Ouderschapsverlof is een thematisch verlof dat werknemers de mogelijkheid biedt om tijdelijk minder of niet te werken, zodat ze meer tijd kunnen besteden aan de zorg voor hun jonge kind(eren). Dit recht geldt voor werknemers die verwant zijn met het kind waarvoor het verlof wordt aangevraagd. Het is belangrijk om ouderschapsverlof niet te verwarren met tijdskrediet of het Vlaams zorgkrediet, aangezien hiervoor andere regels en voorwaarden gelden.
Wat is Ouderschapsverlof?
Ouderschapsverlof is een individueel recht dat niet kan worden overgedragen aan de partner. De onderbreking kan voltijds of deeltijds worden opgenomen en kan variëren van vier tot veertig maanden, tot de twaalfde verjaardag van het kind. In geval van een kind met een fysieke of mentale handicap, wordt de leeftijdsgrens opgetrokken tot 21 jaar.
Belangrijk: In de privésector mag ouderschapsverlof niet worden verward met het tijdskrediet voor het motief 'zorgen voor je kind(eren)'. Voor meer informatie over tijdskrediet met motief, raadpleeg infoblad nr. T160.
Wie Kan Ouderschapsverlof Nemen?
Het recht op ouderschapsverlof geldt per kind dat aan de leeftijdsvoorwaarde beantwoordt. De volgende personen kunnen aanspraak maken op ouderschapsverlof:
- De biologische moeder of de wettelijke vader van het kind.
- De persoon die het kind heeft erkend, waardoor de afstamming aan vaderskant vaststaat.
- De echtgenote of partner van de biologische moeder die meemoeder is geworden, op voorwaarde dat de biologische vader het kind niet heeft erkend.
- Eén van de adoptieouders.
- Pleegouders die werden aangeduid door de rechtbank, een door de bevoegde gemeenschap erkende dienst voor pleegzorg, of een gemeenschapsdienst bevoegd inzake jeugdbescherming. Dit geldt voor ouders die een kind onthalen in hun gezin in het kader van langdurige pleegzorg.
Elke ouder kan voor hetzelfde kind ouderschapsverlof nemen. Als één ouder zijn recht op ouderschapsverlof niet (volledig) opneemt, kan dit recht niet worden overgedragen aan de andere ouder.
Voorwaarden voor Ouderschapsverlof
Om recht te hebben op ouderschapsverlof, moet het kind waarvoor de volledige of gedeeltelijke onderbreking van de prestaties wordt aangevraagd, voldoen aan de onderstaande leeftijdsvoorwaarde. Deze voorwaarde moet vervuld zijn wanneer de onderbreking ingaat.
Leeftijdsvoorwaarde
- Het kind moet jonger zijn dan 12 jaar aan het begin van de maand waarop de onderbrekingsuitkering betrekking heeft.
- Indien het kind een fysieke of mentale handicap heeft, is de leeftijdsgrens 21 jaar. In dit geval moet het bewijs van de handicap van het kind worden geleverd. Onder fysieke en mentale ongeschiktheid valt:
- Een fysieke of mentale handicap van ten minste 66%.
- Een aandoening die leidt tot ten minste 4 punten in pijler 1 van de medisch-sociale schaal volgens de reglementering van de kinderbijslag.
- Een aandoening die leidt tot ten minste 9 punten in de 3 pijlers samen van de medisch-sociale schaal, volgens de kinderbijslagreglementering.
Andere Voorwaarden
- Werknemers in loondienst:
- Privésector of lokaal/provinciaal bestuur: U moet gedurende 12 maanden (niet noodzakelijk opeenvolgend) verbonden zijn geweest met uw werkgever door een arbeidsovereenkomst in de 15 maanden die aan uw aanvraag voorafgaan.
- Openbare sector of onderwijs: Er is geen anciënniteitsvoorwaarde.
Als u voldoet aan de toegangsvoorwaarden, mag uw werkgever het ouderschapsverlof niet weigeren. Hij kan het wel met maximaal 6 maanden uitstellen, mits gegronde redenen.
Vormen van Onderbreking en Duur
Ouderschapsverlof kan op verschillende manieren worden opgenomen:
1. Volledige Onderbreking
- Duur: Maximaal 4 maanden per kind.
- Opname: De 4 maanden mogen worden opgesplitst in periodes van 1 maand of een veelvoud daarvan.
- Flexibele opname: Met akkoord van de werkgever kan de maximale duur van 4 maanden, in afwijking van de algemene regel, worden opgesplitst in weken (een week is gelijk aan 7 kalenderdagen). Elke aanvraag kan betrekking hebben op meerdere al dan niet opeenvolgende periodes van een week of een veelvoud daarvan.
2. Gedeeltelijke Onderbreking tot 1/2 (Halftijds)
- Duur: Maximaal 8 maanden per kind.
- Opname: De 8 maanden mogen worden opgesplitst in periodes van 2 maanden of een veelvoud daarvan.
- Flexibele opname: Met akkoord van de werkgever mogen de 8 maanden worden opgesplitst in periodes van een maand of een veelvoud daarvan.
3. Gedeeltelijke Onderbreking met 1/5
- Duur: Maximaal 20 maanden per kind.
- Opname: De 20 maanden kunnen worden opgesplitst in periodes van 5 maanden of een veelvoud daarvan.
4. Gedeeltelijke Onderbreking met 1/10
- Duur: Maximaal 40 maanden per kind.
- Opname: De 40 maanden kunnen worden opgesplitst in periodes van 10 maanden of een veelvoud daarvan.
Let op! Sinds 01.09.2020 kunnen personeelsleden van het Vlaamse onderwijs en de Vlaamse CLB's ouderschapsverlof opsplitsen, mits ze vóór 01.09.2020 nog geen ouderschapsverlof hebben opgenomen voor het betreffende kind.
Combineren van Verschillende Vormen van Ouderschapsverlof
Het is mogelijk om verschillende vormen van ouderschapsverlof te combineren. Hierbij gelden specifieke omrekeningsregels:
- 4 weken volledige onderbreking staat gelijk aan een maand volledige onderbreking.
- Als het saldo van de resterende volledige onderbreking geen volle maand meer bedraagt, kan dit saldo enkel nog als volledige onderbreking worden opgenomen.
- Voor halftijds ouderschapsverlof dat in periodes van een maand wordt opgenomen, moet het resterende saldo minstens gelijk zijn aan 2 maanden of een veelvoud daarvan om te kunnen worden omgezet naar een andere onderbrekingsvorm.
Kan Ouderschapsverlof Worden Geweigerd?
Ouderschapsverlof kan in principe niet worden geweigerd indien u voldoet aan de wettelijke toegangsvoorwaarden. Het is een recht per kind dat aan de leeftijdsvoorwaarde beantwoordt.
Echter, bij aanvraag in de vorm van een onderbreking met 1/10, of bij flexibilisering in weken van de volledige onderbreking of in maanden van de halftijdse onderbreking, is het akkoord van de werkgever vereist. In geval van weigering, moet de werkgever zijn beslissing schriftelijk en gemotiveerd aan u bezorgen.
Thematisch verlof kan niet worden geweigerd als de overheid of de gemeenschap (voor het onderwijs) dit reglementair heeft voorzien.
Formaliteiten en Procedure
Om ouderschapsverlof aan te vragen, dient u de volgende stappen te ondernemen:
1. Werkgever Informeren
- Breng uw werkgever schriftelijk op de hoogte via een aangetekende brief of door een brief te overhandigen met een dubbel exemplaar voor ontvangstbewijs.
- De brief moet vermelden:
- Dat u ouderschapsverlof wilt opnemen.
- In welke vorm u de onderbreking wenst (voltijds, halftijds, 1/5, 1/10).
- De aanvangsdatum en de duur van de gewenste onderbreking.
- Voor welk kind u het verlof aanvraagt.
- U mag slechts één ouderschapsverlof per schriftelijke kennisgeving aanvragen. Als u meerdere periodes van onderbreking opneemt voor hetzelfde kind, moet u evenveel schriftelijke kennisgevingen overmaken als het aantal gewenste periodes.
2. Termijnen
- Privésector of gemeentebesturen/provinciale besturen: Bezorg de schriftelijke kennisgeving ten vroegste 3 maanden en ten laatste 2 maanden vóór de gewenste begindatum aan de werkgever.
- Andere werkgevers: Bezorg de schriftelijke kennisgeving 3 maanden vóór de gewenste begindatum.
3. Aanvraag bij de RVA
De procedure bij de RVA (Rijksdienst voor Arbeidsvoorziening) is van toepassing voor elke aanvraag om een thematisch verlof, zowel voor nieuwe aanvragen als voor latere verlengingen. U doet telkens een aanvraag voor één periode van ononderbroken thematisch verlof of één enkele soort onderbreking.
4. Bewijs te Bezorgen aan de Werkgever
U dient de volgende bewijzen aan uw werkgever te bezorgen, ten laatste op het moment dat het ouderschapsverlof begint:
- Een kopie van de geboorteakte van het kind of een attest dat de adoptieprocedure aan de gang of afgerond is.
- Een attest van gezinssamenstelling van het gemeentebestuur dat aantoont dat het kind al bij u inwoont.
- Voor een kind met een beperking: het attest dat aantoont dat het kind een fysieke of mentale beperking heeft.
Uitstel van Ouderschapsverlof door de Werkgever
Uw werkgever mag de start van uw ouderschapsverlof uitstellen als de gevraagde periode de goede werking van de dienst ernstig verstoort. Dit uitstel moet binnen de maand na de schriftelijke kennisgeving gebeuren en moet schriftelijk en gemotiveerd worden meegedeeld. De werkgever moet ook een of meer alternatieve voorstellen voor het ouderschapsverlof bevatten, die volledig of gedeeltelijk tussen de gevraagde begin- en einddatum liggen.
Vermindering van Prestaties bij Gedeeltelijke Onderbreking
Als u een gedeeltelijke onderbreking wenst te nemen (halftijds, 1/5 of 1/10), mag u aan de werkgever voorstellen hoe u uw prestaties wenst te verminderen. Dit voorstel kan worden meegedeeld tijdens de schriftelijke kennisgeving. U kunt echter niet eisen dat de werkgever uw voorstel volgt. Indien er een afspraak wordt gemaakt, moet deze schriftelijk worden vastgelegd.
Vroegtijdige Stopzetting van Ouderschapsverlof
Met akkoord van de werkgever kunt u het ouderschapsverlof stopzetten vóór de oorspronkelijk aangevraagde einddatum. In dat geval dient u het RVA-kantoor schriftelijk op de hoogte te brengen van de datum van de vroegtijdige stopzetting met behulp van het formulier 'Aangifte van een wijziging betreffende de gegevens'.
Voorbeeld: Indien u 4 maanden halftijds ouderschapsverlof heeft aangevraagd en dit na 1 maand en 2 weken stopzet met akkoord van de werkgever, verliest u het recht op de resterende periode indien deze niet voldoet aan de omzettingsregels voor andere onderbrekingsvormen.
Recht op een Onderbrekingsuitkering
Tijdens het ouderschapsverlof kunt u een maandelijkse onderbrekingsuitkering ontvangen van de RVA. Hiervoor moet uw werkgever voldoen aan de toegangsvoorwaarden en andere regels worden nageleefd. De aanvraag moet uiterlijk 2 maanden na de ingangsdatum van de onderbreking bij de RVA worden ingediend.
Belangrijk: De 4de maand volledige onderbreking of het equivalent van een halftijdse, 1/5 of 1/10 onderbreking moet letterlijk worden geïnterpreteerd. Als u deze maand aanvraagt voor een kind geboren vóór 08.03.2012, ontvangt u geen uitkeringen van de RVA.
Bedrag van de Onderbrekingsuitkering
De onderbrekingsuitkering is forfaitair. Het bedrag van de onderbrekingsuitkeringen vindt u in de rubriek 'Barema's raadplegen'.
Let op: Om de vermeerdering van de uitkering te kunnen genieten, moet het begrip 'kinderen ten laste' worden begrepen in de zin van de fiscale reglementering.
U kunt het ouderschapsverlof ook zonder uitkeringen krijgen. De RVA berekent dan de gevraagde periodes op naam van het betrokken kind.
Bescherming tegen Ontslag
Tijdens het ouderschapsverlof bent u beschermd tegen ontslag. Deze bescherming gaat in op de dag van het akkoord of, bij een recht op ouderschapsverlof, op de dag van de schriftelijke kennisgeving aan de werkgever. De werkgever kan uw arbeidsovereenkomst niet eenzijdig opzeggen, tenzij om dringende of voldoende redenen (een door de rechter als zodanig erkende reden, waarvan de aard en oorzaak vreemd zijn aan de loopbaanonderbreking).
In geval van volledige onderbreking kan de opzeggingstermijn pas beginnen lopen vanaf het einde van het ouderschapsverlof. Bij vermindering van de prestaties met 1/2 of 1/5, presteert u de opzeggingstermijn deeltijds.
Cumulatie van Inkomsten en Activiteiten
Tijdens het ouderschapsverlof zijn er regels met betrekking tot de cumulatie van uitkeringen met andere inkomsten of activiteiten. Wanneer u geen recht (meer) heeft op onderbrekingsuitkeringen, zal de RVA u het recht op ouderschapsverlof zonder uitkeringen toekennen indien u dit wenst.
Wat Gebeurt er als het Kind Overlijdt tijdens de Onderbreking?
U mag de lopende onderbreking tot de oorspronkelijk gevraagde einddatum voortzetten. Indien u de lopende onderbreking vóór de einddatum wenst stop te zetten en uw prestaties volledig wilt hervatten, heeft u het akkoord van uw werkgever nodig. Dit akkoord moet zowel de vervroegde stopzetting als de datum ervan betreffen. Indien de werkgever akkoord gaat, brengt u de RVA schriftelijk op de hoogte.
Overdracht van Ouderschapsverlof
Ouderschapsverlof is een individueel recht en kan niet worden overgedragen aan de partner. Het is bedoeld voor de ouder die het recht uitoefent.
Ouderschapsverlof in Vergelijking met Geboorteverlof
Het is belangrijk om ouderschapsverlof niet te verwarren met geboorteverlof (ook wel vaderschapsverlof genoemd). Geboorteverlof is het verlof dat u krijgt bij de geboorte van uw kind. Voor moeders bedraagt dit 15 weken als loontrekkende of werkzoekende, en 3 tot 12 weken (naar keuze) voor zelfstandige moeders of meewerkende echtgenotes. Vaderschapsverlof werd op 1 januari opgetrokken tot vier weken.
Financiële Aspecten en Impact op Loopbaan
Het ouderschapsverlof wordt vergoed met een forfaitair bedrag, ongeacht het loon. Dit kan een impact hebben op uw loonprofiel en loopbaankansen, aangezien u minder beroepservaring opdoet tijdens de onderbrekingsperiode. Sommige werkgevers beschouwen werknemers die ouderschapsverlof opnemen als minder gemotiveerd.
Het financiële aspect speelt ook een rol in de keuze om de arbeidsduur van de moeder te verminderen in plaats van die van de vader. Omdat moeders doorgaans een lager loon hebben, kiezen zij er vaker voor om ouderschapsverlof op te nemen om het inkomensverlies te beperken. De Hoge Raad voor de Werkgelegenheid pleit voor een billijke, verplichte verdeling van het ouderschapsverlof over beide ouders om de gezinstaken evenwichtiger te verdelen.
tags: #overdracht #ouderschapsverlof #vader #naar #moeder