Tijdens de zwangerschap en de bevalling is bewegen essentieel, zowel voor de moeder als voor de baby. De bewegingsdriehoek vormt de basis, aangevuld met specifieke aanbevelingen voor zwangere en pas bevallen vrouwen. Het belangrijkste principe is: elke stap telt voor het nieuwe leven. Begin klein en bouw geleidelijk op, verhoog de frequentie, duur en intensiteit van beweging verspreid over de week. Hoewel vermoeidheid normaal is, blijft bewegen cruciaal. Onderbreek langdurig stilzitten om de 20 tot 30 minuten door te staan, rond te lopen of een ander bewegingstussendoortje te doen.
Het vervangen van periodes van stilzitten door beweging van elke intensiteit - hoog, matig of licht - levert al gezondheidsvoordelen op. Elke vrouw, zwangerschap en bevalling is uniek. De volgende aanbevelingen zijn algemeen en gelden voor zwangere en pas bevallen vrouwen zonder contra-indicaties. Bij klachten zoals vaginaal vochtverlies, pijn op de borst, in de kuiten of baarmoeder, duizeligheid, hoofdpijn of kortademigheid, is het luisteren naar het lichaam cruciaal.
Bewegingsaanbevelingen
Lichte Intensiteit
Beweeg het grootste deel van de dag aan lichte intensiteit. Voorbeelden hiervan zijn rondstappen tijdens het telefoneren, yoga-oefeningen doen of rustig wandelen. Bij een baby kan dit ook rondlopen om het in slaap te wiegen, wat een dubbele win oplevert.
Matige Intensiteit
Het wordt aanbevolen om minstens 150 minuten per week aan matige intensiteit te bewegen. Dit kan verdeeld worden over de week, bijvoorbeeld 30 minuten per dag, 5 dagen per week, met activiteiten zoals elektrisch fietsen, wandelen aan een goed tempo of zwemmen.
Spierversterkende en Stretchoefeningen
Maak ruimte voor verschillende spierversterkende oefeningen en zachte stretchoefeningen. Het is belangrijk om oefeningen in ruglig te vermijden. Meer informatie is beschikbaar bij Kind en Gezin en via een kinesist.
Bekkenbodemoefeningen
De bekkenbodem krijgt veel te verduren tijdens zwangerschap en bevalling. Om het risico op urineverlies te verkleinen, worden dagelijkse oefeningen voor de bekkenbodemspieren aanbevolen. Een eenvoudige oefening is het ophouden van de plas gedurende 6 tot 8 seconden, gevolgd door ontspanning. Deze oefening kan door de dag herhaald worden.
Veiligheid tijdens Beweging
Vermijd beweging in hitte, zeker in combinatie met een hoge luchtvochtigheid. Drink veel water voor, tijdens en na het bewegen. Vermijd contactsporten, bewegingen met een hoog valrisico of waarbij de zuurstofopname beperkt is, zoals op grote hoogte, skiën, diepzeeduiken of vechtsporten. Ook bewegingsactiviteiten in ruglig dienen vermeden te worden.
Indien je wilt deelnemen aan een sportcompetitie of trainen op een niveau dat de aanbevelingen overstijgt, is supervisie van een gekwalificeerde arts (gynaecoloog, huisarts, sportarts) of vroedvrouw noodzakelijk. Zij kunnen adviseren wanneer trainingen gestopt of beperkt moeten worden. Raadpleeg onmiddellijk een arts of vroedvrouw als dit moment aanbreekt.
Bevallingshoudingen: Bewegingsvrijheid voor een Vloeiende Geboorte
Hoewel films en televisie vaak het beeld schetsen van een bevalling liggend op de rug, zijn er tal van bevallingshoudingen die aangenomen kunnen worden om weeën op te vangen of om in te persen. Het belangrijkste is om te luisteren naar het lichaam en te kiezen voor de houding waarin men zich prettig voelt.
Liggend op Bed
Sommige vrouwen vinden het fijn om op bed te bevallen vanwege het comfort. Echter, in liggende positie werkt de zwaartekracht minimaal mee en heeft het stuitje minder bewegingsvrijheid, wat de ruimte voor de baby kan beperken. Houdingen op bed zijn onder andere op de rug of op de zij.
Op de Rug
Dit is de meest voorkomende houding, die het voor de zorgverlener makkelijker maakt de bevalling te overzien en eventueel in te grijpen. Tijdens het persen kan het optrekken van de benen en het vastpakken van de knieën meer kracht zetten. Echter, dit kan de bekkenuitgang verkleinen. Zolang de baby nog niet voldoende is ingedaald, is het verstandiger de voeten plat op het bed te laten staan om de bekkenuitgang groter te houden.
Op de Zij
In deze houding kan men ook veel kracht zetten door de benen naar zich toe te trekken. Het bovenste been kan naar voren worden getrokken en ondersteund door een kussen.
Zittend op Bed
Door een beetje achterover te leunen tegen een ruggensteun of verstelbaar hoofdeinde, met gespreide benen en voeten plat op bed, kan het stuitje nog enigszins meebewegen. De zwaartekracht werkt hier iets meer mee.
De Hurkzit
Deze houding maakt optimaal gebruik van de zwaartekracht. Vaak is hierbij de hulp van een partner nodig om als ondersteuning te dienen. Door het bekken iets naar voren te kantelen, wordt de bekkenuitgang gemaximaliseerd. Deze houding vergt veel kracht van de benen en wordt daarom vaak alleen gebruikt tijdens het persen, met periodes van staan tussendoor om vol te houden.
De Baarkruk
Een baarkruk is een hulpmiddel dat de hurkzit ondersteunt. De opening in het midden en aan de voorkant vergemakkelijkt de bevalling. De verticale houding zorgt ervoor dat de zwaartekracht meewerkt, de baby het baringskanaal makkelijker passeert en de weeën krachtiger zijn. Het is aan te raden de baarkruk niet te lang te gebruiken en deze enkel tijdens het persen te hanteren, met periodes van staan tussendoor.
De Baarschelp
De baarschelp is een soort kruk die op bed geplaatst kan worden, waarbij een hurkhouding wordt aangenomen tijdens het persen. Houdingen kunnen tussendoor gewisseld worden voor comfort.
De Bevallingsbal
Een bevallingsbal kan gedurende de gehele bevalling gebruikt worden, voornamelijk om weeën op te vangen, maar ook tijdens het persen. Door erop te zitten en het bekken naar voren te kantelen, wordt de weeënopvang vergemakkelijkt. Ook kan men met de knieën op de grond en het hoofd en de armen op de bal rusten, mits op een zachte ondergrond.
Bevallen in Bad
De warmte van het water in een bevallingsbad werkt ontspannend en is ideaal voor het opvangen van weeën. Het water biedt ondersteuning en helpt bij het herstellen van krachten tussen de weeën door. Een badbevalling wordt aangeraden bij rugklachten, bekkeninstabiliteit of andere lichamelijke ongemakken tijdens de zwangerschap.
Op Handen en Voeten
Deze houding, ook wel de all fours houding genoemd, is comfortabel bij rugweeën of aambeien, omdat de druk op de onderrug en het stuitje hierbij minimaal is. Ook bij schouderdystocie kan deze houding helpen, doordat de schouders gemakkelijker naar beneden vallen.
Bevallingsfases en Ondersteuning
Een bevalling kent vier fases: de latente fase (verstrijken van de baarmoedermond en ontsluiting tot 1-3 cm), de ontsluitingsfase (3-10 cm ontsluiting, gekenmerkt door samentrekkingen van de baarmoeder en buikspieren), de uitdrijvingsfase (eigenlijke bevalling met persweeën) en de nageboorte (geboorte van de placenta).
Tijdens de eerste twee fases bieden zorginstellingen diverse hulpmiddelen ter ontspanning, zoals warme baden, douches en skippyballen, naast verschillende bevallingshoudingen.
Bevalling animatie
Pijnbestrijding tijdens de Bevalling
Er zijn verschillende opties voor pijnbestrijding beschikbaar. Een ruggenprik kan mogelijk maken dat de vrouw, onder begeleiding, uit bed komt. De ruggenprik wordt zelf toegediend via een drukknop en vereist extra bewaking. Een andere optie is Remifentanil, een pijnstilling via infuus die ongeveer 3 tot 4 uur werkt en vaak wordt geadviseerd bij 6-7 cm ontsluiting.
Alle pijnmedicatie gaat in overleg, en de vrouw kan op elk moment aangeven pijnstilling te wensen. Tijdens pijnstilling is het mogelijk om van houding te wisselen, mits dit verantwoord is voor moeder en kind, en de CTG (hartfilmpje) blijft aangesloten voor monitoring.
Hulpmiddelen en Voorbereiding
Hulpmiddelen zoals een gymbal (bevalbal), een trapleuning, een stoel of een doek/sportelastiek kunnen ondersteuning bieden bij het aannemen van diverse bevallingshoudingen. Het gebruik van een bad kan het gevoel van gewichtloosheid geven en beweging vergemakkelijken. Het is raadzaam om al tijdens de zwangerschapsverlof mogelijke steunpunten en hulpmiddelen in huis te verkennen.
Voorbereiding op bevallingshoudingen, inclusief het uitproberen ervan met een partner of vertrouwenspersoon, kan een gevoel van zelfvertrouwen en regie geven tijdens de bevalling. Het bespreken van wensen met de verloskundige en partner is essentieel.
Redenen om af te wijken van de gekozen houding kunnen zijn: de ligging van de baby, zorgen over de gezondheid van moeder of kind, de aanwezigheid van een infuus of monitor, het gebruik van medicatie, of vermoeidheid. In dergelijke gevallen kan de zorgverlener adviseren om een andere houding aan te nemen of ondersteuning te bieden.
tags: #7 #fundamentele #bewegingen #baby #bevalling