Het hormoon humaan choriongonadotrofine (hCG) speelt een cruciale rol in de vroege stadia van de zwangerschap. Zodra een bevruchte eicel zich heeft ingenesteld in de baarmoederwand, begint deze met de aanmaak van hCG. Dit hormoon zorgt ervoor dat er geen nieuwe eicellen worden aangemaakt en dat de bevruchte eicel zich goed kan innestelen en ontwikkelen. Zonder hCG zou de foetus niet in leven kunnen blijven.
De productie van hCG begint kort na de bevruchting. Ongeveer acht tot tien dagen na de bevruchting van de eicel nestelt deze zich in de wand van de baarmoeder en scheidt het hormoon choriongonadotrofine, ook bekend als bèta-hCG of hCG, af. Dit hormoon kan vervolgens worden opgespoord in het lichaam.
Meetbaarheid van hCG
De aanwezigheid van hCG kan worden aangetoond met behulp van zwangerschapstesten, die zowel in urine als in bloed kunnen worden uitgevoerd.
Urine zwangerschapstesten
In de urine is hCG detecteerbaar vanaf ongeveer de eerste gemiste menstruatie. Dit komt overeen met ongeveer twee weken na de bevruchting. Voor een positieve zwangerschapstest met een thuis-urine test, moet de hCG-waarde in de urine doorgaans ongeveer 25 IU/l zijn. Sommige gevoeligere testen kunnen hCG al enkele dagen voor de verwachte menstruatie detecteren.
Het is belangrijk op te merken dat de hCG-concentratie in de urine kan variëren. Als je heel vroeg test en het resultaat 'Niet zwanger' is, is het mogelijk dat je toch zwanger bent, omdat de hCG-concentratie dan nog te laag is voor een positieve uitslag. De concentratie stijgt echter snel in de vroege zwangerschap.
De dag van je verwachte menstruatieperiode is de dag waarop je menstruatie zou moeten beginnen. Als je de volgende dag nog steeds niet ongesteld bent, is dit de dag van je gemiste menstruatie. Als je overweegt om vóór je gemiste menstruatie te testen, zijn er speciale testen beschikbaar die al vroeg detecteren.
Bloedtesten
Een bloedtest kan een zwangerschap al eerder vaststellen dan een urinetest. Een bloedtest kan al ongeveer een week na de eisprong worden afgenomen. Deze tests zijn doorgaans betrouwbaarder dan urinetesten, maar de uitslag is niet direct beschikbaar omdat het bloed in een laboratorium onderzocht moet worden.
Een verhoogde waarde van hCG in het bloed wijst over het algemeen op een zwangerschap. Vanaf ongeveer 1 week na de bevruchting kan het hCG in bloed al verhoogd zijn. Een kwalitatieve bloedtest meet de aanwezigheid van hCG, terwijl een kwantitatieve bloedtest het precieze hCG-gehalte bepaalt.
De hoeveelheid hCG in het lichaam wordt uitgedrukt in International Units per liter (IU/l). Deze hoeveelheid verandert gedurende de zwangerschap en kan worden gebruikt om de zwangerschapsduur in te schatten.
HCG-waarden en zwangerschapsduur
De hoeveelheid hCG in het lichaam is niet constant gedurende de zwangerschap. In het eerste trimester verdubbelt de hoeveelheid hCG zich doorgaans elke twee dagen. De waarden variëren per zwangerschapsduur en kunnen artsen helpen de voortgang van de zwangerschap te beoordelen.
Het hCG-niveau bereikt een piek tussen de 7 en 12 weken van de zwangerschap en daalt daarna geleidelijk tot het einde van de zwangerschap. Het is belangrijk om te weten dat hCG-waarden van vrouw tot vrouw sterk kunnen verschillen, zelfs in hetzelfde stadium van de zwangerschap. Lage hCG-waarden zijn dus niet per se een voorbode van problemen.
HCG-waarden tabel (voorbeeld)
| Zwangerschapsduur (ongeveer) | HCG-waarde (IU/l) |
|---|---|
| 3 weken na laatste menstruatie | 5 - 50 |
| 4 weken na laatste menstruatie | 50 - 500 |
| 5 weken na laatste menstruatie | 100 - 5.000 |
| 6 weken na laatste menstruatie | 500 - 50.000 |
| 7-8 weken na laatste menstruatie | 5.000 - 100.000+ |
Let op: Dit is een indicatieve tabel. De werkelijke waarden kunnen afwijken.
HCG en zwangerschapskwalen
Het zwangerschapshormoon hCG is niet alleen essentieel voor een gezonde zwangerschap, maar kan ook de oorzaak zijn van diverse zwangerschapskwalen. Hoe hoger de hCG-waarde, hoe meer last vrouwen kunnen ervaren van symptomen zoals:
- Misselijkheid en braken
- Vermoeidheid
- Hoofdpijn
- Een zwakkere blaas
- Gevoelige borsten
- Duizeligheid
- Stemmingswisselingen
In sommige gevallen kan een verhoogde hCG-waarde ook leiden tot klachten van een te snel werkende schildklier, omdat het hCG-hormoon sterk lijkt op het schildklierstimulerend hormoon (TSH).
HCG bij complicaties
Afwijkende hCG-waarden kunnen wijzen op mogelijke complicaties tijdens de zwangerschap. Een te lage stijging of een dalende hCG-waarde gedurende 48 uur kan een teken zijn van een buitenbaarmoederlijke zwangerschap (ectopische zwangerschap) of een miskraam. Bij een buitenbaarmoederlijke zwangerschap kan de hCG-concentratie op hetzelfde niveau blijven of heel langzaam stijgen, wat doorgaans met bloedonderzoek kan worden vastgesteld.
Een verhoogd hCG-gehalte in een vroeg stadium kan ook wijzen op een meerlingzwangerschap (tweeling, drieling, etc.). Soms kan een verhoogd hCG-gehalte ook voorkomen bij trofoblastziekten, waarbij de cellen die de placenta vormen abnormaal blijven groeien en hCG blijven produceren. Bij mannen kan een verhoogde hCG-waarde wijzen op een zaadbaltumor en bij niet-zwangere vrouwen op een ovariële tumor.