Huiduitslag komt veel voor bij baby’s en peuters. Soms is het een teken van een kinderziekte of allergie, maar soms is het ook onschuldig en kun je er verder niets aan doen. Heeft jouw kleintje last van rode plekken of uitslag en ben je benieuwd wat het kan zijn? Lees hieronder meer over wat het kan zijn en wat je eraan kunt doen.
Babyacné
Wat is het?
Tussen de 0-8 maanden krijgen veel baby’s pukkeltjes in het gezicht. Het duurt meestal een paar weken of maanden voordat alles weg is. Het is verder niet besmettelijk, jeukt niet en gaat meestal vanzelf weer weg.
Hoe ontstaat het?
Het is niet helemaal duidelijk hoe de pukkeltjes ontstaan, maar men denkt dat het te maken heeft met (mannelijke) hormonen van de moeder die de talgklieren van de baby stimuleren. Via de navelstreng worden hormonen aan de baby doorgegeven en deze kunnen dus een tijdje in jouw baby’s systeem blijven zitten.
Wat te doen?
Laat de huid zoveel mogelijk met rust. Houdt de huid schoon met lauw water en een milde wasgel zonder parfum. Gebruik geen vette producten of producten met parfum, want die kunnen juist voor verstoppingen van de poriën zorgen.
Luieruitslag
Wat is het?
Luieruitslag komt vaak voor, bijna geen enkele baby ontkomt eraan. Je herkent het door de open, vochtige en rode plekken die ontstaan in het luiergebied van je baby.
Hoe ontstaat het?
Luieruitslag ontstaat door het dragen van een luier: de plas en ontlasting in de luier zorgen voor een verandering in de pH-waarde van de huid van je baby. Samen met de warme, broeierige omgeving van de luier kan dit voor een weke en geïrriteerde huid zorgen.
Wat te doen?
Hoewel deze uitslag vervelend is, is er gelukkig wel een oplossing voor: zinkcrème. Een billencrème met zinkoxide helpt om de huid te beschermen, verkoelen en te genezen. Om luieruitslag te voorkomen, kun je de luier het beste direct na het plassen of poepen vervangen, en de huid te allen tijde zo schoon en droog mogelijk houden. Lees hier ook de tips bij luieruitslag van dermatoloog Elodie Mendels.
Warmte-uitslag (Milaria)
Wat is het?
Warmte- of hitte-uitslag wordt in de medische wereld ook wel milaria genoemd. Het komt vooral voor tijdens de zomer bij baby’s en jonge kinderen, op plekken waar de huid direct aan de zon wordt blootgesteld (denk: gezicht, nek) of waar weinig lucht bij komt en veel wrijving is, zoals de billen, liezen of oksels. Het jeukt en geeft een prikkend gevoel.
Hoe ontstaat het?
De uitslag ontstaat doordat door de warmte en transpiratie de zweetklier verstopt raakt en het zweet niet kan worden afgevoerd. Vooral bij jonge baby’s zijn deze klieren soms nog niet helemaal ontwikkeld.
Wat te doen?
De bultjes trekken vanzelf weer weg als je baby het niet meer zo warm heeft. In de tussentijd kun je een koud washandje tegen de vlekjes leggen om verkoeling te bieden. Om het te voorkomen kun je je kind luchtig aankleden, genoeg frisse lucht en verkoeling bieden op warme dagen en in de schaduw gaan zitten. Warme, geïrriteerde plekjes kun je insmeren met een zinkcrème voor verkoeling.
Eczeem
Wat is het?
Ongeveer één op de tien baby’s krijgt ermee te maken: eczeem. Het is een ontstekingsreactie van de huid en je herkent het aan schilfers, korstjes, bultjes, kloofjes of blaasjes en een droge en jeukende huid. Het is een erfelijke aandoening en is niet besmettelijk. Bij baby’s komt het vaak voor op de wangen, kin, ellebogen, knieën, buik en rug.
Hoe ontstaat het?
De beschermlaag van de huid werkt niet zo goed, waardoor de huid makkelijk vocht van binnenuit verliest en tegelijkertijd kwetsbaar is voor invloeden van buitenaf. Daarnaast is de afweer van de huid te actief, waardoor er ontstekingen in de huid ontstaan.
Wat te doen?
Probeer je kind niet te laten krabben aan de eczeem, want dit maakt het erger. Knip nageltjes kort en doe eventueel een want of sok om de handen. Water droogt de huid ook uit, dus was je kind niet te vaak en niet te lang en gebruik een milde wasgel of voedende badolie. Vergeet ook niet droge plekken met een vette crème in te smeren voor extra hydratatie. En kleed je kind luchtig en in lichte natuurlijke stoffen zoals katoen en zijde.
Kinderziektes met vlekjes
Als je kind echt ziek is en rode vlekjes krijgt, kan het zijn dat hij of zij een kinderziekte te pakken heeft. Hieronder een overzicht van veelvoorkomende kinderziektes met huiduitslag.
Waterpokken
Waterpokken wordt veroorzaakt door het varicella zoster-virus. Het begint met rode vlekjes die binnen één dag overgaan in bultjes en blaasjes. Deze zitten vooral op het lijf, het gezicht en tussen de haren en kunnen flink jeuken. Bij de meeste kinderen verloopt de ziekte mild met hangerigheid en soms met koorts. Belangrijk is om ervoor te zorgen dat je kindje zo min mogelijk krabt, want dan kunnen de plekjes gaan ontsteken. De jeuk kan je bestrijden met een koelende vloeistof (lotion alba), verkrijgbaar bij de drogist of apotheek. Na een dag of 10 zijn de klachten meestal weer over. Behandeling met medicatie is meestal niet nodig.
Vijfde ziekte
De vijfde ziekte, veroorzaakt door het Parvo B19-virus, geeft milde griepachtige klachten zoals koorts, spierpijn, hoofdpijn en niet lekker voelen. Na 5 tot 7 dagen ontstaat een vuurrode uitslag op de wangen en kleine rode vlekjes op het lijf. De uitslag kan licht jeuken, maar de meeste kinderen hebben weinig last van deze ziekte en zijn er binnen een week vanaf. Behandeling is niet nodig.
Zesde ziekte
De zesde ziekte, veroorzaakt door het herpesvirus type 6, treedt vooral op bij kinderen tussen de 6 maanden en 3 jaar. Het begint met hoge koorts die 3 tot 4 dagen duurt, waarbij er geen andere ziekteverschijnselen zijn. De koorts zakt weer vrij plotseling, waarna lichtrode vlekjes in het gezicht en op de romp ontstaan. De vlekjes gaan na een paar dagen vanzelf over. Behandeling is niet nodig.
Roodvonk
Roodvonk wordt veroorzaakt door een bacterie (groep-A-streptokokken) en zien we vooral bij kinderen tussen 2 en 8 jaar. Het begint met hoge koorts, hoofdpijn, overgeven en keelpijn. De tong kleurt eerst wit en wordt daarna rood en dik (frambozentong). Een dag later zijn rozerode bultjes op de romp zichtbaar, die ruw aanvoelen (als schuurpapier). De koorts daalt na een dag of 3 en een paar dagen later verdwijnen ook de vlekjes. Twee weken daarna kan de huid aan handen en voeten gaan schilferen. Roodvonk gaat meestal vanzelf over. Wanneer je kindje erg ziek is, kan de dokter overwegen te behandelen met antibiotica.
Rode hond
Rode hond wordt veroorzaakt door het rubellavirus en komt met name voor bij kinderen tussen de 5 en 20 jaar. Het begint met verkoudheidsklachten en koorts en vaak zwellen de lymfeklieren achter de oren en in de nek op. Daarna ontstaan kleine rode vlekjes die samenvloeien tot grote vlekken. Hierdoor lijkt het alsof de hele huid rood is. De klieren in de hals zijn vaak gezwollen en je kindje kan last hebben van branderige ogen. Rode hond kan gevaarlijk zijn als je zwanger bent, omdat het voor ernstige afwijkingen kan zorgen bij je ongeboren kindje. Er is geen specifieke behandeling voor rode hond; de behandeling bestaat uit het bestrijden van symptomen en complicaties.
Mazelen
Bij mazelen is het mazelenvirus de boosdoener. Deze zeer besmettelijke ziekte komt, dankzij het vaccinatieprogramma, in Nederland nog maar zelden voor. Als het virus de kop opsteekt, is het vooral bij kinderen tussen 6 maanden en 10 jaar. Mazelen begint als een fikse verkoudheid met rode ogen en hoge koorts, waarbij witte vlekjes ontstaan in de binnenkant van de wangen. Na een aantal dagen verschijnen grove rode of paarse vlekken in het gezicht en achter het oor, die zich later verspreiden naar de rest van het lichaam. Deze ziekte kan soms ernstige complicaties geven, zoals een longontsteking of hersenvliesontsteking. Ook bij mazelen is de behandeling gericht op het behandelen van symptomen en voorkomen van complicaties.
Meningokokkenziekte
Meningokokkenziekte is een ernstige infectieziekte, veroorzaakt door een bacterie (meningokok). Deze bacterie kan bloedvergiftiging en hersenvliesontsteking veroorzaken. Sinds 2015 is er een toename van meningokokkenziekte. Om te voorkomen dat de kans om ziek te worden groter wordt, krijgen alle peuters van 14 maanden sinds 1 mei 2018 een uitgebreidere vaccinatie tegen meningokokken (tegen meningokokken C én W). De ziekte begint als een verkoudheid met koorts, koude rillingen en overgeven. Het beloop gaat erg snel; binnen enkele uren kan je kindje ernstig ziek worden. Er kunnen kleine donkerrode tot blauwpaarse puntjes op de huid ontstaan, die niet verbleken als je erop drukt. Als je deze ziet bij je kindje, moet je direct een arts bellen. Nekstijfheid en een grauwe huidskleur zijn ook alarmsignalen.
Hand-, voet- en mondziekte
Wat is het?
Hand-, voet-, en mondziekte is een virusinfectie die door verschillende virussen kan worden veroorzaakt en die vooral voorkomt bij jonge kinderen (0-10 jaar). Het opvallende bij deze ziekte is dat de rode plekjes die ontstaan zich op de handpalmen, voetzolen en in de mond bevinden. Ze kunnen overgaan in blaasjes, die pijnlijk kunnen zijn. Je kindje kan misselijkheid, buikpijn en keelpijn hebben. De meeste kinderen hebben echter weinig last van deze ziekte en zijn er binnen 10 dagen vanaf. De ziekte geneest spontaan.
Hoe ontstaat het?
Verschillende virussen, zoals het coxsackievirus A16 of het enterovirus type 71, kunnen hand-voet-mondziekte veroorzaken. De virussen zijn erg besmettelijk en kunnen zich verspreiden via speeksel, snot en ontlasting. Een kind kan al besmettelijk zijn voordat de symptomen verschijnen en blijft dit ook nog weken nadat het beter is.
Wat te doen?
Zorg dat je kind voldoende drinkt, eventueel kleine slokjes koud water of laat het zuigen op een waterijsje. Vermijd zure dranken zoals vruchtensap. Geef je kind voldoende rust en laat het lekker spelen. Goede hygiëne, zoals regelmatig handen wassen, helpt de verspreiding te voorkomen. Vertel op het kinderdagverblijf of op school dat je kind hand-, voet- en mondziekte heeft. De ziekte is niet te verwarren met mond- en klauwzeer bij dieren.
Kwijluitslag
Wat is het?
Baby’s kwijlen veel, vooral als ze tandjes krijgen. Dit kan hun gevoelige huid rond de mond irriteren, wat leidt tot kwijluitslag. Dit is een vorm van contactdermatitis veroorzaakt door speeksel.
Hoe ziet het eruit?
Kwijluitslag kan eruitzien als een rode, ontstoken, bultige uitslag die kan jeuken en pijnlijk zijn.
Wat te doen?
Om kwijluitslag te voorkomen, gebruik je een absorberend slabbetje om het speeksel op te vangen en vervang je dit regelmatig. Breng een barrièrecrème zoals vaseline aan op de aangetaste huid om deze te beschermen. Als de huid hier niet op reageert, kan een arts een crème of zalf op voorschrift voorschrijven.
Mondontstekingen bij kinderen
Het mondslijmvlies kan ontstoken raken, vaak door infecties bij kinderen. Hier zijn enkele veelvoorkomende vormen:
Spruw
Veroorzaakt door de gist Candida albicans. Kenmerken zijn kleine witte stippen op het mondslijmvlies, een lichtgekleurde beslag op de tong, slikklachten en slecht drinken. Vooral bij zuigelingen. Een goede mondhygiëne en het goed afkoken van spenen helpt preventief. Bij hardnekkige spruw kan een antischimmelgel worden voorgeschreven.
Ontsteking van mondslijmvlies en tandvlees
Meestal veroorzaakt door het herpesvirus. Het mondslijmvlies is rood, gezwollen en bloedt gemakkelijk. Er verschijnen blaasjes die later pijnlijke kratertjes worden. Het kind kan algemene infectiesymptomen vertonen zoals koorts. Geneest spontaan. Bij ernstige gevallen kan een antivirusmiddel (aciclovir) worden voorgeschreven als de behandeling binnen 3 dagen na aanvang van de symptomen start.
Herpangina en Hand-voet-mondziekte
Veroorzaakt door enterovirussen, vooral in de late zomer en vroege herfst. Kenmerken zijn blaasjes in het achterste gedeelte van de mond, op het verhemelte, de amandelen en achterin de keel. Bij hand-voet-mondziekte ook op de handpalmen en voetzolen. Klachten zijn meestal mild (koorts, pijn in de mond). Geneest spontaan.
Mondslijmvliesontsteking met aften
Er verschijnen pijnlijke zweertjes in de mond, meestal 1 tot 5 tegelijk. Verder is het kind perfect gezond. Aften keren vaak regelmatig terug en verdwijnen doorgaans vanzelf. Het gebruik van tandpasta zonder natriumlaurylsulfaat kan helpen.
Bevalling animatie
Wanneer de dokter raadplegen?
De meeste kinderziektes met uitslag zijn onschuldig, maar het is belangrijk om alert te zijn. Neem direct contact op met je (huis)arts als:
- Je kindje suf is en niet meer reageert.
- Er puntvormige donkerrode of blauwrode vlekjes op de huid verschijnen die niet verbleken bij aandrukken.
- Je kindje erg ziek is en je je zorgen maakt.
- Je kindje jonger is dan 3 maanden en koorts heeft.
- Drinken lukt nauwelijks meer (minder dan de helft van normaal).
- Er sprake is van ernstige jeuk of pijn, blaasjes, korstjes of ettervorming, wat kan wijzen op een infectie.