Gehooronderzoek bij Neonaten en Kinderen: Een Uitgebreide Gids

De Rol van Audiologische Centra in Neonatale Gehoorscreening en Kinderaudiometrie

Audiologische centra spelen een cruciale rol in de vroegdetectie en behandeling van gehoorverlies bij pasgeborenen en kinderen. De audiologische dienst van KIDS, bijvoorbeeld, is gespecialiseerd in kinderaudiometrie. Dit team werkt nauw samen met diverse professionals, waaronder artsen, VCLB, thuisbegeleidingsdiensten, CI-teams en verwijzers. Het doel is om onderzoeken uit te voeren in een kindvriendelijke audiologische ruimte, in samenwerking met de ouders.

Bij Kentalis kunnen ouders terecht voor uitgebreid gehooronderzoek en advies wanneer zij zich zorgen maken over het gehoor van hun kind. Snel na het onderzoek wordt duidelijke uitleg gegeven over de resultaten en worden vragen beantwoord.

Diagnostiek en Behandeling van Gehoorverlies bij Kinderen

Aanpassing van Hoortoestellen en Cochleaire Implantaten (CI)

Op basis van vastgesteld gehoorverlies worden hoortoestellen op maat van het kind aangepast. Na de aanpassing wordt de effectiviteit van de versterking geëvalueerd met behulp van diverse testen. De versterking kan ook nauwkeurig worden gemeten in een meetbox, rekening houdend met het specifieke oorvolume van het kind. Deze resultaten, gecombineerd met de ervaringen van het kind en de ouders, leiden tot een fijnere afstelling van de hoortoestellen.

Kinderen met een cochleair implantaat (CI) worden eveneens audiologisch opgevolgd. Deze hoorhulpmiddelen kunnen de communicatie in uitdagende luisteromstandigheden aanzienlijk verbeteren, het contact met de buitenwereld vergroten en vaak de zelfstandigheid van het kind bevorderen.

Traject Congenitaal Gehoorverlies

Indien bij een kind permanent gehoorverlies van 40 dB of meer aan beide oren wordt vastgesteld, wordt het kind opgevolgd binnen het traject congenitaal gehoorverlies. Dit traject omvat:

• Onderzoek naar de oorzaak van het gehoorverlies.
• Nagaan of het gehoorverlies deel uitmaakt van een breder ziektebeeld.
• Verschillende stappen, afhankelijk van het vastgestelde gehoorverlies.

Stappen binnen het Traject Congenitaal Gehoorverlies

1. Beeldvormend Onderzoek: MRI-scan en/of CT-scan.
2. Biologische Monsters: Bloedafname en afname van een urine- of speekselstaal.
3. Specialistische Consultaties: Afspraak op het centrum menselijke erfelijkheid en afspraak op de dienst oogziekten.
4. Herevaluatie en Verdere Opvolging: Rond de leeftijd van 3 maanden vindt een herevaluatie van het gehoor plaats, gevolgd door een consultatie bij een NKO-arts om de verdere opvolging te bespreken. Uw kind zal nadien regelmatig op controle komen.

In geval van genetisch (erfelijk) gehoorverlies wordt een multidisciplinair genetisch overleg georganiseerd. Indien nodig wordt een multidisciplinaire raadpleging gepland.

Doorverwijzing naar Revalidatiecentra en Thuisbegeleidingsdiensten

Kinderen met gehoorverlies worden doorverwezen naar gespecialiseerde revalidatiecentra en thuisbegeleidingsdiensten. Deze centra, die multidisciplinair werken (met logopedisten, audiologen, psychologen, etc.), bieden begeleiding op maat. Er wordt een intakegesprek gepland om de meest geschikte begeleiding te bepalen.

Vroege Detectie en Begeleiding van Slechthorende en Dove Kinderen

Slechthorende en dove kinderen krijgen vaak al snel hoortoestellen. Dit is essentieel voor hun taal- en spraakontwikkeling. De reactie van het kind op geluiden, met en zonder hoortoestellen, wordt nauwkeurig onderzocht, evenals de optimale instellingen van de hoortoestellen. Advies over andere slimme hulpmiddelen wordt eveneens verstrekt.

Gehoortesten bij Kinderen: Methoden en Toepassingen

Om gehoorverlies bij kinderen vast te stellen, worden diverse gehooronderzoeken gepland. Door deze testen te combineren, afhankelijk van de leeftijd van het kind, kan gedetailleerde informatie worden verkregen over de oorzaken, de locatie (rechts, links of beide oren) en de ernst van het gehoorverlies. Op basis hiervan wordt, in overleg met ouders, audiologen en artsen, beslist over een eventuele behandeling.

Bijkomende Gehoortesten

De audioloog en de neus-keel-oorarts brengen het gehoorverlies in kaart met behulp van leeftijdsspecifieke gehoortesten. Er wordt onderzocht of het gehoorverlies tijdelijk of blijvend is, wat de ernst ervan is en of het aan beide oren gelijk is. Tevens wordt gezocht naar de oorzaak van het gehoorverlies.

Bij permanent gehoorverlies krijgt de baby of het kind een afspraak op de multidisciplinaire otogenetica raadpleging. Hier worden de onderzoeken besproken die nodig zijn om de oorzaak te achterhalen.

Bij alle kinderen met eenzijdig of tweezijdig gehoorverlies worden mogelijke infecties tijdens de zwangerschap nagegaan. Vaak wordt ook een beeldvormend onderzoek (MRI-scan en/of CT-scan) gepland om afwijkingen in het binnenoor en middenoor uit te sluiten.

Microscopisch Ooronderzoek

De arts inspecteert eerst de oorschelp en gehoorgang. Vervolgens wordt met een microscoop het trommelvlies bekeken om te controleren op infecties of vochtopstapeling achter het trommelvlies.

Oto-Akoestische Emissies (OAE)

Bij een normaal werkend oor produceert het slakkenhuis geluiden (emissies). Deze kunnen spontaan optreden of uitgelokt worden door geluid. Tijdens het onderzoek worden emissies geregistreerd met een gevoelige microfoon in de gehoorgang. De aanwezigheid van emissies duidt op een normale werking van het slakkenhuis. Afwezigheid kan wijzen op gehoorverlies, maar ook andere oorzaken hebben.

BERA Onderzoek (Brainstem Evoked Response Audiometry)

Dit onderzoek meet de elektrische signalen die via de gehoorzenuw naar de hersenen worden gestuurd als reactie op geluid. Klikgeluidjes worden aangeboden via een microfoon in de gehoorgang, en de elektrische signalen worden geregistreerd met elektroden. De opvang van deze signalen, de waargenomen luidheid en de reactietijd geven informatie over de werking van het slakkenhuis en de gehoorzenuw. Voor een betrouwbaar BERA-onderzoek is het essentieel dat het kind rustig is of slaapt. Het onderzoek kan ook onder narcose plaatsvinden en geeft voornamelijk informatie over het gehoor op hoge tonen.

Tympanometrie

Dit onderzoek geeft inzicht in de werking van het trommelvlies en het middenoor. Door luchtdrukveranderingen in de gehoorgang te creëren, wordt de beweeglijkheid van het trommelvlies gemeten. Een normaal bewegend trommelvlies duidt op een goed functionerend middenoor. Vocht in het middenoor, wat frequent voorkomt bij jonge kinderen, kan de reactie van het trommelvlies beïnvloeden.

Audiometrie

Klassieke Gehoortest (Tonale Audiometrie)

Bij deze test worden via een hoofdtelefoon geluiden van verschillende luidheid en toonhoogte aangeboden aan elk oor apart. De persoon die de test ondergaat, geeft aan wanneer hij/zij de geluiden hoort. Deze methode is doorgaans niet geschikt voor baby's en jonge kinderen (tot ongeveer vier jaar).

Gedragsaudiometrie (COR of Conditioned Orientation Audiometry)

Bij gedragsaudiometrie worden geluiden afwisselend links en rechts aangeboden. De audioloog observeert gedragsveranderingen bij het kind die erop wijzen dat het geluid is waargenomen, zoals het draaien van het hoofd. Het kind wordt beloond, bijvoorbeeld door een bewegend figuurtje of oplichtend lampje, telkens als het op geluid reageert. Dit kan een effectieve manier zijn om de gehoordrempel te bepalen.

Spelaudiometrie (ICR of Instrumentation Conditioned Reflex Audiometry)

Spelaudiometrie maakt gebruik van spelletjes om de concentratie en motivatie van het kind te stimuleren. Het kind wordt beloond voor het reageren op geluid, bijvoorbeeld door een beertje in een doos te stoppen.

Genetisch Onderzoek bij Gehoorverlies

Meer dan de helft van de gevallen van permanent en bilateraal gehoorverlies bij kinderen heeft een genetische oorzaak. Daarom is genetisch onderzoek een belangrijk onderdeel van de diagnostiek. In eerste instantie wordt getest op mutaties in het GJB2-gen, een veelvoorkomende oorzaak van aangeboren slechthorendheid. Indien nodig wordt een uitgebreide analyse uitgevoerd die een breed scala aan zeldzamere genmutaties test.

Het Centrum Medische Genetica (CMG) Antwerpen maakt gebruik van een unieke combinatie van klassiek genoomonderzoek en artificiële intelligentie voor een zeer gevoelige detectie van genen die geassocieerd zijn met gehoorproblemen. Dit is een geavanceerde methode die wereldwijd door slechts enkele laboratoria wordt toegepast.

Evaluatie van het Evenwicht

Rond de leeftijd van zes maanden vindt een eerste evaluatie van het evenwicht plaats. Bij vastgestelde problemen kan het kind worden doorverwezen naar een gespecialiseerde kinesitherapeut.

Multidisciplinaire Aanpak en Samenwerking

Binnen de dienst NKO is er diepgaande expertise op het gebied van zowel genetische als niet-genetische syndromale gehoorverliezen. Het Europees Referentienetwerk (ERN CRANIO), waartoe UZ Leuven behoort, richt zich op zeldzame en complexe craniofaciale afwijkingen en neus-, keel- en ooraandoeningen, met als doel de zorgkwaliteit voor patiënten te verbeteren.

Voor neonatale gehoorscreening wordt nauw samengewerkt met Kind en Gezin, diverse hoorcentra en revalidatiecentra in de regio Brugge. Als erkend diagnostisch centrum garandeert men een snelle opvang van pasgeboren baby's na verwijzing.

Het team audiologen van het CAR is gespecialiseerd in de vroegdetectie van gehoorproblemen bij baby's en is erkend als diagnostisch centrum voor gehoor bij Opgroeien (voorheen Kind & Gezin). Met objectieve en subjectieve gehoortesten wordt het gehoor van jonge kinderen onderzocht.

Ervaren audiologen hebben expertise opgebouwd in het bepalen van de gehoordrempel via gedragsaudiometrie. Bij kinderen van twee jaar en ouder wordt gebruik gemaakt van systemen waarbij kinderen leren op een knopje te duwen bij het horen van een geluid, waarna ze beloond worden. Voor baby's en kinderen tot twee jaar wordt onbewust gedrag geobserveerd als reactie op geluid.

Visual Reinforcement Audiometry (VRA)

Het VRA-systeem, mede mogelijk gemaakt door steun van Cera, maakt gebruik van schermen met tekenfilmpjes en beelden. Wanneer de audioloog een geluid laat horen, draait het kind zijn hoofd in de richting van het scherm. Een draaiing wordt beloond met een vrolijk figuurtje op het scherm. Dit systeem stimuleert alertheid en maakt het testen tot een leuke spelervaring, wat essentieel is voor de vroegdiagnostiek.

De Impact van Gehoorverlies en Toekomstperspectieven

De impact van gehoorverlies op het algemeen welzijn wordt vaak onderschat. Wereldwijd hebben honderden miljoenen mensen behoefte aan een hooroplossing, een aantal dat naar verwachting zal verdubbelen tegen 2050. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) initieerde een campagne om gehoorverlies bespreekbaar te maken en bewustzijn te creëren voor de gevolgen.

Uiteenlopende gehooraandoeningen en -klachten, zowel aangeboren als later ontstaan, vereisen specifieke oplossingen, variërend van medicamenteuze behandelingen en gehoorverbeterende operaties tot aangepaste hoortoestellen en hoorimplantaten.

De verhalen van patiënten illustreren de ingrijpende impact van gehoorverlies en de positieve effecten van passende behandelingen, zoals "Hoe meer ik het apparaat droeg, hoe beter het resultaat werd. Ik hoorde er terug bij! Eindelijk terug een wereld vol met geluiden."

tags: #audiologisch #centrum #gehooronderzoek #neonaat