Acanthosis Nigricans (AN) is een huidaandoening die zich kenmerkt door donkere, verdikte en fluweelachtige plekken op de huid. Deze plekken komen voornamelijk voor in huidplooien zoals de nek, oksels, liezen, ellebogen en knokkels. Hoewel de aandoening zelf vaak goedaardig en symptoomloos is, kan het cosmetisch storend zijn en wijzen op onderliggende gezondheidsproblemen.
Wat is Acanthosis Nigricans?
Acanthosis Nigricans wordt beschreven als een pigmentstoornis waarbij de huid donkerder, dikker en fluweelachtig aanvoelt. Soms gaat dit gepaard met jeuk of een onaangename geur. De plekken kunnen zich op verschillende delen van het lichaam manifesteren, met een voorkeur voor de oksels, liezen, nek, ellebogen, knieën, knokkels, en soms ook op de lippen, handpalmen of voetzolen.
De huidafwijkingen zelf zijn onschuldig, maar vormen vaak een signaal voor een onderliggende aandoening. Bij kinderen kan het een vroeg teken zijn van een verhoogd risico op diabetes type 2.
Oorzaken van Acanthosis Nigricans
De belangrijkste oorzaak van Acanthosis Nigricans is insulineresistentie. Dit betekent dat de lichaamscellen niet goed reageren op insuline, een hormoon dat de bloedsuikerspiegel reguleert. Insulineresistentie komt vaak voor bij mensen met overgewicht, obesitas en type 2 diabetes. Studies hebben aangetoond dat insulineresistentie gekoppeld kan worden aan acanthosis nigricans en dat er een verband is met hogere androgeengehaltes bij vrouwen met PCOS (Polycysteus Ovarium Syndroom).
Andere mogelijke oorzaken en geassocieerde factoren zijn:
- Obesitas: Overgewicht en obesitas zijn sterk geassocieerd met AN.
- Diabetes Mellitus: Zowel type 1 als type 2 diabetes kunnen huidaandoeningen zoals AN veroorzaken.
- Hormonale veranderingen: Hormonale disbalans, zoals bij PCOS, zwangerschap, de overgang of puberteit, kan invloed hebben op de pigmentaanmaak.
- Medicatie: In sommige gevallen kunnen medicijnen die worden voorgeschreven voor aandoeningen zoals PCOS, de oorzaak zijn. Hierbij gaat het onder andere om anticonceptiepillen, schildkliermedicatie, groeihormonen, en medicijnen die de insulinewaarden in het bloed verhogen.
- Erfelijkheid: AN kan een genetische component hebben en autosomaal dominant erfelijk overdraagbaar zijn.
- Syndromen: Bij een aantal syndromen komt AN vaker voor, zoals het metabool syndroom.
- Maligniteit (zeldzaam): In zeldzame gevallen kan AN een symptoom zijn van een onderliggende interne maligniteit, meestal een kanker van het maagdarmstelsel, zoals maagkanker.
- Acrale acanthotische afwijking: Dit is een specifieke vorm die hyperpigmentatie en verruwing van de knokkels van de handen, ellebogen, knieën of voeten veroorzaakt.
De huidcellen in de opperhuid gaan zich te snel vermenigvuldigen, wat meestal gebeurt door een te hoge insulinespiegel in het bloed. De extra melanine die hierdoor wordt aangemaakt, maakt de huid donkerder.
Symptomen van Acanthosis Nigricans
De meest kenmerkende symptomen van Acanthosis Nigricans zijn:
- Donkere verkleuring van de huid: De huid wordt bruin tot grijsbruin van kleur.
- Verdikking van de huid: De aangetaste huid kan dikker worden.
- Fluweelachtige textuur: De huid voelt zacht en fluweelachtig aan.
- Locatie: De plekken verschijnen meestal in huidplooien, zoals de oksels, liezen, nek, achter de oren, ellebogen, knieën en knokkels.
- Skin tags: Vaak komen donker gekleurde stukken huid voor in combinatie met gesteelde wratjes, ook wel skin tags, acrochordon of fibroma molle genoemd. Deze ontstaan vaak bij overgewicht en diabetes.
- Jeuk en geur (soms): In sommige gevallen kunnen de aangetaste huidgebieden jeuk of een onaangename geur veroorzaken.
Hoewel de huidaandoening zelf meestal geen pijn veroorzaakt, kan deze cosmetisch storend zijn en leiden tot psychosociale hinder.
Diagnose van Acanthosis Nigricans
AN wordt normaliter in één oogopslag herkend door een arts of dermatoloog op basis van het klinische beeld. Als er twijfel bestaat over de diagnose, kan een huidbiopt worden afgenomen. Hierbij wordt onder lokale verdoving een stukje huid verwijderd en onder de microscoop onderzocht door een patholoog.
De arts zal ook aanvullend onderzoek doen om de onderliggende oorzaak te achterhalen. Dit kan onder andere bestaan uit:
- Bloedonderzoek: Om glucose- en insulinespiegels te meten en de aanwezigheid van diabetes of prediabetes vast te stellen.
- Medicatie- en supplementengebruik: Nemen van een gedetailleerde anamnese over medicijngebruik.
- Onderzoek naar hormonale disbalans: Bij verdenking op aandoeningen zoals PCOS.
- Eventueel aanvullend onderzoek: Bij verdenking op zeldzamere oorzaken zoals maligniteit.
De diagnose van Acanthosis Nigricans pathologie wordt ook op deze manier gesteld.
Behandeling van Acanthosis Nigricans
De belangrijkste behandeling van Acanthosis Nigricans richt zich op het aanpakken van de onderliggende oorzaak. Als de oorzaak wordt weggenomen, verdwijnen de huidplekken vaak vanzelf.
Behandelingsstrategieën omvatten:
- Gewichtsverlies: Als overgewicht of obesitas de oorzaak is, is afvallen essentieel. Een gezond dieet en voldoende beweging zijn hierbij cruciaal.
- Verbetering van bloedsuikercontrole: Bij diabetes of prediabetes is het beheersen van de bloedsuikerspiegel van groot belang.
- Stoppen met medicatie: Indien AN wordt veroorzaakt door medicijngebruik, zal de arts adviseren om de medicatie aan te passen of te stoppen.
- Behandeling van hormonale disbalans: Indien er sprake is van hormonale aandoeningen zoals PCOS, zal de behandeling hierop gericht zijn.
Cosmetische opties om het uiterlijk van de huidplekken te verbeteren, hoewel ze de oorzaak niet wegnemen, zijn:
- Huidbleekmiddelen: Crèmes die de huid lichter maken.
- Antibacteriële zepen: Om eventuele geurtjes te bestrijden.
- Acne-middelen: Soms worden middelen die voor acne worden gebruikt, ook ingezet.
- Laserbehandelingen: Verschillende soorten lasers, zoals de CO2-laser, kunnen worden gebruikt om de pigmentatie te verminderen. Dit vereist meestal meerdere sessies.
- Peelings: Behandelingen met peelings die natuurlijke enzymen en zuren bevatten, zoals mandelic acid, azijnzuur, glycolzuur, melkzuur en salicylzuur, kunnen helpen om overtollig pigment te verminderen.
Lokale behandelingen, zoals crèmes met een licht slijpend effect of lokale vitamine D analogen die de groei van hoorncellen remmen, kunnen ook worden overwogen. Het is echter verstandiger om de oorzaak aan te pakken dan alleen het symptoom te bestrijden.
Acanthosis Nigricans
Wat u zelf kunt doen
Naast medische behandeling zijn er ook stappen die u zelf kunt ondernemen:
- Scrubben en hydrateren: Wekelijks scrubben van de huid verwijdert dode huidcellen. Na het scrubben is het belangrijk de huid goed te hydrateren, bijvoorbeeld met pure biologische kokosolie.
- Stoppen met scheren: Als scheren de huid irriteert en donkere plekken veroorzaakt, probeer dan harsen of epileren.
- Exfoliëren: Gebruik producten met melkzuur om de okselhuid te exfoliëren.
- Deodorantkeuze: Kies voor een deodorant voor de gevoelige huid, zonder alcohol en parfum.
- Gezonde levensstijl: Een gezonde levensstijl met een gezond gewicht, voldoende beweging en een evenwichtige voeding kan het risico op AN aanzienlijk verlagen.
Het is belangrijk om niet stil te zitten en actie te ondernemen. Door de oorzaak van PCOS of andere onderliggende aandoeningen aan te pakken, herstelt u uw lichaam van binnenuit.
Acanthosis Nigricans tijdens de Zwangerschap
Tijdens de zwangerschap kunnen hormonale veranderingen leiden tot diverse huidaandoeningen, waaronder ook veranderingen die lijken op of gerelateerd zijn aan Acanthosis Nigricans. Hoewel AN zelf niet primair een zwangerschapsgerelateerde aandoening is, kunnen hormonale schommelingen de pigmentatie beïnvloeden. Er zijn ook specifieke zwangerschapsdermatosen die zich kunnen voordoen, zoals atopische zwangerschapseruptie, PUPPP (Pruritic Urticarial Papules and Plaques of Pregnancy), pemfigoid gestationis en zwangerschapscholestase. Deze kunnen gepaard gaan met jeuk en huidveranderingen. Bij twijfel of aanhoudende klachten tijdens de zwangerschap is het raadzaam een arts te raadplegen.
Acanthosis Nigricans is een behandelbare huidaandoening. Het belangrijkste is om de onderliggende oorzaak te achterhalen en aan te pakken. Met de juiste aanpak kunnen de huidplekken verdwijnen en kunt u uw zelfvertrouwen terugkrijgen.
tags: #acanthosis #nigricans #tijdens #zwangerschap