Het is bijna onvermijdelijk dat jonge kinderen virussen oplopen, zeker wanneer ze naar de opvang of school gaan. Hoewel het thuishouden van je kind bij elk virusje geen optie is, behalve in uitzonderlijke gevallen waarbij de immuniteit van je kind het niet aankan, is het geruststellend te weten dat de meeste verkoudheden en infecties vanzelf overgaan. In de praktijk kan het echter moeilijk zijn om in te schatten wanneer professionele medische hulp nodig is, vooral bij baby's en jonge kinderen. Met ervaring leer je echter steeds beter aanvoelen wat je kind nodig heeft.
Gezonde voeding als basis voor weerstand
Een gezonde en evenwichtige voeding vormt de basis voor een sterk immuunsysteem. Als een kind om diverse redenen onvoldoende voedingsstoffen binnenkrijgt, kunnen extra vitaminen en mineralen ondersteuning bieden. Jonge kinderen, die nog niet altijd voldoende gevarieerd eten, kunnen baat hebben bij dergelijke supplementen. Micronutriënten kunnen de natuurlijke weerstand helpen ondersteunen. Producten die essentiële vitamines en mineralen bevatten, zoals vitamine D, vitamine C en selenium, kunnen in een kauwtablet voor peuters een gemakkelijke oplossing bieden.
Belang van vitamine D
Voor kinderen tot 6 jaar is een dagelijkse dosis vitamine D essentieel. Deze vitamine wordt voornamelijk uit zonlicht gehaald, dus voldoende buitenspelen en bewegen is belangrijk. Ongeacht het soort (melk)voeding dat een baby of jong kind krijgt, is extra vitamine D noodzakelijk. Het advies van de Hoge Gezondheidsraad is om baby's en jonge kinderen dagelijks 400 IE (internationale eenheden) of 10 µg (microgram) vitamine D te geven vanaf de geboorte. Dit kan via moedermelk, zuigelingenmelk, met een lepeltje of rechtstreeks in de mond, en dient het hele jaar door te gebeuren. Naast de bekende rol voor sterke botten, is vitamine D ook onmisbaar voor een robuuste immuniteit.
Ondersteuning van de darmen met probiotica
Een goede darmwerking en een gezonde darmflora zijn cruciaal voor de afvoer van afvalstoffen en een sterke immuniteit. Vezels stimuleren de stoelgang en dienen als voedingsbodem voor darmbacteriën. Deze vezels zijn te vinden in groenten, fruit, volle granen, peulvruchten en noten- en zadenpasta. Gezonde darmbacteriën zitten in zure zuivelproducten zoals yoghurt en kefir. Het dagelijks toedienen van probiotica kan de darmen extra ondersteunen, met name wanneer een kind antibiotica gebruikt.
Neus spoelen en slijmvliesbarrière versterken
De meeste infecties dringen het lichaam binnen via de slijmvliezen, met name in de neus en luchtwegen. Omdat jonge kinderen hun neus nog niet zelf kunnen snuiten, is het aan te raden hun neusje meerdere malen per dag te spoelen met fysiologisch water om slijmen en ziektekiemen te verwijderen. De slijmvliesbarrière kan versterkt worden door vitamine A, te vinden in dierlijke en plantaardige bronnen zoals rode en gele groenten (wortelen, zoete aardappel, pompoen), donkergroene groenten (spinazie, broccoli), eierdooiers, boter en zure melkproducten.
Voldoende rust voor herstel
Voldoende rust is van groot belang voor kinderen, zeker na ziekte, om te kunnen recupereren. Een lichaam met minder energie is vatbaarder voor ziektekiemen. Regelmatig handen wassen, vooral voor het eten en na toiletbezoek, helpt de verspreiding van bacteriën en virussen te voorkomen.
Omgaan met koorts bij kinderen
Koorts bij kinderen kan zorgwekkend zijn, maar bij niet-ernstig zieke kinderen duurt koorts gemiddeld vier dagen. Slechts een klein percentage ontwikkelt een ernstige ziekte.
Wanneer de dokter raadplegen bij koorts?
- Pasgeborenen en baby's jonger dan 3 maanden: temperatuur hoger dan 38 graden of lager dan 36,5 graden. Ga direct naar de spoedeisende hulp of kinderarts.
- Kinderen tussen 3 en 6 maanden: temperatuur rond de 39 graden.
- Kinderen boven de 6 maanden: koorts langer dan drie dagen, moeilijk controleerbare koorts, koorts die terugkeert na een koortsvrije periode, hoge koorts (boven 40 graden), rilkoorts, koorts na een val, of koortsstuipen.
Een kind onder de 3 maanden met koorts dient onmiddellijk door een kinderarts te worden onderzocht, aangezien een klein virus bij pasgeborenen snel kan leiden tot ernstige infecties zoals hersenvlies- of longontsteking.
Koortswerende medicatie
Er zijn diverse vormen van koortswerende medicatie beschikbaar, zoals zetpillen en siropen. Bij jonge kinderen heeft siroop vaak de voorkeur, mits correct gedoseerd op gewicht. Paracetamol (zoals Perdolan of Dafalgan) is doorgaans de eerste keuze, tenzij er contra-indicaties zijn. Houd u strikt aan de maximumdosering.
Voeding tijdens griep: wat helpt?
Tijdens griep heeft het lichaam extra energie nodig om het virus te bestrijden. De juiste voeding kan het herstel versnellen en griepsymptomen verlichten.
Aanbevolen voedingsmiddelen:
- Thee: Warme thee helpt gezwollen slijmvliezen slinken en slijm uit de sinussen te verwijderen. De polyfenolen in thee werken antioxiderend en ontstekingsremmend.
- Bouillon: Rijk aan voedingsstoffen, voorkomt uitdroging en verzacht keelpijn en een verstopte neus. Kippensoep, met toegevoegde kip en groenten, kan ontstekingen verminderen en de immuunreactie verbeteren.
- Fruit en groenten met vitamine C: Citrusvruchten, broccoli, spruitjes, kiwi, paprika, aardbeien en tomaten versterken het immuunsysteem en kunnen griepsymptomen verminderen.
- Knoflook: Rauwe knoflook kan de immuniteit verhogen. Het kan aan hete thee worden toegevoegd, eventueel met honing om de smaak te verbeteren.
- Gember: Helpt bij misselijkheid, ondersteunt de spijsvertering en lediging van de maag.
- Yoghurt: Yoghurt met levende culturen kan keelpijn verzachten, het immuunsysteem stimuleren en is een bron van eiwitten. Kies bij voorkeur volle yoghurt zonder toegevoegde suikers.
- Kruiden: Specerijen zoals peper en mierikswortel kunnen helpen bij druk op de sinussen en borstkas, maar vermijd pittig eten bij keelpijn.
- Havermout: Een warme kom havermout werkt verzachtend en bevat vitamine E, antioxidanten en bètaglucaanvezels die de immuniteit versterken.
Te vermijden voedingsmiddelen:
- Alcohol: Verzwakt het immuunsysteem en veroorzaakt uitdroging.
- Cafeïnehoudende dranken: Koffie, zwarte thee en frisdrank kunnen leiden tot uitdroging; frisdrank bevat bovendien veel suiker.
- Harde crackers en chips: Kunnen hoest en keelpijn verergeren.
- Bewerkte voedingsmiddelen: Bevatten minder voedingsstoffen en ondersteunen het herstelproces van het lichaam niet optimaal.
Praktische tips bij verminderde eetlust
Wanneer een kind ziek is en weinig tot niets eet, kan dit voor ouders frustrerend zijn. Het is echter belangrijk om te onthouden dat voldoende drinken voorop staat. Bij koorts, overgeven of diarree verliest het lichaam veel vocht dat aangevuld moet worden. Vruchtensap of drinkyoghurt (idealiter zonder toegevoegde suikers) kan een goede optie zijn als het kind daar zin in heeft. Zelfgemaakte ijslolly's van vruchtensap of verdunde drinkyoghurt kunnen ook verfrissend zijn.
Als vaste voeding moeilijk gaat, zijn smoothies ideaal. Ze leveren vocht en kunnen verrijkt worden met fruit, vezels en voedingsstoffen. Het toevoegen van yoghurt of kwark levert eiwitten. Een voedzame, maar licht verteerbare mini-maaltijd kan bijvoorbeeld een smoothie zijn met banaan, diepvriesmango, havermout, yoghurt en notenpasta.
Bij weinig trek in volledige maaltijden kunnen kleine, voedzame snacks gedurende de dag worden aangeboden, zoals crackers met notenpasta, stukjes banaan, dadels, een blokje kaas, avocado of een gekookt ei. Kinderen hebben vaak een natuurlijk instinct voor wat hun lichaam nodig heeft, en verminderde eetlust tijdens ziekte is normaal en meestal tijdelijk. Het is belangrijk om kinderen niet te dwingen te eten.
Voedingsadviezen voor kinderen met risico op ondervoeding
Kinderen die ziek zijn, hebben extra energie en eiwitten nodig voor spieropbouw en afweer. Eiwitrijke producten zoals vlees, vis, kip, kaas en melk(producten) zijn belangrijk. Bij weinig eetlust zijn kleine, frequente porties (zes tot acht keer per dag) beter dan drie grote maaltijden. Wissel smaken af en wissel koude en warme gerechten. Smeuïg beleg zoals paté of smeerkaas eet gemakkelijker. Volle melkproducten leveren meer energie.
Als tussendoortjes kunnen koek, krentenbrood, suikerbrood met boter, hartige opties zoals kaas of vleeswaren, of zoete opties zoals vla, yoghurt of chocolade worden aangeboden. Drankjes die energie en/of eiwitten leveren, zoals chocolademelk, fruitsmoothies of vruchtensap, zijn aan te raden. Vermijd light-dranken.
Bij de warme maaltijd kan aardappelpuree makkelijker eten dan gekookte aardappelen. Eenpansmaaltijden leveren vaak meer energie. Gebruik boter bij de bereiding van groenten en beperk rauwkost. Als warm vlees moeilijk te kauwen is, kunnen plakjes koude vleeswaren, rul gebakken gehakt, eieren, koude kip of een maaltijd met peulvruchten een alternatief zijn. Indien de hele warme maaltijd niet wordt gegeten, kan een broodmaaltijd of een koud hoofdgerecht uitkomst bieden.
Beweging en rustbalans
Voldoende beweging is belangrijk voor de spierontwikkeling. Ondervoeding kan leiden tot spierafbraak, omdat het lichaam energie uit spierweefsel haalt. Stimuleer kinderen om te bewegen binnen hun mogelijkheden. Een goede balans tussen activiteit en rust is essentieel.
Overige tips
Het is af te raden om een strijd aan te gaan met het kind of te dwingen tot eten, omdat dit de sfeer rond de maaltijd kan verspannen. Geef kleinere porties, eet samen met het kind aan tafel en beloon positief gedrag. Vermijd storende factoren zoals televisie en telefoon tijdens de maaltijd. Zodra het kind hersteld is, normaliseert de behoefte aan energie en eiwitten, en kunnen energierijke tussendoortjes geleidelijk worden afgebouwd.