Waar een baby eerst niets anders drinkt dan melk, in welke vorm dan ook, komt er op een gegeven moment een tijd dat je aan verantwoorde tussendoortjes gaat denken. Met de juiste keuzes en een goede planning, kun je ervoor zorgen dat je kind de benodigde voedingsstoffen binnenkrijgt. Dit artikel biedt antwoorden op vragen over wat telt als tussendoortje, vanaf wanneer je wat mag geven, hoe vaak je dit kunt doen en welke opties het meest verantwoord zijn.
Wat telt als tussendoortje?
In principe is alles wat je buiten de hoofdmaaltijden - ontbijt, lunch en avondeten - eet en drinkt, een tussendoortje. Dit geldt ook voor een glas diksap of een halve krentenbol die je kind krijgt.
Vanaf wanneer geef je een tussendoortje?
Tussen de 4 en 6 maanden beginnen de meeste kinderen met oefenhapjes. Dit is nog geen vervanging van borst- of flesvoeding. De hoeveelheid vaste voeding bouwt langzaam op en vanaf 6 tot 8 maanden gaat vaste voeding de borst- en flesvoeding steeds vaker vervangen. Kinderen van 10 maanden eten bijvoorbeeld tussen de lunch en het warme eten al een fruithapje. Een peuter kan tussendoor een appel eten en een basisschoolkind soms wel twee stuks fruit.
Omdat er in een kindermaag nog niet zo heel veel past, kan een tussendoortje helpen om voldoende voedingsstoffen binnen te krijgen. De kwaliteit van deze voedingsstoffen hangt af van de keuze voor tussendoortjes.
Hoe vaak geef je een tussendoortje?
Hoe vaak je kind een tussendoortje kan eten, hangt af van zijn leeftijd. Voor alle leeftijden geldt: geef tussendoortjes op vaste momenten op de dag. Zo leert je kind wanneer het tijd is om te eten en drinken, en dat het niet de hele dag door gegeten en gedronken hoeft te worden. Probeer eten en drinken als een losstaande activiteit te zien, net als spelen of een filmpje kijken. Dit helpt je kind langer vol te zitten en een gezonde relatie met eten te ontwikkelen.
Tussendoortjes tot 1 jaar
Voor baby's tot 1 jaar geldt dat ze tussen het ontbijt en de lunch, en tussen de lunch en de warme maaltijd een tussendoortje kunnen eten of drinken. Een bekertje lauwe thee ‘s ochtends en een paar hapjes kleingesneden fruit ‘s middags is voldoende.
Van 1 tot 3 jaar
De porties worden iets groter, maar twee tussendoortjes per dag zijn nog steeds genoeg. Je kunt nu eten en drinken combineren, bijvoorbeeld een beetje water en een geschilde appel in de ochtend, en thee met een schaaltje gesneden druiven ‘s middags.
Van 4 tot 13 jaar
Naast drie hoofdmaaltijden per dag, mag een kind maximaal 4 keer per dag iets tussendoor eten of drinken. Dit advies geldt ook voor oudere kinderen en volwassenen.
Verantwoorde tussendoortjes
Een goed tussendoortje heeft weinig calorieën en veel goede voedingsstoffen. Het vinden hiervan kan een uitdaging zijn, aangezien veel producten vol suiker zitten.
Groente
Groente en fruit worden vaak als eerste aan gezonde tussendoortjes gedacht. Begin bij jonge kinderen met makkelijke smaken, zoals bloemkool, wortel, zoete aardappel, broccoli en pompoen. In het begin pureren veel ouders de hapjes, en hoe groter het kind, hoe groter de hapjes worden. Snoepgroente, zoals komkommer, reepjes paprika of cherrytomaten in stukjes, is een ideale snack voor grotere kinderen.
Fruit
Fruit is rijk aan vitamines en vezels. Voor baby's en kleine kinderen is het handig om fruit te pureren. Geef je bessen, druiven of (cherry)tomaatjes? Snijd deze dan in de lengte in vieren om verstikkingsgevaar te voorkomen. Als je geen tijd hebt om vers fruit klaar te maken, kun je af en toe kiezen voor knijpfruit. Let wel op de ingrediënten, want soms zitten er onnodige toevoegingen in.
Gezonde tussendoortjes, anders dan groente of fruit
Verandering van spijs doet eten, ook voor kinderen. Hieronder inspiratie voor gezonde tussendoortjes met goede voedingsstoffen en weinig calorieën:
- Een cracker (met eventueel een beetje boter/margarine)
- Soepstengel
- Een bakje yoghurt of kwark
- Gedroogd fruit (bijv. rozijntjes, abrikoosjes)
- Rijst-, maïs-, quinoawafel
- Een korstje of stukje brood
- Ongebrande noten (voor kinderen onder de vier jaar altijd gehakte noten geven)
Suiker in tussendoortjes
In de supermarkt is er een enorm aanbod aan tussendoortjes. Let goed op, want veel producten ‘speciaal voor kinderen’ bevatten extra suikers die je kind niet nodig heeft. Ook ‘gezoet met natuurlijke suikers’ is vaak een andere naam voor extra suikers. Af en toe kan een koekje geen kwaad, maar het kan de goede voedingsstoffen van groente en fruit niet vervangen. Geef liever één keer per week een koekje of snoepje dan één keer per dag.
Tussendoortjes voor onderweg
Een bakje halve blauwe bessen is niet ideaal als je onderweg bent, omdat het snel rommel geeft en je minder aandacht hebt om op te letten hoe je kind eet. Ideale verantwoorde tussendoortjes voor onderweg zijn:
- Knijpfruit: Kies voor combinaties met groente, havermout voor extra vezels of een smaak die je zelf lekker lijkt. Dit is een van de gezondste opties voor drukke ouders.
- Een rijstwafel of korstje brood: Makkelijk mee te nemen en kinderen kunnen er zelf op sabbelen.
- Een fles of beker water: Honger en dorst kunnen erg op elkaar lijken. Maak water drinken leuker door er stukjes fruit of kruiden in te doen.
De eerste hapjes en vieruurtjes
Wanneer je baby tussen de vier en zes maanden oud is, is hij klaar voor de eerste vaste voeding, ook wel oefenhapjes genoemd. Deze hapjes zijn bedoeld om je kind te laten wennen aan nieuwe smaken en structuren, en worden naast borst- of flesvoeding gegeven. De eerste hapjes zijn geen volledige maaltijden; een paar lepeltjes per dag is al voldoende. Pas vanaf 6 maanden gaat vaste voeding een grotere rol spelen.
Het is belangrijk om je kind te laten wennen aan losse smaken. Geef één groente- of fruitsoort meerdere keren. Heb je geen tijd om zelf verse hapjes te maken? Kies dan voor biologische opties met weinig ingrediënten en zonder toevoegingen. De oefenhapjes kunnen gevarieerd zijn en bestaan niet alleen uit groente en fruit. Je kunt ook starten met witte rijst, witte pasta of pap van rijstebloem. Vermijd in het begin zilvervliesrijst en volkorenpasta, omdat de darmen van je kind nog moeten wennen aan de vezels.
Wanneer je kind gewend is aan de eerste groente- en fruithapjes, kun je dit uitbouwen. Geef geen rauw vlees of vis. Kies voor goed doorbakken witvis, kipfilet, kikkererwten of een hardgekookt ei. Maal de oefenhapjes met een blender of staafmixer, of prak fruit met een vork. Voeg eventueel een beetje vocht toe om het smeuïger te maken.
Geef de hapjes direct na de borst- of flesvoeding of tussen twee voedingen in, wanneer je baby het meest ontspannen is. Als je kind geen zin heeft, probeer het later op de dag opnieuw. De oefenhapjes geef je op momenten dat je kind wakker is, niet vlak voor het slapengaan of direct na het opstaan.
Hoeveel voeding krijgt een baby van 4 maanden?
Een baby van 4 maanden krijgt vooral borst- of flesvoeding, aangevuld met een paar lepeltjes oefenhapjes tussen de voedingen in of net na het voeden. Je geeft je kind ongeveer 5-6 voedingen per dag, dit verschilt per kind.
Welke hapjes geef je een baby van 4 maanden?
Je kunt starten met groente- en fruithapjes. Daarnaast zijn witte rijst, witte pasta of pap van rijstebloem geschikt. Meer weten over rijstebloem? Lees onze BLOG: Papfles met rijstebloem: een lekkere pap voor je baby!
Een gezond vieruurtje is de basis van een gezonde voeding en bevat essentiële voedingsstoffen die je baby helpen ontwikkelen. Omdat een baby nog een klein maagje heeft, zijn gezonde tussendoortjes ideaal. Geef je baby minstens twee uur voor de avondmaaltijd een tussendoortje.
Geef je dreumes of peuter tussendoor producten uit de Schijf van Vijf zoals fruit, groente of wat volkorenbrood. Veel kinderkoekjes, snoepjes of sapjes zijn niet gezond en bevatten veel calorieën, verzadigd vet en zout. Je kind heeft ze niet nodig. Beperk extra eetmomenten tot maximaal twee keer per dag, zodat je kind trek houdt in de hoofdmaaltijden. Water kan wel altijd tussendoor. Fruit en snackgroenten zijn de beste keuze voor tussendoor.
Een aandachtspunt: hele snoeptomaatjes of druiven kunnen kinderen zich in verslikken. Pinda’s zijn ook een risico. Een volkoren boterham met margarine of een volkoren cracker uit de Schijf van Vijf is een prima tussendoortje. Besmeer een volkoren cracker eventueel met wat margarine en een gezonde soort broodbeleg.
Koek, snoep en ijs is vaak te veel voor een jong kind. Geef dit liever één keer per week dan één keer per dag. Houd de porties klein. Geef het goede voorbeeld door zelf gezond te eten en beloon je kind met aandacht, niet met snoep.
Sommige koekjes lijken gezond omdat ze geschikt zijn voor kinderen, maar bevatten vaak veel vet en suiker. Een klein ‘volwassenkoekje’ is soms een betere keuze; een gewoon Maria biscuitje bevat bijvoorbeeld 22 calorieën per koekje. Kies bij voorkeur voor groente of fruit, een volkoren boterham of een volkoren cracker.
Porties koek of taart zijn vaak voor volwassenen al te groot. Snijd een klein stukje af voor een kind en geef dat op een apart bordje, of geef een paar hapjes met een vork of lepel.