Een miskraam, ook wel spontane abortus genoemd, is het verlies van een niet-levensvatbare vrucht. Dit kan op verschillende momenten in de zwangerschap optreden. Een miskraam in de eerste twee tot vier maanden van de zwangerschap wordt een vroege miskraam genoemd. Als de zwangerschap na de vierde maand, maar vóór de levensvatbare periode, verkeerd afloopt, spreken we van een late miskraam. Deze laatste komen minder vaak voor.
Een van de eerste tekenen van een dreigende miskraam is vaak vaginaal bloedverlies. Het is echter belangrijk om te weten dat bloedverlies niet altijd duidt op een miskraam; in de helft van de gevallen blijkt het een andere oorzaak te hebben.
Oorzaken van een miskraam
Stoornis in de aanleg van het vruchtje
De oorzaak van een vroege miskraam is vrijwel altijd een stoornis in de aanleg van het vruchtje. Het vruchtje is niet in orde, waardoor de natuur een logische oplossing vindt: het groeit niet verder en wordt afgestoten.
Een zwangerschap bestaat uit een vruchtzak en een embryo. Bij een normale zwangerschap ontwikkelt het embryo zich tot een baby. Bij een miskraam is er soms sprake van alleen een vruchtzak, zonder embryo. Hoewel dit soms het woord 'windei' wordt genoemd, is dit onjuist. Er is wel degelijk een embryo in aanleg, maar er is heel vroeg iets misgegaan, waardoor het embryo niet tot ontwikkeling komt of niet verder groeit.
Chromosoomafwijkingen
De meest voorkomende oorzaak van een miskraam is een chromosoomafwijking die bij de bevruchting is ontstaan. Chromosomen zijn de dragers van ons erfelijk materiaal. Meestal gaat het hierbij niet om erfelijke afwijkingen, maar om een spontane, toevallige afwijking. Hierdoor zijn er meestal geen gevolgen voor een volgende zwangerschap.
Bij de meeste vrouwen wordt geen duidelijke oorzaak gevonden voor een miskraam. Als u nog nooit eerder een miskraam heeft gehad, is verder onderzoek doorgaans niet nodig. Pas na meerdere miskramen wordt onderzocht of er een onderliggende oorzaak is.
Symptomen van een miskraam
Zwangerschapsverschijnselen zoals gespannen borsten en ochtendmisselijkheid kunnen soms afnemen vlak voor een miskraam. U kunt ook last krijgen van vaginaal bloedverlies of menstruatieachtige pijn. Het is echter geruststellend dat bij de helft van de vrouwen met bloedverlies of buikpijn er niets aan de hand is en de zwangerschap ongestoord verder verloopt. In deze gevallen hoeft u zich geen zorgen te maken over aangeboren afwijkingen of andere complicaties.
Missed abortion (gemiste miskraam)
Een missed abortion, ook wel gemiste miskraam genoemd, kan een grote schok zijn omdat de gebruikelijke tekenen van een miskraam, zoals bloedingen of pijn, uitblijven. Dit treedt meestal op in het eerste trimester, maar soms ook in het tweede. Bij een missed abortion is de foetus overleden, maar herkent het lichaam het zwangerschapsverlies niet direct en wordt het zwangerschapsweefsel niet uitgedreven. Hierdoor kan de placenta hormonen blijven afgeven, waardoor zwangerschapssymptomen aanhouden. De placenta en embryonale weefsels bevinden zich nog in de baarmoeder.
Ontdekking van een missed abortion
Vaak wordt een missed abortion ontdekt tijdens de eerste echo, tussen de 8 en 11 weken zwangerschap. De echo toont aan dat het hartje niet meer klopt of dat het vruchtzakje leeg is. Soms nemen de zwangerschapssymptomen af, maar dit kan geleidelijk gaan en is daardoor lastig op te merken. Het kan enkele dagen tot weken duren voordat een missed abortion wordt ontdekt. Veel vrouwen hebben geen idee dat het vruchtje is overleden of dat het vruchtzakje leeg is, wat de ervaring extra heftig maakt.
Symptomen van een missed abortion
Hoewel de gangbare miskraamsymptomen ontbreken, kunnen er subtiele signalen zijn:
- Bloedverlies: Licht bloedverlies hoeft niet direct zorgwekkend te zijn, maar kan in 50% van de gevallen wijzen op een miskraam of missed abortion. Neem bij bloedverlies altijd contact op met uw verloskundige. Het kan een innestelingsbloeding zijn, maar ook het begin van een miskraam.
- Krampen: Krampen kunnen aanwezig zijn, maar zijn lastig te interpreteren. Een gebrek aan krampen of een zwaar gevoel in de onderbuik kan ook duiden op het stoppen van de ontwikkeling van de baby. Vergelijk uw gevoel met eerdere dagen: verdwijnt een zeurende buikpijn opeens, of krijgt u juist hevige krampen?
- Afnemende zwangerschapskwaaltjes: Als symptomen als vermoeidheid en misselijkheid van de ene op de andere dag verdwijnen, kan dit wijzen op een daling van het zwangerschapshormoon hCG. Dit gebeurt als het hartje stopt met kloppen of het vruchtzakje leeg is. Echter, bij een missed abortion kunnen zwangerschapskwaaltjes ook aanhouden, waardoor u zich nog steeds zwanger voelt.
Onderzoeken en diagnose
Echografie
Een echo is een belangrijk hulpmiddel om de gezondheid van de zwangerschap te beoordelen. Met een echo wordt een afbeelding van de baarmoeder gemaakt. Meestal is zichtbaar of het hartje klopt. Als het hartje klopt, is de kans op een miskraam zeer klein, maar niet uitgesloten. Een echo kan ook uitwijzen of de vruchtzak leeg is of dat het hartje niet meer klopt. Bij een zwangerschap van minder dan twee weken over tijd, kan een echo nog geen duidelijkheid geven; na één tot twee weken is vaak wel te zien of het hartje klopt.
Het is belangrijk te beseffen dat echoscopisch onderzoek de uitkomst van de zwangerschap niet verandert. Een miskraam is een veelvoorkomend en natuurlijk verschijnsel, daarom nemen artsen en verloskundigen doorgaans een afwachtende houding aan.
Diagnose van een missed abortion
Aan de hand van een echo wordt vastgesteld of er sprake is van een missed abortion. De echo beoordeelt de hartslag en beweeglijkheid van de foetus. Als deze afwezig zijn, wordt vastgesteld dat de baby niet meer leeft.
Behandelingen bij een miskraam
Een miskraam wordt veroorzaakt door een stoornis in de aanleg van het kindje of het afsterven van de vrucht, waardoor een directe behandeling gericht op het voorkomen ervan niet mogelijk is. Er zijn drie manieren waarop een miskraam kan verlopen:
- Afwachten: De miskraam komt spontaan op gang.
- Medicatie: Gebruik van medicijnen om de miskraam in gang te zetten.
- Curettage: Een chirurgische ingreep waarbij het zwangerschapsweefsel wordt verwijderd.
U krijgt altijd een counselingsgesprek om u te helpen een weloverwogen keuze te maken op basis van persoonlijke voorkeur. Een tussenoplossing, zoals eerst afwachten en bij uitblijven van resultaat alsnog kiezen voor een curettage, is ook mogelijk.
1. Afwachten
Bloedverlies in de tweede of derde maand van de zwangerschap is vaak het eerste teken van een miskraam. Meestal komt een miskraam binnen enkele dagen na dit bloedverlies op gang; soms duurt dit een week of zelfs langer. Geleidelijk ontstaat krampende pijn in de baarmoeder en neemt het bloedverlies toe, vergelijkbaar met een hevige menstruatie. In de loop van enkele uren komt de vruchtzak los uit de baarmoeder en verlaat deze via de vagina het lichaam. Na een normale miskraam verdwijnt de pijn vrijwel direct en vermindert het bloedverlies snel, vergelijkbaar met de laatste dagen van een menstruatie.
Voordelen van afwachten
- Veel vrouwen verkiezen afwachten omdat het een natuurlijk proces is.
- U kunt uw verdriet in uw eigen omgeving verwerken.
- Geen risico op complicaties bij een curettage.
- Medisch gezien kan afwachten geen kwaad en heeft het geen gevolgen voor een nieuwe zwangerschap.
Nadelen van afwachten
- Onzekerheid: U weet niet precies wanneer de miskraam zal plaatsvinden, wat het normale leven kan verstoren.
- Emotioneel zwaar: U kunt nog zwangerschapsverschijnselen ervaren terwijl u weet dat het vruchtje niet meer leeft.
- Kans op incomplete miskraam: Er is een kleine kans dat niet al het zwangerschapsweefsel het lichaam verlaat, wat aanhoudend bloedverlies kan veroorzaken en alsnog een curettage noodzakelijk maakt.
2. Medicijnen om de miskraam in gang te zetten
Met medicijnen, zoals tabletten die vaginaal worden ingebracht, kan een miskraam worden opgewekt. Het verloop is vergelijkbaar met een spontane miskraam: krampen en bloedverlies, waarbij het vruchtje het lichaam verlaat. Bij ongeveer 80% van de patiënten lukt dit met medicijnen.
Meestal krijgt u een combinatie van medicijnen voorgeschreven. Het eerste middel maakt de baarmoederhals zacht, waardoor het tweede middel beter kan inwerken. Na het innemen van het eerste middel, brengt u na 24 uur de eerste dosis van het tweede middel vaginaal in. Als de miskraam niet optreedt, kunt u na 24 uur een tweede dosis innemen. Bij twijfel of de miskraam compleet is, kunt u overleggen met uw arts.
Na twee weken volgt een controleafspraak op de polikliniek. Indien de miskraam niet is opgetreden, kan alsnog een curettage worden gepland. Zelfs als de miskraam wel is opgetreden, is een echo nodig om te controleren of deze volledig is. Indien nodig, kan alsnog een curettage plaatsvinden.
Meest voorkomende bijwerkingen van deze medicijnen zijn misselijkheid, braken, diarree, rillingen, duizeligheid en hoofdpijn. Pijnstillers zoals paracetamol, ibuprofen of naproxen kunnen verlichting bieden.
U hoeft de miskraam niet op te vangen, maar u kunt ervoor kiezen het embryo te bewaren om afscheid te nemen. Dit kan het beste in een potje met koud water. Begraven is ook een optie. Het weefsel hoeft niet naar het ziekenhuis te worden gestuurd, omdat dit geen toegevoegde waarde heeft na een echo.
3. Curettage
Een curettage is een kleine, vaginale ingreep waarbij de baarmoederholte via de schede en baarmoederhals wordt gereinigd. Dit kan gebeuren door de baarmoederholte leeg te zuigen met een dun slangetje (vacuümcurette) of schoon te maken met een curette (een soort lepeltje). De ingreep duurt ongeveer 5 tot 10 minuten en vindt meestal poliklinisch plaats met pijnstilling via een infuus. In sommige gevallen wordt curettage onder algehele narcose verricht als dagbehandeling.
Medische hulp bij complicaties
Het is verstandig om medische hulp te zoeken in de volgende situaties:
- Hevig bloedverlies: Meer dan bij een forse menstruatie en langer dan een halve dag kan gevaarlijk zijn. Bij duizeligheid direct contact opnemen.
- Aanhoudende klachten: Als na een miskraam of curettage krampende pijn en/of fors bloedverlies aanhoudt, kan dit wijzen op een incomplete miskraam (restant van de zwangerschap in de baarmoeder).
- Koorts: Koorts (boven 38°C) tijdens of kort na een miskraam kan wijzen op een ontsteking in de baarmoeder die behandeling vereist.
- Ongerustheid: Bij twijfel of ongerustheid over het verloop van de miskraam kunt u altijd contact opnemen met uw arts of verloskundige.
Lichamelijk en emotioneel herstel
Het lichamelijk herstel na een spontane miskraam of curettage verloopt meestal vlot. De eerste 1 tot 2 weken kunt u nog wat bloedverlies en bruinige afscheiding hebben. Het is raadzaam om seksuele gemeenschap uit te stellen tot het bloedverlies gestopt is. Vanaf dan is het lichaam doorgaans voldoende hersteld om opnieuw zwanger te worden. Er is geen medische reden om te wachten met een nieuwe zwangerschapspoging; het zwanger worden op zich wordt niet bemoeilijkt door een miskraam. De menstruatie keert meestal na ongeveer 6 weken terug.
Emoties na een miskraam
Veel vrouwen ervaren een moeilijke emotionele periode na een miskraam. Het verlies betekent een einde aan plannen en verwachtingen. Het kan troost bieden te weten dat de miskraam vaak een natuurlijke oplossing was voor een zwangerschap die vanaf het begin niet in orde was. Verdriet, schuldgevoelens, ongeloof, boosheid en een gevoel van leegte zijn veelvoorkomende emoties. Schuldgevoelens zijn zelden terecht; een miskraam is het gevolg van iets wat fout ging rond de bevruchting. De gedachte dat zwanger worden mogelijk is gebleken, kan steun bieden. Het verwerken van een miskraam is een persoonlijk proces dat tijd kost.
De rol van de omgeving
Voor de omgeving kan het soms lastig zijn om te begrijpen wat u doormaakt. Goedbedoelde opmerkingen helpen vaak niet. Het kan helpen om te praten met anderen die hetzelfde hebben meegemaakt. Verschillen in beleving of verwerkingssnelheid tussen partners kunnen druk op de relatie leggen; open communicatie is dan belangrijk.
Vrouwen die opnieuw zwanger worden na een miskraam, voelen vaak onzekerheid en angst. Gelukkig verloopt een volgende zwangerschap meestal goed.
Voorkomen van een volgende miskraam
Als u opnieuw zwanger wilt worden, is het verstandig zo gezond mogelijk te leven: gevarieerd eten, niet overmatig drinken, niet roken en geen medicijnen gebruiken zonder medisch advies. Een miskraam met zekerheid voorkomen is echter niet mogelijk. Het dagelijks innemen van een tablet foliumzuur (0,4 mg) wordt geadviseerd voor vrouwen die zwanger willen worden. Dit vermindert niet de kans op een miskraam, maar wel de kans op een baby met een open rug.
Anti-D immunoglobuline
Als u een late miskraam heeft gehad (met medicatie of curettage) en een rhesus-negatieve bloedgroep heeft, krijgt u een injectie met anti-D immunoglobuline. Dit voorkomt dat uw lichaam antistoffen aanmaakt tegen het rhesusfactor-positieve bloed van de foetus, wat problemen kan geven bij een volgende zwangerschap.
Kans op een miskraam
Vroege miskramen komen betrekkelijk vaak voor: ongeveer 1 op de 10 zwangerschappen eindigt in een miskraam. In Nederland krijgen jaarlijks ongeveer 20.000 vrouwen een miskraam. Naar schatting wordt een kwart van alle vrouwen ooit met dit probleem geconfronteerd. De kans op een miskraam neemt toe met de leeftijd:
- Vrouwen onder de 35: ongeveer 1 op 10 zwangerschappen eindigt in een miskraam.
- Tussen 35 en 40 jaar: 1 op de 5 tot 6 zwangerschappen.
- Tussen 40 en 45 jaar: 1 op de 3 zwangerschappen.
- Boven de 45 jaar: de helft van de zwangerschappen.
Eén miskraam betekent meestal geen verhoogde kans op een volgende miskraam.
tags: #wanneer #embryo #niet #levensvatbaar #is