Wat is een inclusief kinderdagverblijf?

Een inclusief kinderdagverblijf biedt opvang aan kinderen met en zonder specifieke ondersteuningsbehoeften, zodat zij samen kunnen spelen en ontdekken. Deze vorm van kinderopvang erkent en waardeert de diversiteit van kinderen en gezinnen. Het doel is om kinderen vanaf jonge leeftijd respect en begrip voor deze diversiteit bij te brengen.

De kern van inclusieve kinderopvang

Inclusieve kinderopvang betekent dat kinderen met speciale behoeften, die mogelijk extra zorg nodig hebben door medische of psychosociale redenen, samen met hun leeftijdsgenoten worden opgevangen. Dit biedt ouders de mogelijkheid om te kiezen voor opvang in de buurt, waar hun kind kan opgroeien in een diverse omgeving.

Voordelen voor kinderen en ouders

• Kinderen leren van jongs af aan omgaan met verschillen, wat bijdraagt aan hun sociale ontwikkeling.
• Ouders kunnen kiezen voor een vertrouwde opvanglocatie in hun omgeving.
• De omgeving stimuleert kinderen om samen op ontdekking te gaan.

Samenwerking met ouders: een essentiële pijler

Een goede samenwerking en communicatie met ouders is cruciaal voor het succes van inclusieve kinderopvang. Dit omvat:

• Verwachtingen bespreken: Een open dialoog over wat ouders verwachten van de opvang en wat de opvang kan bieden.
• Ervaringen delen: Ouders kunnen waardevolle inzichten geven in de specifieke noden en sterktes van hun kind.
• Zorgen bespreken: Het stapsgewijs bespreken van eventuele zorgen over de ontwikkeling van een kind, met aandacht voor de ervaringen van de ouders.

Wat inclusieve kinderopvang niet is

Het is belangrijk te benadrukken dat een inclusief kinderdagverblijf geen gespecialiseerde medische of paramedische zorg hoeft te bieden, zoals die van kinesisten, logopedisten, psychologen of verpleegkundigen. De focus ligt op pedagogische begeleiding binnen de reguliere kinderopvang.

Ondersteuning bij het realiseren van inclusieve kinderopvang

Het opzetten en onderhouden van een inclusieve kinderopvang kan een uitdaging zijn en vraagt soms extra inspanningen. Initiatieven die ondersteuning bieden zijn:

• Centra Inclusieve Kinderopvang: Deze centra ondersteunen opvanginitiatieven bij het voorbereiden en realiseren van inclusieve opvang.
• Vlaams Agentschap voor Personen met een Handicap (VAPH): Opvanginitiatieven kunnen beroep doen op de dienstverlening van het VAPH.

Omgaan met specifieke zorgnoden

Sommige kinderen hebben specifieke zorgnoden die verder gaan dan de standaard pedagogische taken, zoals sondevoeding, suikergehaltemetingen, insuline-injecties of blaassondage. Als deze handelingen tijdens de opvanguren noodzakelijk zijn, is een goede afstemming met de ouders essentieel om te bepalen wat haalbaar is binnen de opvang.

Een nieuwe federale wet maakt het mogelijk dat niet-verpleegkundigen bepaalde handelingen onder specifieke voorwaarden mogen uitvoeren. De meeste dagelijkse activiteiten, zoals hulp bij toiletbezoek, verzorging en begeleiding tijdens eetmomenten (zonder slikproblemen), vallen onder de basiscompetenties van een kinderbegeleider en vereisen geen extra bekwame helper.

In noodsituaties is adequaat handelen een basiscompetentie van elke kinderbegeleider. Verpleegkundige handelingen moeten echter worden uitgevoerd door een bekwame helper. Iedereen die bereid is zorg te verlenen aan personen die verpleegkundige zorg nodig hebben, kan na de juiste opleiding een bekwame helper worden.

Beleid en afspraken

• Het medicatie- en koortsbeleid blijft ongewijzigd door de nieuwe regelgeving.
• Regelmatige communicatie met ouders en zorgprofessionals is van groot belang.
• Duidelijke teamafspraken, inclusief taakverdelingen bij afwezigheid van medewerkers, zijn noodzakelijk.
• Er moet een duidelijk plan zijn voor noodsituaties, inclusief kennis van waarschuwingssignalen.
• Het uitvoeren van verpleegkundige handelingen dient een gezamenlijke beslissing binnen het team te zijn.

De visie van ouders en experts

Professor Elisabeth De Schauwer benadrukt, na gesprekken met ouders van kinderen met een beperking, het belang van betrokkenheid: "Neem onze kinderen mee op pad. Betrek hen in de groep en laat ons samen bekijken wat wèl mogelijk is." Dit onderstreept de filosofie van inclusie waarbij de focus ligt op wat wél kan.

Wat is inclusieve buitenschoolse opvang?

Inclusieve buitenschoolse opvang vindt plaats buiten de schooluren, waarbij kinderen met en zonder specifieke ondersteuningsbehoeften samen hun vrije tijd doorbrengen. Hierbij wordt uitgegaan van de sterktes van de kinderen en wordt ingespeeld op de noden en vragen van alle kinderen.

Wie heeft een specifieke ondersteuningsbehoefte?

Kinderen met een specifieke ondersteuningsbehoefte zijn kinderen die meer ondersteuning of zorg nodig hebben dan andere kinderen. Hoewel vaak gedacht wordt aan kinderen met een beperking, is de term breder. Elk kind heeft noden, en sommige kinderen hebben om diverse redenen meer ondersteuning nodig. Organisaties zoals KIKOEN hanteren een brede definitie, waarbij de focus ligt op de individuele noden van elk kind.

Projecten en initiatieven

Organisaties werken actief aan het versterken van hun inclusieve werking. Projecten zoals ‘Drie sterren inclusie’ bereiden opvanglocaties voor op het opvangen van kinderen die extra zorg vragen. Sinds 2024 wordt er met een sterrol inclusie gewerkt, waarbij een aangewezen begeleider binnen elk team het thema inclusie levend houdt en tweemaandelijkse bijeenkomsten organiseert voor ervaringsuitwisseling en inhoudelijke sessies.

Ondersteuning voor gezinnen

Wanneer een kind extra zorg nodig heeft, kan dit voor gezinnen betekenen dat een partner minder of stopt met werken. De missie van Kind en Gezin benadrukt dat alle kinderen welkom zijn in kinderopvangvoorzieningen, inclusief kinderen met een handicap. Het is wel raadzaam om tijdig te zoeken, aangezien er wachtlijsten kunnen zijn.

Hoe de juiste opvang te kiezen

Het kiezen van de juiste kinderopvang vereist:

• Informeren naar de mogelijkheden in de buurt en bij het lokaal loket voor kinderopvang.
• Bezoekjes brengen aan verschillende opvangmogelijkheden, bij voorkeur tijdens openingsuren, om de sfeer en werking te beoordelen.
• Afspraken maken voor een gesprek met de verantwoordelijke op een rustig moment.
• Goede communicatie met de opvang is essentieel, zeker voor de opvang van een kind met een handicap.
• Controleren of de opvang erkend is door Kind en Gezin.

Wat doet een Centrum Inclusieve Kinderopvang (CIK)?

Een CIK, of een kinderopvang met een inclusieve werking, vangt kinderen met en zonder specifieke ondersteuningsbehoefte samen op. Er worden bewuste inspanningen geleverd om elk kind te kunnen opvangen, wat kan leiden tot aanpassingen in benadering, ruimtegebruik, samenwerking met externen en aanschaf van materiaal.

Een kind met een specifieke ondersteuningsbehoefte heeft door medische of psychosociale problemen een extra zorgnood. In sommige CIK's is er een nauwe samenwerking met centra voor ambulante revalidatie, thuisbegeleidingsdiensten, scholen voor buitengewoon onderwijs of CLB's. Het therapeutisch team, bestaande uit artsen, psychologen, logopedisten, ergotherapeuten en kinesitherapeuten, ondersteunt de kinderbegeleiders en opvoeders. Kinderen met extra zorgbehoeften krijgen hierdoor de gepaste begeleiding om hun ontwikkeling te stimuleren.

Indicaties voor kinderen met extra zorgbehoeften

Dit kan gaan om kinderen met:

• Een ontwikkelingsvertraging
• Autisme
• Motorische, visuele of gehoorstoornissen
• Chromosomale afwijkingen (bv. fragiel X, syndroom van Down)
• Lichamelijke aandoeningen (bv. hartafwijking, muco, brandwonden)
• Of meer algemeen uitgedrukt: kinderen met extra zorgbehoeften.

Baby's en peuters met extra zorgbehoeften die niet in deze kinderdagverblijven opgevangen worden, kunnen wel begeleiding krijgen in een centrum voor ambulante revalidatie, mits ze in aanmerking komen voor een multidisciplinaire behandeling. Het is wel belangrijk te weten dat kinderen onder de 3 jaar niet altijd tot de doelgroep van een revalidatiecentrum behoren.

Kosten van kinderopvang

De kosten van kinderopvang variëren afhankelijk van het type opvang en kunnen gebaseerd zijn op het gezinsinkomen of bepaald worden door de opvangvoorziening zelf. Het is raadzaam om na te vragen wat in de prijs is inbegrepen. De opvangkosten zijn aftrekbaar van de belastingen.

Onkosten voor revalidatie worden meestal verrekend met het revalidatiecentrum, waarbij een groot deel van de kosten wordt gedekt door het ziekenfonds en enkel het remgeld ten laste van de cliënt valt.

Aanmelden bij een kinderdagverblijf

Om je kind aan te melden bij een kinderdagverblijf, neem je rechtstreeks contact op met de opvangvoorziening en maak je een afspraak voor een kennismakingsgesprek. Bij opvang die erkend is door Kind en Gezin, kunnen er voorrangsregels gelden voor bepaalde plaatsen, zoals:

• Kinderen van alleenstaande ouders
• Kinderen van ouders met een laag inkomen
• Kinderen die om pedagogische of sociale redenen opvang nodig hebben
• Kinderen van wie een broertje of zusje al in de opvang wordt opgevangen.

Naast deze algemene regels kan een inclusief kinderdagverblijf ook voorrang geven aan kinderen met een specifieke zorgbehoefte.

tags: #wat #is #een #inclusief #kinderdagverblijf