Miskraam: Oorzaken, Symptomen en Behandeling

Een miskraam, ook wel bekend als een spontane abortus, is het verlies van een vrucht vóór de 20e week van de zwangerschap. Dit kan zowel optreden bij een spontane zwangerschap als na een vruchtbaarheidsbehandeling. De meeste miskramen vinden plaats in de eerste twaalf weken van de zwangerschap, met een piek tussen de 4 en 8 weken. Na het eerste trimester is de kans op een miskraam aanzienlijk kleiner. Het verloop van een miskraam kan sterk variëren per persoon.

Wat is een Miskraam?

Een miskraam betekent dat de zwangerschap is gestopt en het kindje niet meer leeft. Samen met bloedverlies komt het via de vagina naar buiten. Soms gebeurt dit al heel vroeg, voordat men weet dat men zwanger is, en lijkt het op een normale menstruatie. Het kan ook gebeuren nadat er al een levend kindje op een echo te zien was. De woorden die men aan deze ervaring geeft, kunnen verschillen: sommigen spreken van een vruchtje, anderen van een kindje of baby. Het woord 'miskraam' wordt hier gebruikt omdat het het meest bekend is.

Er wordt onderscheid gemaakt tussen een vroege miskraam (vóór 12 weken zwangerschapsduur) en een late miskraam (na 12 weken). Bij een vroege miskraam spreken we van het verlies van een niet-levensvatbare vrucht vóór 10 weken zwangerschap. Bij een late miskraam, tussen de 10 en 16 weken, kan de miskraam spontaan op gang komen, of het hartje is gestopt met kloppen en de foetus groeit niet meer verder.

Symptomen van een Miskraam

De symptomen van een miskraam kunnen variëren, afhankelijk van de fase van de zwangerschap. Vaak begint een miskraam met specifieke symptomen, hoewel deze niet altijd aanwezig zijn of op een andere manier worden ervaren.

Meest Voorkomende Symptomen:

• Vaginaal bloedverlies: Dit kan variëren van licht bruin verlies tot helder rood bloedverlies, vergelijkbaar met een hevige menstruatie. Soms begint het met bruine afscheiding, wat oud bloedverlies is en op zichzelf geen reden tot zorg hoeft te zijn. Als het bloedverlies toeneemt en gepaard gaat met andere symptomen, is de kans op een miskraam groter.
• Hevige buikpijn: De pijn kan voelen als menstruatiekrampen en kan variëren van een zeurende pijn in het begin tot heftige krampen of pijnaanvallen naarmate de zwangerschap vordert. Deze pijn wordt veroorzaakt door de samentrekkingen van de baarmoeder die het zwangerschapsweefsel naar buiten proberen te drijven.
• Rugpijn: Zowel vroege als late miskramen kunnen gepaard gaan met rugpijn. Intensieve pijn in de onderrug, die ritmisch komt en gaat, kan een kenmerk zijn van een late miskraam.
• Vermindering van zwangerschapskwaaltjes: Symptomen zoals gespannen borsten en ochtendmisselijkheid kunnen afnemen vlak voor of tijdens een miskraam. Echter, het verdwijnen van zwangerschapssymptomen is niet altijd een teken van een miskraam; het kan ook betekenen dat het lichaam zich aanpast aan de zwangerschap.
• Verlies van stolsels: Bij een miskraam kunnen er stolsels (klonten bloed) en vocht uit de vagina komen. Deze kunnen variëren in grootte, soms zelfs zo groot als een vuist.

Een bijzondere vorm is de niet-intacte zwangerschap, ook wel 'missed abortion' of 'gemiste miskraam' genoemd. Hierbij is het embryo gestopt met groeien en klopt het hartje niet meer, maar merkt de vrouw dit niet altijd. De grootte van de embryo past niet bij de zwangerschapsduur. Dit kan zonder de gebruikelijke tekenen zoals bloedverlies of buikkrampen optreden.

Oorzaken van een Miskraam

In de meeste gevallen is een miskraam te wijten aan een stoornis in de aanleg van het vruchtje. Dit betekent dat het vruchtje niet levensvatbaar is en de natuur een 'oplossing' zoekt door het af te stoten.

Veelvoorkomende Oorzaken:

• Chromosoomafwijkingen: Dit is de meest voorkomende oorzaak, met name bij vroege miskramen. Vaak ontstaat er een afwijking in de chromosomen bij de bevruchting, wat leidt tot een fout in de aanleg van de zwangerschap. Meestal gaat het om spontane, toevallige afwijkingen die niet erfelijk zijn en geen verhoogd risico vormen voor een volgende zwangerschap.
• Aanlegstoornis van het vruchtje: In 95% van de gevallen is er sprake van een aanlegstoornis van het vruchtje.
• Niet goed verlopen innesteling: In ongeveer 5% van de gevallen kan een miskraam ontstaan door een niet goed verlopen innesteling.
• Infecties of afwijkingen: Andere mogelijke oorzaken zijn infecties, een afwijkende baarmoedervorm, een vleesboom of, in zeldzame gevallen, een buitenbaarmoederlijke zwangerschap.

Het is belangrijk te benadrukken dat een miskraam niet veroorzaakt kan worden door eigen gedrag zoals lichamelijke inspanning, vrijen, fietsen, vallen of stress. Niemand heeft schuld aan een miskraam.

Factoren die de Kans op een Miskraam Vergroten

Hoewel de meeste miskramen niet te voorkomen zijn, zijn er enkele factoren die het risico kunnen vergroten:

• Leeftijd: De kans op een miskraam neemt toe met de leeftijd van de moeder. Naarmate vrouwen ouder worden, ontstaan er vaker afwijkingen in de chromosomen van het embryo.
• Roken, alcohol en drugsgebruik: Deze middelen kunnen de kans op een miskraam aanzienlijk vergroten.
• Medicatie: Het gebruik van bepaalde medicijnen kan het risico verhogen. Het is altijd raadzaam om de bijsluiter te raadplegen en medicijnen zoals ibuprofen, diclofenac of naproxen te vermijden tijdens de zwangerschap. Paracetamol is doorgaans veilig.
• Ziekte: Bepaalde ziektes, zoals diabetes, schildklierafwijkingen, infecties of langdurige koorts, kunnen het risico verhogen.
• Overgewicht: Een hoog BMI kan de kans op een miskraam vergroten.
• Eerdere miskramen: Vrouwen die twee of meer opeenvolgende miskramen hebben gehad, lopen een hoger risico.
• Zwakte van de baarmoederhals: Een zwakke baarmoederhals (cervicale insufficiëntie) kan ervoor zorgen dat de baarmoeder de zwangerschap niet kan vasthouden, wat meestal in het tweede trimester tot een miskraam leidt.
• Vruchtbaarheidsbehandelingen: Soms kan de kans op een miskraam verhoogd zijn na een vruchtbaarheidsbehandeling zoals IVF.

Diagnose en Onderzoek

Als er sprake is van bloedverlies of buikpijn tijdens de zwangerschap, is het raadzaam contact op te nemen met de arts of verloskundige. Een echografie is een belangrijk hulpmiddel om de zwangerschap te beoordelen. Hiermee kan worden vastgesteld of het hartje van de foetus klopt en of de zwangerschap zich normaal ontwikkelt. Als het hartje klopt, is de kans op een miskraam zeer klein, maar niet uitgesloten.

Bij een gemiste miskraam (missed abortion) kan het zijn dat de miskraam pas weken later wordt ontdekt tijdens een echo, omdat er geen symptomen zijn geweest. In dit geval wordt er een echo gemaakt om te zien of het hartje nog klopt.

Behandeling van een Miskraam

Wanneer een miskraam wordt vastgesteld, kan deze op verschillende manieren worden behandeld. De keuze voor een specifieke behandeling hangt af van persoonlijke voorkeur, de medische situatie en de duur van de zwangerschap.

Behandelingsmogelijkheden:

1. Afwachtend beleid: Dit is de meest natuurlijke optie. Hierbij wordt niets actief ondernomen en krijgt het lichaam de tijd om het proces vanzelf af te ronden. Dit beleid wordt meestal toegepast bij een miskraam vóór 11 weken en 6 dagen zwangerschapsduur. Indien echografisch bevestigd wordt dat de baarmoederholte leeg is, kan dit beleid volstaan.
2. Medicamenteus beleid: Hierbij wordt medicatie gebruikt om de baarmoeder te laten samentrekken en het zwangerschapsweefsel uit te drijven. Dit gebeurt meestal met medicijnen die lokaal bij de baarmoederhals worden geplaatst of oraal worden ingenomen, gevolgd door vaginale toediening. Dit proces kan gepaard gaan met krampen en bloedverlies en gebeurt meestal binnen 24 uur na het toedienen van de medicatie.
3. Curettage: Dit is een chirurgische ingreep waarbij de vruchtzak en eventuele weefselresten operatief uit de baarmoeder worden verwijderd. Het is een kortdurende procedure die meestal onder lokale verdoving of lichte narcose plaatsvindt en poliklinisch wordt uitgevoerd. Bij een zwangerschap vanaf 12 weken kan een opname in het ziekenhuis nodig zijn.

De casemanager of gynaecoloog bespreekt de verschillende opties grondig met de patiënt en/of het koppel, zodat een weloverwogen keuze gemaakt kan worden. De vroedvrouw of casemanager biedt tevens emotionele opvang en verdere uitleg.

Wat te Doen bij een (Mogelijke) Miskraam?

Bij bloedverlies tijdens de zwangerschap is het belangrijk om direct contact op te nemen met de verloskundige of arts. Hoewel bloedverlies niet altijd op een miskraam duidt, is het belangrijk om de situatie te laten beoordelen. De arts zal vragen stellen en mogelijk een echo maken.

Bel direct uw verloskundige of arts bij:

• Veel bloedverlies: Meer dan bij een hevige menstruatie, of als u het gevoel heeft flauw te vallen.
• Koorts: Boven de 38 graden Celsius.
• Duizeligheid: Gevoel van flauwvallen.
• Onrust: Bij twijfels, vragen of behoefte aan steun.
• Aanhoudende klachten: Hevig bloedverlies of hevige buikpijn die blijft bestaan na een spontane miskraam of curettage, wat kan wijzen op een incomplete miskraam.

Lichamelijk en Emotioneel Herstel

Het lichamelijke herstel na een miskraam verloopt meestal vlot. Gedurende één tot twee weken kan er nog wat bloedverlies optreden. Het is raadzaam om tijdens deze periode geen tampons te gebruiken, niet in bad te gaan of te zwemmen, en geen seksuele betrekkingen te hebben om infectiegevaar te vermijden.

Het emotionele herstel kan meer tijd kosten. Gevoelens als verdriet, boosheid, schuldgevoelens, onzekerheid en rouw zijn normaal. Het is belangrijk om uzelf de tijd te geven om dit verlies te verwerken. Praten met uw partner, vrienden, familie, een psycholoog of lotgenoten kan ondersteuning bieden.

De volgende menstruatie treedt meestal weer op na vier tot zes weken, maar dit kan variëren. Er is geen medische reden om te wachten met een nieuwe zwangerschap, maar het is belangrijk om ook emotioneel klaar te zijn voor een volgende stap.

Voorkomen van een Miskraam

Een gezonde leefstijl, zoals niet roken, geen alcohol of drugs gebruiken, en een evenwichtig dieet, kan bijdragen aan een kleinere kans op complicaties tijdens de zwangerschap, maar kan een miskraam niet voorkomen. Het nemen van foliumzuur wordt aanbevolen voor vrouwen die zwanger willen worden om de kans op neurale buisdefecten te verminderen.

tags: #steken #schaambeen #miskraam