Binnen de christelijke gemeenschap bestaat de traditie van het opdragen van kinderen. Deze praktijk, waarbij een baby aan God en de gemeente wordt opgedragen, roept diverse vragen en interpretaties op, met name in relatie tot de kinderdoop. Dit artikel verkent de achtergronden, de Bijbelse verwijzingen en de verschillende visies op het opdragen van een baby, met speciale aandacht voor de discussie tussen gereformeerde en evangelische opvattingen.
Bijbelse achtergronden en interpretaties
De praktijk van het opdragen van kinderen wordt vaak gelinkt aan Bijbelse passages, hoewel de interpretatie hiervan uiteenloopt.
Lucas 2:22 en het Oude Verbond
Voor het opdragen van kinderen wordt wel verwezen naar Lucas 2:22, waar wordt beschreven hoe Jozef en Maria de Heere Jezus voorstelden aan de Heere. Zij deden dit in gehoorzaamheid aan het gebod in Exodus 13:2, 12, dat voorschreef dat eerstgeborenen moesten worden losgekocht. Vanuit dit perspectief kan het beroep op Lucas 2:22 echter moeilijk een rechtvaardiging vormen voor het opdragen van kinderen zoals dat tegenwoordig gebeurt. Het verwijst immers naar een specifieke wet uit het Oude Verbond, die inhield dat eerstgeborenen, zoals Jezus dat was, moesten worden losgekocht. Het opdragen van een kind verschilt in essentie van dit oude gebruik.
De zegen van de kinderen door Jezus
Een andere passage waarnaar vaak wordt verwezen, is de zegenbede van de kinderen door de Heere Jezus, zoals beschreven in Marcus 10:13-16. Deze gebeurtenis kent eveneens een specifieke achtergrond. Uit oude joodse geschriften blijkt dat in de dagen van Jezus het gebruikelijk was om op de avond van de Grote Verzoendag met de kinderen naar de Schriftgeleerden te gaan om een zegen te ontvangen. Dit gebeurde omdat de Schriftgeleerden onderwezen in de wet, en specifiek de kinderen lesgaven. Door dit gebruik werd tot uitdrukking gebracht dat het verzoende leven geen leeg leven mocht blijven, maar gevuld moest worden met gehoorzaamheid aan de geboden. Net zoals andere ouders naar een Schriftgeleerde gingen, gingen deze ouders naar Jezus. Hij ontving de kinderen met open armen en zegende hen, ondanks het feit dat de discipelen hen probeerden weg te houden. Ook aan deze geschiedenis kan echter moeilijk een opdracht tot het opdragen van kinderen worden ontleend; een expliciet gebod hiertoe is nergens in de Bijbel te vinden.
De discussie rond kinderdoop en opdragen
De discussie rond het opdragen van kinderen raakt ook aan de meer fundamentele vraagstukken rond de kinderdoop. Met name vanuit gereformeerde kringen wordt het opdragen van kinderen soms bekritiseerd als een vervanging van de kinderdoop.
Vervanging van de doop?
Hoewel het op zich niet problematisch is dat kinderen door de voorganger worden gezegend en er voor hen wordt gebeden â waarvoor inderdaad verwezen kan worden naar Marcus 10:13vv â ligt het punt van kritiek in het feit dat dit alles zou moeten dienen ter vervanging van de doop van het kind. Het achterwege laten van de doop wordt in het licht van de Schrift gezien als een ernstige nalatigheid en een dwaling, waarbij het kind tekort wordt gedaan. Er zijn immers beloften voor onze kinderen. De afwijzing van de kinderdoop zou impliceren dat de allerkleinste kinderen niet tot de gemeente kunnen behoren omdat ze nog niet zelfstandig kunnen geloven.
Kinderen in evangelische gemeenten
Er is een opvatting dat in evangelische kringen kinderen niet meetellen. Dit wordt echter door velen betwist. Binnen evangelische gemeenten wordt vaak juist benadrukt dat kinderen volwaardig deel uitmaken van de gemeenschap. De opmerking dat kinderen in evangelische gemeenten niet mee zouden tellen, wordt daarom als feitelijk onjuist beschouwd. Het is kort door de bocht om te stellen dat kinderen in evangelische kringen niet meetellen; dit is uit ervaring weerlegd.
God wil een kind net zo rijkelijk zegenen, ongeacht of het gedoopt wordt of opgedragen. Er zijn diverse mensen die op grond van de Bijbel tot verschillende conclusies komen wat betreft de kinderdoop. Het is belangrijk om elkaar hierin te respecteren. Uiteindelijk bindt het geloof in de Heere Jezus Christus ons samen, en dat is wat werkelijk telt.
De betekenis van opdragen
Het opdragen van een kind wordt door velen ervaren als een prachtige dienst en een geloofsdaad. Het is een moment waarop ouders hun kind aan God toevertrouwen en beloven het op te voeden in het christelijk geloof.
Een gemeenschappelijke belofte
Tijdens een opdragen komen de ouders met hun kind naar voren in de dienst. De betekenis van het opdragen wordt uitgelegd, en de ouders worden gevraagd hun kind op te voeden volgens de richtlijnen van Gods woord, samen met de gemeente. Het is een belofte aan God, maar ook aan het kind zelf. Ouders willen hun kinderen opvoeden in het christelijk geloof en een voorbeeld zijn van hoe je als christen in het leven kunt staan. Het opdragen is een teken dat het kind geliefd is bij God, ongeacht prestaties.
Verschillende vormen en rituelen
Bij het opdragen komt er geen water aan te pas, in tegenstelling tot de doop. De voorganger zegent het kind, waarbij soms het hoofdje, de voetjes of de handjes worden aangeraakt. Ouders spelen vaak zelf een rol in de viering door een Bijbeltekst te kiezen om voor te lezen en de motivatie voor het opdragen toe te lichten. Na het opdragen ontvangen de ouders vaak een zegenwens in de vorm van een zegenlied.
Het opdragen kan worden gezien als een moment van getuigenis richting de omgeving. Door mensen uit te nodigen die niet gewend zijn om wekelijks samen te komen, wordt getoond hoe men in het leven staat en welke rol God speelt. Het benadrukt dat kinderen niet hoeven te presteren om geliefd te zijn; ze zijn al geliefd bij God.
Geschenken ter gelegenheid van het opdragen
Bij het opdragen van een kind is het gebruikelijk om gasten uit te nodigen. Na afloop is er vaak gelegenheid voor felicitaties en worden er cadeaus gegeven.
Boeken en herinneringen
Er zijn diverse christelijke boeken die geschikt zijn als cadeau voor het opdragen van een kind. Deze boeken bevatten vaak teksten, verhalen en liedjes die de betekenis van het opdragen benadrukken en de liefde van God voor het kind illustreren. Voorbeelden hiervan zijn:
- 'In God zorgt voor jou (opdragen)': bevat teksten en verhalen om voor te lezen aan jonge kinderen, met thema's als Gods zorg en beloften.
- 'Hoera, je bent opgedragen!': een herinneringsboek waarin ouders en kinderen stilstaan bij het opdragen, met ruimte voor foto's en persoonlijke invullingen.
- 'God houdt van jou': een kartonboek met teksten op rijm en interactieve elementen om kinderen te laten zien dat God van hen houdt.
- Muziekdoosjes met bekende kinderliedjes zoals 'Ik ga slapen, ik ben moe' of 'Hoger dan de blauwe luchten', die vaak als cadeau worden gegeven bij geboorte, doop of opdragen.
- 'Het B-boekje kinderzegening': helpt kinderen de betekenis van het opdragen of zegenen te begrijpen, met teksten op rijm en tips voor spelletjes en liedjes.
- 'Geliefd en opgedragen': een herinneringsboekje dat Gods koesterende en beschermende liefde uitdrukt.
- 'Zegen hen': een gebedenboek voor moeders, met gebeden gebaseerd op Bijbelteksten voor diverse situaties.
- Boeken met '50 beloften van God eenvoudig uitgelegd aan kinderen'.
- 'Babybijbel' en 'Mijn Babybijbel': met Bijbelverhalen speciaal geschreven voor baby's, vaak met zintuiglijke opdrachten en illustraties.
- 'De Grote Kijkbijbel' en 'De Kleine Kijkbijbel': klassieke kinderbijbels met bekende Bijbelverhalen en illustraties.
Naast boeken zijn er ook christelijke kaarten met Bijbelteksten beschikbaar, die gebruikt kunnen worden om te feliciteren met het opdragen van een kind. Deze kaarten kunnen soms ook worden aangepast met de naam van het kind, de kerk en de datum van de opdracht.
Respect voor verschillende opvattingen
Het is belangrijk om respect te hebben voor de verschillende opvattingen die binnen de christelijke gemeenschap bestaan rondom het opdragen en dopen van kinderen. Hoewel er theologische discussies zijn, bindt het geloof in de Heere Jezus Christus mensen samen. Het bijwonen van een opdragedienst, zelfs als men er anders in staat, kan een blijk van liefde en verbondenheid zijn. Het belangrijkste is dat men er zelf, in overleg met God, uitkomt en elkaar de ruimte geeft om te geloven op de manier die men zelf als bijbels en juist ervaart.