De bevalling is een unieke en ingrijpende gebeurtenis in het leven van elk koppel. Het UZA (Universitair Ziekenhuis Antwerpen) biedt uitgebreide informatie en zorg voor, tijdens en na de bevalling. Dit omvat begeleiding bij de zwangerschap, informatie over de bevalling zelf, en ondersteuning tijdens het verblijf in het ziekenhuis en na ontslag.
De dienst Verloskunde (Materniteit) van het UZA
De dienst verloskunde, ook wel materniteit genoemd, heeft een dubbele taak: het zorgen voor moeder en kind tijdens de arbeid, bevalling en na de geboorte, en het opvolgen van risicovolle zwangerschappen en eventuele problemen tijdens of kort na de zwangerschap. Voor risicovolle zwangerschappen beschikt het UZA over de 'Maternal Intensive Care' (MIC).
Het UZA biedt de mogelijkheid om een virtuele rondleiding te volgen ter voorbereiding op het verblijf op de materniteit. Daarnaast is er uitgebreide informatie beschikbaar over prenatale raadplegingen, mogelijke verwikkelingen, onderzoeken en behandelingen tijdens de zwangerschap.
Voorbereiding op de bevalling
De bevalling is een bijzondere gebeurtenis waar koppels zich op kunnen voorbereiden. Informatie over bevallingshoudingen, pijnbeleving en 'moedervriendelijk bevallen' is beschikbaar. Het UZA streeft ernaar het principe van de gentle sectio of natuurlijke keizersnede toe te passen waar mogelijk.
Borstvoeding wordt aangeprezen als de ideale voeding voor pasgeboren baby's vanwege de vele voordelen voor zowel moeder als kind.
Maternal Intensive Care (MIC)
In geval van een vermoed medisch probleem tijdens de zwangerschap, kan een vroegtijdige opname op de materniteit, specifiek op de afdeling Maternal Intensive Care (MIC), noodzakelijk zijn. Hier wordt de focus gelegd op het voorbereiden van de baby op een eventuele vroeggeboorte door middel van medicatie voor longrijping en nauwkeurige observatie met monitors en extra echo's.
Redenen voor opname op de MIC kunnen divers zijn, waaronder:
- Vroegtijdige weeën en/of ontsluiting
- Vroegtijdig breken van de vliezen
- Bloedverlies
- Afwijkingen aan baarmoeder en baarmoederhals
- Gezondheidsproblemen bij de moeder (bv. hoge bloeddruk, zwangerschapsvergiftiging)
- Foetale factoren (bv. intra-uteriene groeirestrictie)
- Buikletsels
- Voorgeschiedenis van herhaalde miskramen
- Ontstekingen
- Sociaal-economische factoren (bv. alcohol- en/of druggebruik)
De MIC ontvangt ook patiënten die worden doorgestuurd vanuit andere ziekenhuizen voor intensievere observatie, zowel voor als na de bevalling. Bij een vroeggeboorte, waarbij de arbeid voor 37 weken zwangerschapsduur begint, is extra medische zorg na de geboorte vaak noodzakelijk.
Psychologische zorg
De afdeling materniteit biedt gespecialiseerde psychologische ondersteuning aan ouders bij situaties zoals een verhoogd risico op vroeggeboorte, het aanstaande ouderschap, en het versterken van hun sociale netwerk. Deze zorg richt zich ook op het omgaan met de emotionele impact van een kritieke opname op de MIC.
Praktische informatie rondom de bevalling
Om de bevalling zo goed mogelijk voor te bereiden, is het belangrijk om te weten wat mee te nemen en waar je je moet aanmelden.
Wat mee te nemen naar het ziekenhuis?
Het is handig om een aparte, kleinere tas mee te nemen met zaken die specifiek nodig zijn op de verloskamer. De grotere koffer met spullen voor het verblijf op de materniteit kan later opgehaald worden.
Voor de verloskamer:
- Administratief: Identiteitskaart, bloedgroepkaart, vaccinatiekaart, lijst met allergieën, zwangerschapsboekje, documenten van de hospitalisatieverzekering.
- Medisch: Vragenlijst preanesthesie (indien van toepassing), eventueel informed consent voor navelstrengbloeddonatie, thuismedicatie (in originele verpakking, met dosis en tijdstip).
- Comfort: Comfortabele kledij (nachtjapon, lang T-shirt), warme sokken, toiletgerief, energierijke hapjes en drankjes, ontspannende afleiding (muziek, tablet, massageolie, boek), eventueel een lampje.
- Voor de baby: Een babysetje voor direct na de geboorte (rompertje, kousjes, muts, truitje, broekje of pakje).
- Voor de partner: Eventueel kledij en toiletgerief indien de partner blijft overnachten.
Voor het verblijf op de kraamafdeling:
- Voor mama: Nachtkleding (eventueel aangepast aan borstvoeding), pantoffels of slippers, eventueel een kamerjas, handdoeken en washandjes, persoonlijk toiletgerief, ondergoed (voldoende ruime katoenen broekjes), borstvoedingskledij (indien van toepassing). Het ziekenhuis voorziet een startpakket met kraamverband, wegwerponderbroekjes en een spoelsysteem.
- Voor de baby: Het ziekenhuis voorziet luiers en verzorgingsproducten. Neem rompertjes (maat 50-56, 1-2 per dag), pyjamaatjes, sokjes, mutsje en handschoentjes mee. Was de kleertjes voor gebruik. Een eigen slaapzakje is toegestaan (geen inbakerzakje).
- Voor de partner: Dag- en nachtkledij, toiletgerief en handdoeken indien de partner op een privékamer overnacht.
Een autostoeltje is verplicht voor het vervoer van de baby naar huis en moet klaarstaan. Het oefenen met het vastmaken ervan wordt aangeraden.
Waar en wanneer aanmelden?
Aanmelden gebeurt via de hoofdingang, waar de ondergrondse bezoekersparking te vinden is (ingang via de Moerlandstraat). De verloskamer bevindt zich in straat 725. De eerste lift brengt je naar de Materniteit (verdieping 2A).
Je komt naar het ziekenhuis wanneer de weeën regelmatig komen (om de 3 à 5 minuten) of wanneer ze hevig zijn, zelfs als de tussenpozen langer zijn. Waterverlies dat niet te controleren is, en helderrood bloedverlies zijn eveneens dringende redenen om naar het ziekenhuis te komen. Het verliezen van de slijmprop is geen teken van actieve arbeid. Bij ongerustheid, bijvoorbeeld bij minder beweging van de baby, hoofdpijn, maaglast, of het zien van 'bliksemschichten', is het raadzaam om langs te komen of te bellen.
Bij aanmelding op de spoedopname kan het zijn dat je eerst gezien wordt door een spoedverpleegkundige voordat je wordt doorgestuurd naar de verloskamer. De harttonen en weeën worden geregistreerd, een controle vindt plaats, en indien nodig wordt de gynaecoloog van wacht gecontacteerd om te beoordelen of een opname nodig is.
Tijdens de bevalling
De bevalling is een proces waarbij verschillende zorgverleners betrokken zijn en verschillende opties voor pijnbegeleiding beschikbaar zijn.
Epidurale verdoving
Epidurale anesthesie is een medicamenteuze methode voor pijnverdoving waarbij de moeder bewust blijft en de pijn nagenoeg volledig verdwijnt. Hiervoor is schriftelijke toestemming vereist en moet een preanesthesie vragenlijst volledig en correct worden ingevuld.
Geboortewens en geboorteteam
Toekomstige ouders kunnen hun wensen omtrent de arbeid en bevalling vastleggen in een geboortewens. Dit helpt bij het nadenken over wat belangrijk is en welke ideeën men heeft over de geboorte. De samenstelling van het geboorteteam is een belangrijk aspect.
Het geboorteteam kan bestaan uit:
- Partner: De partner kent jou het beste en kan ondersteunen, helpen ontspannen en inschatten wat je nodig hebt.
- Verloskundige of gynaecoloog: Zij monitoren de voortgang van de bevalling, begeleiden medische interventies en zorgen voor de veiligheid van moeder en kind.
- Kraamzorg of verpleegkundigen: Zij ondersteunen de (klinisch) verloskundige of gynaecoloog bij vitale functies, medicatie en algemene zorg.
- Doula: Een getrainde professional die emotionele, fysieke en informatieve ondersteuning biedt tijdens de bevalling.
- Geboortefotograaf: Legt de geboorte discreet en met respect vast.
- Familie en vrienden: Indien gewenst en na zorgvuldige afstemming.
Rust is cruciaal voor een vlotte bevalling. Het is belangrijk om te bepalen wie aanwezig is en hoe de communicatie verloopt om een optimale omgeving te creëren. De aanwezigheid van te veel mensen kan leiden tot adrenalineproductie, wat de oxytocineproductie (nodig voor weeën) kan verlagen.
Het verloop van de bevalling
Het persen kan gemiddeld 1 tot 1,5 uur duren voor een eerste kind. Het lichaam beschikt over een verborgen energiepotje om de baby ter wereld te brengen. De partner speelt een belangrijke rol in het stimuleren, aanmoedigen en ondersteunen van de moeder tijdens dit proces.
Het hoofdje van de baby kan er in het begin vreemd en verschrompeld uitzien, wat normaal is omdat de schedel zich aanpast aan het baringskanaal. Wanneer een deel van het hoofdje buiten de vulva blijft staan, kan dit pijnlijk zijn voor de moeder. Soms is een inknippen (episiotomie) nodig om meer ruimte te maken. Het is belangrijk om vooraf te bespreken hoe jullie denken over het zetten van een knip en waarom dit eventueel nodig is.
De partner kan een actieve rol spelen, bijvoorbeeld door te helpen bij de geboorte van de schouders en de rest van het lijfje, of door de verloskundige te ondersteunen bij het inwendig onderzoek.
Na de bevalling: Verblijf en Ontslag
Na de bevalling verblijven moeder en kind op de materniteit. Het UZA biedt diverse faciliteiten en diensten om het verblijf zo comfortabel mogelijk te maken.
Verblijf op de Materniteit
De dagindeling op de materniteit wordt zoveel mogelijk aangepast aan het ritme van moeder en baby. De dag begint met ochtendverzorging, gevolgd door ontbijt, bezoeken van zorgverleners, middagmaal, namiddagbezoeken, avondmaal en avondverzorging.
Maaltijden: Gezond en gevarieerd eten is belangrijk. Het menu wisselt dagelijks, met opties voor vegetarische en varkensvleesvrije maaltijden. Dieetmaaltijden zijn op voorschrift verkrijgbaar. Alle maaltijden worden zorgvuldig samengesteld. Eigen eten en drinken is op eigen risico. Vragen over eten kunnen gesteld worden aan de diëtist via de verpleegkundige.
Eten voor de partner: Op de verloskamer kan de partner maaltijden bestellen tegen betaling. Bij rooming-in zijn maaltijden voor de partner niet inbegrepen, maar deze kan terecht in het restaurant of de eetgelegenheden in de inkomhal.
Overnachting familie: De partner kan tegen betaling overnachten op een eenpersoonskamer, waarbij het ontbijt is inbegrepen indien vooraf besteld. Op een tweepersoonskamer is rooming-in niet mogelijk. Op het verloskwartier kan de partner gratis overnachten tijdens arbeid en bevalling, waarbij linnen kan worden aangevraagd en maaltijden tegen betaling besteld kunnen worden. Er is ook een mogelijkheid tot overnachting in zorghotel Drie Eiken, vlak naast het UZA.
Comfort en service
Het UZA biedt gratis draadloze internetverbinding, de mogelijkheid om een rolstoel te ontlenen, en diverse diensten voor personen met een visuele of auditieve beperking. Sinds 1 januari 2025 geldt een rook- en vapeverbod buiten de voorziene rookruimtes. Tijdens het verblijf kunnen afspraken gemaakt worden met de pedicure, manicure of kapper. Er zijn ook lounge- en bezinningsruimtes beschikbaar.
Persoonlijke spullen: De meeste kamers beschikken over een nachtkastje met kluis. Het wordt aangeraden om geen geld of juwelen mee te brengen en verdachte omstandigheden te melden. Het UZA is niet aansprakelijk voor diefstal of verlies.
Bezoekregeling: Bezoekuren voor familie en vrienden zijn dagelijks van 15:30 tot 18:00 uur. Voor partners gelden ruimere uren, afhankelijk van het type kamer. De deuren van de materniteit zijn gesloten buiten de bezoekuren, maar partners hebben altijd toegang via een code.
Ontslag naar huis
Het ontslag uit het ziekenhuis gebeurt steeds in overleg met de arts, meestal vóór 12:00 uur. Indien je het ziekenhuis zonder toestemming wil verlaten, moet je een verklaring ondertekenen.
Wat te weten voor vertrek?
Vóór vertrek krijg je advies over medicatie, dieet, activiteiten, controles, thuiszorg en hulpmateriaal. Je ontvangt ook een beknopt medisch verslag voor de huisarts; een uitgebreider rapport volgt later.
Wat te regelen voor vertrek?
- Informeer je familie.
- Regel vervoer (denk tijdig na wie je kan ophalen).
- Zorg indien nodig voor thuisopvang of -begeleiding.
- Breng je ziekenfonds op de hoogte indien je na het ziekenhuisverblijf nog arbeidsongeschikt blijft en vraag de nodige formulieren aan je arts.
Verloskundige en Kraamzorg
Een verloskundige is medisch geschoold op het gebied van zwangerschap, bevalling en kraamperiode en volgt samen met de gynaecoloog de gezondheid van moeder en kind op vanaf de zwangerschap.
Kraamzorg biedt niet-medische hulp aan moeder en baby, met praktische tips en ondersteuning bij dagelijkse huishoudelijke taken, koken, wassen en strijken. Kraamverzorgenden zijn verbonden aan een dienst voor gezinszorg en hebben een specifieke opleiding gevolgd.
Borst- of flesvoeding: De keuze voor borstvoeding of flesvoeding is een persoonlijke beslissing waarover vooraf kan worden nagedacht. Informatie ter ondersteuning van deze keuze is beschikbaar.
Bevallen in het ziekenhuis of elders?
Een ziekenhuisopname is de meest voorkomende keuze voor een bevalling, vanwege de veilige omgeving. Meestal verblijft men twee tot drie dagen in het ziekenhuis. Een poliklinische bevalling houdt in dat je na de geboorte snel naar huis keert zonder opname.
Een minderheid van de baby's wordt thuis geboren, wat een goede voorbereiding in overleg met arts en verloskundige vereist. Thuis bevallen is niet altijd mogelijk, bijvoorbeeld bij een meerling of keizersnede.
Een geboortehuis of geboortecentrum biedt een warme en knusse omgeving, maar er is altijd een ziekenhuis in de buurt voor het geval medische interventie nodig is.
Redenen voor een klinische bevalling kunnen zijn:
- Ligging van de baby: Bij afwijkende liggingen zoals stuitligging.
- Vroeggeboorte: Bevalling voor de 37e week, waarbij extra medische zorg nodig is.
- Keizersnede: Wanneer dit vooraf bekend is.
- Moeizame eerdere bevalling: Verhoogde kans op complicaties.
- Meerling: Verhoogde kans op complicaties.