Introductie tot Babyvoeding en de Rol van Ziekenhuizen
In het ziekenhuis wordt vaak gestart met Nutrilon 1 of Nan Optipro 1. Deze voedingen zijn gebaseerd op koemelk, waarbij elk ziekenhuis zelf bepaalt met welk merk ze werken. Zowel Nutrilon als Nan worden als goed beschouwd voor baby's, aangezien de melk alle benodigde vitaminen en mineralen bevat die een baby nodig heeft.
Overgang van Borstvoeding naar Flesvoeding
Wanneer moeders de borstvoeding willen afbouwen, schakelen zij over op Nan Evolia of Nutrilon Profutura. Deze voedingen benaderen de samenstelling van borstvoeding het dichtst. De borstvoedingsmomenten worden dan vervangen door een flesje. Deze melk kan ook in het ziekenhuis worden opgestart als de moeder geen borstvoeding kan of wil geven.
Hypoallergene Melk bij Allergierisico
Indien er allergieën voorkomen in de directe familie (ouders, broers of zussen), wordt aangeraden om te starten met een hypoallergene melk. Dit is bedoeld om de ontwikkeling van een koemelkallergie te voorkomen. De voeding bestaat uit een 'eiwithydrolysaat', wat betekent dat de eiwitten in kleine stukjes zijn geknipt, zodat het immuunsysteem van de baby er niet op kan reageren. Deze voeding wordt voornamelijk in het eerste levensjaar gegeven, omdat in deze periode het immuunsysteem sterk wordt gevormd. Na het eerste levensjaar wordt er overgeschakeld naar de reguliere Nan 3 of Nutrilon 1+, tenzij de baby nog steeds allergisch reageert op koemelk. In dat geval dient men over te schakelen op sojamelk of andere voedingen met verder geknipte eiwitten.
Het Verdikken van Babyvoeding
Soms is een baby na een fles voeding niet voldoende verzadigd, waardoor hij sneller wakker wordt of gulziger gaat eten. Een oplossing hiervoor is een ingedikte pap. De voeding bevat een indikkingsmiddel, zoals zetmeel, waardoor de structuur van de pap dikker wordt. Dit betekent niet dat de baby meer calorieën binnenkrijgt. Het is echter belangrijk om de speen te veranderen, omdat de dikkere pap niet door elke speen heen komt. Bespreek dit met uw apotheker. Deze voedingen bevatten wel melkbestanddelen en zijn daarom niet geschikt voor baby's met bestaande allergieën of een risico daarop. Hiervoor bestaat een apart product, Nutriton, een poeder van johannesbroodpitmeel dat de pap indikt.
Melk indikken bij Reflux
Het indikken van melk bij reflux kan mogelijk zichtbare regurgitatie verminderen, maar de impact op andere symptomen zoals krampen of huilen is onduidelijk. Studies hanteren verschillende criteria en indikkingsmiddelen, wat conclusies bemoeilijkt. Als er na 14 dagen geen verschil merkbaar is, wordt aangeraden om te stoppen.
Melk indikken voor Verzadiging en Slaap
Het indikken van melk met zetmeel, zoals rijstebloem of tarwebloem, vooral voor het slapengaan ('pyjamapapjes'), is een veelvoorkomende praktijk. Echter, het indikken met zetmeel wordt standaard afgeraden. Het voegt veel koolhydraten toe, waardoor de baby met dezelfde hoeveelheid melk bijna dubbel zoveel calorieën binnenkrijgt, wat op termijn tot gewichtsproblemen kan leiden. Er is geen bewijs dat dit leidt tot langere slaapperiodes; korte slaapperiodes zijn fysiologisch nuttig en kunstmatig verlengen kan nadelig zijn.
Melk indikken voor Groei
Wanneer een kind onvoldoende groeit of herstelt van ziekte, kan het advies luiden om extra calorieën aan de melk toe te voegen. In de wetenschappelijke literatuur gaat de voorkeur echter uit naar specifieke medische voedingen met verhoogde eiwitten en vetten. Het zelfstandig toevoegen van extra calorieën wordt afgeraden; vraag advies aan een kinderdiëtist of kinderarts.
Kunstmelk: Indikken of Kant-en-Klaar Kopen?
Voor kunstmelk wordt over het algemeen aangeraden om reeds ingedikte melk te kiezen. Producenten gebruiken hiervoor zetmeel of johannesbroodpitmeel, waardoor specifieke concentraties een exacte dikte garanderen na bereiding en het risico op fouten lager is. Een nadeel is de beperkte flexibiliteit en de hogere prijs van AR-melk (aangedikte melk). Soms worden grondstoffen weggelaten om de indikkingsmiddelen te compenseren. Uw zorgverlener kan u adviseren op basis van een afweging.
Verschillende Indikkingsmiddelen
Veelgebruikte indikkingsmiddelen zijn johannesbroodpitmeel, natriumcarboxymethylcellulose en zetmeel. Er is onvoldoende wetenschappelijk bewijs om de effectiviteit van verschillende indikkingsmiddelen met elkaar te vergelijken. Zetmeel voegt veel calorieën toe en verdubbelt bijna de hoeveelheid calorieën in de fles, wat bij tot 40% van de kinderen leidt tot een te hoge energie-inname. Voor reflux wordt daarom aangeraden om in te dikken met caloriearme of calorieloze middelen zoals johannesbroodpitmeel of natriumcarboxymethylcellulose. Zetmeel kan niet gebruikt worden om moedermelk in te dikken, omdat moedermelk amylase bevat dat zetmeel afbreekt.
Borstvoeding: De Optimale Voeding
Borstvoeding wordt beschouwd als de beste voeding voor een kind, omdat het alle benodigde voedingsstoffen bevat voor groei en ontwikkeling. Exclusieve borstvoeding gedurende de eerste 4 tot 6 maanden wordt actief aanbevolen. Het vermindert het aantal en de ernst van infecties van maag-darm en luchtwegen tot de leeftijd van 1 jaar, en verlaagt het risico op acute middenoorontsteking. Hoewel het beschermende effect tegen wiegendood niet definitief is bewezen, en het effect op allergieën beperkt is tot koemelkallergie, biedt borstvoeding ook psychologische voordelen. De cognitieve ontwikkeling verloopt mogelijk iets sneller, maar dit verschil is tijdelijk en praktisch weinig relevant. De lengte- en gewichtstoename bij borstgevoede baby's kan verschillen van kunstgevoede zuigelingen; dit heeft geen negatieve gevolgen. Aangepaste groeicurves voor borstgevoede zuigelingen kunnen onnodige ongerustheid voorkomen.
Borstvoeding en Bijvoeding
Bijvoeding met suikerwater of kunstvoeding tijdens de eerste levensdagen wordt afgeraden, omdat dit de baby minder honger en dorst kan doen aangeven, wat leidt tot minder aanleggen en mogelijk het mislukken van borstvoeding. Het gebruik van een fopspeentje wordt om dezelfde reden ook afgeraden, hoewel de wetenschappelijke argumenten hiervoor minder duidelijk zijn. Bij exclusieve borstvoeding is bijvoeding vóór de leeftijd van 6 maanden overbodig. Indien kunstvoeding toch wordt opgestart, is dit geen reden om borstvoeding te stoppen; moedermelk kan deel blijven uitmaken van de dagelijkse voeding.
Contra-indicaties voor Borstvoeding
Borstvoeding is uiterst zelden tegenaangewezen. Roken in de nabijheid van een pasgeborene wordt afgeraden, hoewel roken door de moeder geen reden is om te stoppen met borstvoeding. Sommige medicijnen, zoals chemotherapie, kunnen een negatief effect hebben via moedermelk. Bij HIV-positiviteit, actieve tuberculose of andere ernstige ziekten is kunstvoeding aangewezen, maar hepatitis B en C zijn geen contra-indicaties. Drugverslaving en alcoholisme zijn contra-indicaties, maar matig alcoholgebruik is geen probleem. Er is geen reden om borstvoeding af te raden vanwege omgevingsvervuiling.
Supplementen bij Borstvoeding
Bij geboorte wordt vitamine K toegediend. Bij exclusieve borstvoeding wordt vitamine K (25 mcg/dag) aanbevolen. Er is geen ijzersuppletie nodig bij borstvoeding. Een supplement van 400 IE vitamine D wordt aanbevolen vanaf de geboorte, en 600 IE voor kinderen met een donkere huid. Het gehalte aan vetoplosbare vitamines in moedermelk wordt nauwelijks beïnvloed door de voeding van de moeder, maar het vitamine D-gehalte van de zuigeling is afhankelijk van de vitamine D-status van de moeder, de inname en blootstelling aan zonlicht. Vrouwen met weinig zonlichtrisico lopen risico op vitamine D-tekort en rachitis bij hun zuigelingen. Systematische preventieve toediening van vitamine D is veilig. Het gehalte aan wateroplosbare vitamines in borstvoeding wordt wel beïnvloed door de moeders voeding; bij een evenwichtig dieet zijn extra supplementen overbodig, tenzij de moeder een restrictief dieet volgt zoals veganisme, waarbij ijzer en vitamine B12-suppletie nodig is.
Kunstvoeding: Van Start- tot Opvolgmelk
Als een zuigeling niet of slechts gedeeltelijk met moedermelk wordt gevoed, is kunstvoeding het alternatief tot de leeftijd van 12 tot 18 maanden. Gepasteuriseerde volle koemelk kan na de opvolgvoeding worden gegeven. Kunstvoeding op basis van koemelk is aanbevolen tot 12 tot 18 maanden. 'Startvoeding' is aangewezen van 0 tot 4-6 maanden, en 'opvolgvoedingen' van 4-6 maanden tot 12-18 maanden. Klassieke kunstvoeding is gebaseerd op koemelk, industrieel aangepast aan de nutritionele behoeften van zuigelingen. De samenstelling verschilt sterk van oorspronkelijke koemelk. Onaangepaste koemelk wordt afgeraden tot 12-18 maanden.
Startvoedingen
Wei- of lactalbumine-overwegende startvoedingen worden aanbevolen als 'eerste keuze alternatief voor borstvoeding'. Een goede startvoeding heeft een verlaagd caseïnegehalte (tot 40%), verhoogd weigehalte (tot 60%), aangepast vetgehalte, verlaagd natriumgehalte en verhoogd ijzergehalte, met een aangepaste calcium/fosforverhouding. Voorbeelden zijn Aptamil 1, Enfalac 1, Nan 1, Nutrilon 1. Er bestaan ook caseïne-overwegende startvoedingen en voedingen verrijkt met zetmeel voor 'betere verzadiging', al dan niet op basis van soja. Er is echter geen wetenschappelijk argument dat dergelijke voedingen ondersteunt.
Opvolgvoedingen
Opvolgvoeding (tweede leeftijdsmelk) is aangewezen van 4-6 tot 12-18 maanden. Bij een evenwichtige voeding is 'derde leeftijdsmelk' of 'groeimelk' overbodig. Opvolgvoeding onderscheidt zich van startvoeding door een hoger eiwitgehalte, iets hogere energie-inname, en hogere inname van ijzer en linolzuur. Aangepaste kunstvoeding tot 12 maanden is belangrijk voor de preventie van ijzerdeficiëntie. Hoewel het gebruik van opvolgvoeding langer dan 12 maanden geen nadeel lijkt te hebben, is het voordeel niet bewezen. Groeimelken zijn vaak gezoet, beïnvloeden de smaak en zijn duurder dan gewone koemelk. De dagelijkse inname van melk en melkproducten vanaf één jaar dient ongeveer 500 ml per dag te zijn. Voorbeelden van opvolgvoedingen zijn Nan 2, Nutrilon 2, Aptamil 2, Milumil 2, en voor de latere leeftijd Nutrilon 3, Aptamil 3, Bambix groeimelk.
Volle Koemelk en Alternatieven
Gepasteuriseerde volle koemelk mag geïntroduceerd worden vanaf 12 tot 18 maanden, mits goede diversificatie. Halfvolle melk is niet aanbevolen vóór 4 jaar, en magere melk is steeds ongeschikt.
Voeding voor Prematuren en Dysmaturen
De nutritionele behoeften van prematuren en dysmaturen verschillen van voldragen zuigelingen, en hun kunstvoedingen hebben een andere samenstelling. Moedermelk is ook hier de eerste keuze. Bij extreme prematuren (< 34 weken) en ernstige dysmaturiteit wordt aangeraden om afgekolfde moedermelk aan te rijken met eiwit- en mineraalsupplementen. Indien geen borstvoeding wordt gegeven, zijn kunstvoedingen voor prematuren het beste alternatief. De duur van gebruik dient individueel geëvalueerd te worden. Er zijn onvoldoende argumenten om systematisch 'opvolgvoedingen voor prematuren' voor te schrijven.
Sojamelk voor Zuigelingen
Kunstvoedingen op basis van soja zijn een nutritioneel aanvaardbaar alternatief voor koemelkeiwit-gebaseerde kunstvoedingen, en zijn aangewezen voor kinderen die om gezondheids-, culturele of religieuze redenen geen koemelk mogen of kunnen krijgen. Een veganistische voeding is ongeschikt. Het aluminiumgehalte in sojavoedingen voor zuigelingen ligt binnen de wettelijke normen. Sojadrank, rijstdrank en andere vegetarische dranken zijn ongeschikte alternatieven voor moedermelk of kunstvoeding tot de leeftijd van 2 jaar.
Regurgitatie (Reflux) bij Baby's
Regurgitatie is vrijwel steeds fysiologisch en behoeft geen medische behandeling. Ouders van flesgevoede zuigelingen consulteren vaker een arts hierover dan ouders van borstgevoede baby's, hoewel beide groepen even frequent regurgiteren. 'Anti-regurgitatie voeding' vermindert het aantal regurgitaties, maar niet het aantal reflux-episoden. De samenstelling van deze melken verschilt en beantwoordt niet altijd aan de aanbevelingen voor startvoedingen. Voorbeelden zijn Enfalac AR 1, Nan Anti-Regurg, Nutrilon AR.
Koemelkallergie
Koemelkallergie komt steeds vaker voor; 2 à 3 kinderen op 100 hebben er last van. Symptomen variëren van eczeem tot darmproblemen. Sommige symptomen treden onmiddellijk op, andere enkele uren tot dagen later. De kans op koemelkallergie is groter bij familieleden met allergieën zoals astma of hooikoorts. Het immuunsysteem reageert op de eiwitten in de voeding. Lactose-intolerantie is niet hetzelfde als koemelkallergie. De diagnose wordt gesteld door een arts, die symptomen onderzoekt en een voedingsdagboek kan vragen. Babyvoedingen voor deze aandoeningen bevatten geknipte eiwitten die het immuunsysteem niet herkent.
Flesjes en Spenen: Een Gids voor Ouders
De keuze uit verschillende soorten flesjes en spenen kan overweldigend zijn. Het is handig om een paar verschillende soorten te proberen om te zien welk flesje de baby prefereert. Standaard flesjes, anti-koliek/anti-reflux flesjes met een ontluchtingsklepje, schuine flesjes die het vullen van de speen vergemakkelijken (maar lastiger schoon te maken zijn), en brede halsflesjes die borstvoeding nabootsen, zijn beschikbaar.
Flesspeen Keuze en Gebruik
Flesspeen zijn verkrijgbaar in latex (zachter, maar gaat sneller stuk) en siliconen (steviger, gaat langer mee). Maten variëren van small tot X-large, of 1 tot 4. Maat 4 is voor verdikte voeding en pap. De juiste speenmaat hangt af van de zuigkracht en de dikte van de voeding. Te snel drinken kan leiden tot een onverzadigd gevoel, krampjes, winderigheid of reflux; gebruik dan een speenmaat kleiner. Als het drinken te veel moeite kost, kies dan een speenmaat groter. Speciale papspenen hebben een Y-vormige opening voor pap.
Bereiding en Hygiëne van Flesvoeding
Het klaarmaken van flesvoeding vereist een stapsgewijze en hygiënische aanpak. Breng water aan de kook en laat het afkoelen tot de juiste temperatuur. Voeg de juiste hoeveelheid poeder toe en schud goed. Geef het flesje binnen één of twee uur na bereiding. Bewaar het gekookte water in een thermosfles. Flessenwarmers en magnetrons kunnen gebruikt worden om de voeding op te warmen. Sterilisatie van flesjes en spenen is belangrijk, vooral voor eerste gebruik, door ze 5 minuten in kokend water te plaatsen. Na gebruik direct omspoelen met koud water om eiwitstolling te voorkomen. Flesjes en spenen kunnen ook in de vaatwasser (minimaal 55°C) worden gereinigd. Drogen ondersteboven op een schone doek.
Nutrilon: Onderzoek en Advies
Nutrilon investeert al meer dan 125 jaar in onderzoek om recepturen te verbeteren, met een focus op ingrediënten gebaseerd op de natuur. De samenstelling van flesvoeding is wettelijk vastgelegd, maar vrijwillige toevoegingen worden streng gecontroleerd. De Kindervoeding Service van Nutrilon, bestaande uit diëtisten gespecialiseerd in kindervoeding, beantwoordt jaarlijks duizenden vragen over babykwaaltjes zoals krampjes, allergieën, obstipatie en reflux. Ze bieden persoonlijk advies en zijn bereikbaar via telefoon en social media.