer mag Pregnyl niet gebruikt worden?
Het gebruik van Pregnyl is niet veilig in de volgende situaties:
- Allergie voor een van de bestanddelen.
- Aanwezigheid van gezwellen in de geslachtsorganen of borsten (bv. borst-, eierstok- of teelbaltumor), of bepaalde hersentumoren.
- Niet goed functionerende geslachtsorganen (eierstokken of testikels).
- Onmogelijkheid tot zwangerschap bij vrouwen door misvorming van baarmoeder of eierstokken.
- Hevige of onregelmatige vaginale bloedingen zonder duidelijke oorzaak.
- Cysten in de eierstokken of vergrote eierstokken die niet door PCOS worden veroorzaakt.
Kosten en bewaren van Pregnyl
Pregnyl wordt over het algemeen niet vergoed door zorgverzekeringen. De kosten variëren afhankelijk van de dosis, met een gemiddelde prijs van €4,14 per injectie voor een lage dosis (1500 i.u.) en €15,84 voor een hoge dosis (5000 i.u.).
Pregnyl dient in de koelkast bewaard te worden bij een temperatuur tussen 2 en 8 °C, beschermd tegen licht in de originele verpakking. Na het mengen van poeder en vloeistof mag het mengsel maximaal 24 uur in de koelkast bewaard worden. Als het langer dan een uur buiten de koelkast is geweest, kan de effectiviteit verminderen.