Borstvoeding is een natuurlijke en voedzame manier om een baby te voeden, maar het kan soms gepaard gaan met uitdagingen, waaronder ontstekingen in de borst. De Academy of Breastfeeding Medicine (ABM) heeft haar protocol herzien, wat leidt tot een beter begrip van het mastitis spectrum. Dit spectrum omvat verschillende fases van een ontstekingsproces, van verstopte melkklieren tot mastitis en abcessen.
Het Mastitis Spectrum: Een Ontstekingsproces
Melk stroomt door microscopisch kleine kanaaltjes in de borsten, die gemakkelijk samengedrukt kunnen worden. Wanneer de melkproductie de vraag van de baby overstijgt, bijvoorbeeld door extra kolven, kan dit leiden tot druk. Het lichaam reageert hierop als een bedreiging, wat resulteert in zwelling en ontsteking. Deze zwelling kan melkkanalen blokkeren, waardoor de melkstroom wordt belemmerd. De huid in het getroffen gebied kan donkerder, roder of rozer lijken en warm aanvoelen. Indien onbehandeld, kan dit leiden tot verdere ontsteking of infectie.
De behandeling van verstopte melkklieren en mastitis is vergelijkbaar. Het is essentieel om voldoende rust te nemen, aangezien het lichaam ziek is. In het begin wordt antibiotica niet aanbevolen, omdat er dan nog geen sprake is van een infectie. Het is belangrijk om borstvoeding te blijven geven op verzoek, zowel van de baby als van de moeder. Overmatig kolven moet vermeden worden. Zorg voor een goede aanhap en een comfortabele voedingshouding. Vermijd knellende kleding en draag een beha die voldoende steun biedt, maar niet te strak zit.
Bij regelmatige verstopte melkklieren kan een lecithinesupplement (zonnebloem- of sojalecithine) overwogen worden, hoewel het wetenschappelijk bewijs hiervoor beperkt is.
Melkblaartjes en Verstopte Melkklieren
Een melkblaar is meestal een pijnlijk, wit stipje op de tepel of tepelhof. Deze worden behandeld als onderdeel van het mastitis spectrum. Het zelf openmaken van een melkblaar wordt afgeraden vanwege het risico op infectie en hernieuwde vorming.
Mastitis kan optreden wanneer een gebied met verstopte melkklieren voortdurend wordt samengedrukt, of wanneer de borsten te vol raken. Chronische stuwing, overmatig kolven of het proberen de borsten leeg te maken, verhogen het risico op mastitis. Het is cruciaal dat de baby blijft drinken aan de borst met de ontsteking om verergering en de vorming van een abces te voorkomen. Het is een fabeltje dat borstvoeding geven tijdens mastitis ongezond is voor de baby; mastitis is niet besmettelijk.
Behandelplan bij Mastitis
Bij mastitis kunnen de volgende aanbevelingen worden gevolgd:
- Verandering in huiduiterlijk: Afhankelijk van de huidskleur kan een rode, roze, bruine of grijze plek zichtbaar zijn, soms driehoekig of wigvormig.
- Rust: Probeer zoveel mogelijk te rusten, bij voorkeur in bed met de baby.
- Voeden op verzoek: Blijf minstens 8-12 keer per 24 uur aan beide borsten voeden.
- Lymfedrainage: Overweeg lymfedrainage massage bij stuwing (zeer zachte, lichte maar stevige aanraking met de vingertoppen plat op de huid in de oksel en bovenborst).
- Probiotica: Sommige onderzoeken suggereren dat probiotica, met name de stammen Limosilactobacillus fermentum en Lactobacillus salivaris, nuttig kunnen zijn.
Als de baby niet kan of wil drinken, kolf dan de ontstoken borst ter vervanging, maar overdrijf niet. Therapeutische echografie (TUS) kan helpen bij het verlichten van oedeem (zwelling) en het verminderen van ontstekingen.
Abcessen in de Borst
Een abces is een gezwollen plek in de borst met pus en bacteriën, voorkomend bij een klein percentage van de mastitisgevallen. Het kan verschijnen als een zeer rode of doffe plek. Indien drainage nodig is, zal een arts de inhoud met een naald aspireren of een drain inbrengen.
Om toekomstige ontstekingsproblemen te voorkomen, is het raadzaam om ongewoon lange pauzes tussen de borstvoedingsmomenten te vermijden. Regelmatig de voedingspositie van de baby veranderen kan druk op verschillende delen van de borst uitoefenen. Een goede algemene gezondheid door voeding en rust kan pijnlijke borsten helpen voorkomen.
Oorzaken en Preventie van Mastitis
Mastitis kan terugkeren om verschillende redenen, waaronder antibioticaresistentie of onvolledige antibioticakuren. Bij terugkerende mastitis kan een kweek en gevoeligheidstest op melk worden uitgevoerd. Antibioticaresistentie is een groeiend probleem dat ernstigere infecties kan veroorzaken.
Factoren die het risico op mastitis verhogen, zijn:
- Antibiotica gebruik: Vooral recent gebruik kan het risico verhogen.
- Veranderingen in het borstmicrobioom: Antibiotica kunnen de balans van microben in het borstweefsel negatief beïnvloeden (dysbiose).
- Regelmatig kolven: Kan de melkproductie verhogen en het microbioom beïnvloeden. Te hoge zuigkracht van de kolf kan leiden tot trauma, terwijl te lage zuigkracht kan bijdragen aan ontsteking door onvoldoende melkafname.
- Gebruik van tepelhoedjes, fopspenen en andere borstvervangers: Kunnen de zuigtechniek van de baby beïnvloeden en het microbioom veranderen.
- Problemen met aanhappen of weigeren van de borst: Plotselinge veranderingen in het borstvoedingspatroon kunnen bijdragen aan ontstekingen.
- Knelende kleding: Beugels in beha's, strakke kleding, handtassen of draagzakken kunnen druk uitoefenen.
- Schouderbanden van autogordels: Kunnen druk veroorzaken.
- Verwondingen: Schoppen, slaan of bijten door een peuter, of kneuzingen.
- Plotseling stoppen of te snel afbouwen van borstvoeding.
- Stress en twijfel over borstvoeding: Kan leiden tot overmatig kolven.
- Inefficiënte drinktechniek van de baby.
Een borstontsteking (mastitis) is een ontsteking in de borst, meestal veroorzaakt door bacteriën. Het kan voorkomen bij vrouwen die borstvoeding geven, maar ook bij vrouwen die geen borstvoeding geven. Een verstopt melkkanaal is niet ontstoken en vereist geen antibioticakuur.
De Klieren van Montgomery
De klieren van Montgomery, ook wel bekend als Montgomery-tuberkels of tepelhofklieren, zijn kleine talgklieren op de tepelhof, het gepigmenteerde gebied rond de tepel. Ze zijn normaal en bevinden zich vanaf de puberteit op de tepelhof. Ze worden zichtbaarder tijdens de zwangerschap, de eisprong, bij kou en bij opwinding. Ze spelen een essentiële rol tijdens het geven van borstvoeding.
Functies van de Klieren van Montgomery
- Hydratatie en bescherming: Ze scheiden een olieachtige vloeistof af die de huid van de tepelhof en tepel hydrateert en beschermt, wat uitdroging, kloven en barsten voorkomt.
- Antibacteriële werking: De afgescheiden vloeistof bevat natuurlijke antibacteriële stoffen en verandert de pH-waarde van de tepelhofhuid, waardoor een omgeving ontstaat die ongunstig is voor pathogene bacteriën. Was tepels daarom nooit met zeep.
- Navigatie voor de baby: Onderzoek toont aan dat de geur van de afscheiding van de klieren van Montgomery baby's helpt de borst te vinden en effectief te drinken.
Montgomery-klieren en Zwangerschap
Zichtbare Montgomery-klieren kunnen een vroeg teken van zwangerschap zijn, aangezien zwangerschapshormonen (oestrogeen, progesteron, prolactine) deze klieren stimuleren ter voorbereiding op borstvoeding. Echter, ze zijn geen 100% betrouwbare indicator, omdat ze ook aan het einde van de cyclus zonder zwangerschap zichtbaarder kunnen worden.
Wanneer Medische Hulp Zoeken?
Raadpleeg een arts of verloskundige als u een enkele klier van Montgomery opmerkt die rood, warm, gezwollen of pijnlijk wordt, of pus afscheidt. Dit kan wijzen op een verstopping of infectie.
Verzorging en Onderhoud
De klieren van Montgomery produceren van nature een olieachtige substantie die de huid soepel houdt. Het gebruik van vochtinbrengende crèmes is meestal niet nodig. Was de tepels tijdens het geven van borstvoeding alleen met gewoon water. Raadpleeg een arts als ze rood, gezwollen of pijnlijk worden.
Breast - Nipple Anatomy ( 3D animation )
Behandeling van Borstontstekingen
Bij symptomen van een opkomende borstontsteking (pijnlijke harde plek, rode huid, pijn, koorts) is het belangrijk om te rusten en te blijven voeden met de pijnlijke borst. Warmte kan helpen de borst beter leeg te krijgen en kan ondersteuning bieden bij infecties. Koorts helpt het lichaam infecties te bestrijden.
Schijfjes rauwe aardappel kunnen helpen tegen pijn, zwelling en roodheid. Indien de symptomen binnen 24 uur verbeteren, geneest de ontsteking vaak vanzelf zonder antibiotica. De koorts verdwijnt meestal na 24 uur, de pijn na 24-72 uur en de harde plek na 5-7 dagen.
Indien antibiotica nodig zijn, zijn de volgende middelen effectief tegen Staphylococcus Aureus en geschikt voor moeders die borstvoeding geven: Cefalexine, cloxacilline, dicloxacilline, flucloxacilline, amoxicilline-clavulaanzuur, clindamycine en ciprofloxacin. Borstvoeding hoeft niet gestaakt te worden, zelfs niet bij MRSA-infectie.
Medicatie voor pijn en koorts (ibuprofen, paracetamol) kan verlichting bieden. De hoeveelheid die in de melk terechtkomt is minimaal.
Operatieve behandeling van abcessen is tegenwoordig minder de eerste keus. Echogeleide drainage met een naald of catheter is effectiever en maakt het mogelijk om door te gaan met borstvoeding, zelfs aan de aangedane borst. Deze behandeling kan door een radioloog worden uitgevoerd.
Als een knobbel langer dan een paar weken niet verdwijnt of kleiner wordt, is medisch onderzoek noodzakelijk. Borstvoeding hoeft niet gestopt te worden voor diagnostische onderzoeken zoals echo, mammogram of biopsie.
In Nederland worden bij borstontsteking vaak flucloxacilline en amoxicilline/clavulaanzuur voorgeschreven. Beide zijn goed werkzaam tegen Staphylococcus Aureus.
tags: #ontstoken #klier #van #montgomery #borstvoeding