Wat is Neonatologie?
Neonatologie betekent letterlijk de ‘leer van pasgeborenen’. Het woord ‘neonaat’ verwijst naar een pasgeboren baby. Op een neonatologie afdeling worden pasgeboren baby’s met diverse gezondheidsproblemen verzorgd.
Een baby kan op deze afdeling worden opgenomen om verschillende redenen, waaronder:
- Vroeggeboorte (prematuur): Geboren voor de uitgerekende datum.
- Te klein voor de zwangerschapsduur (dysmatuur): Een laag geboortegewicht in verhouding tot de duur van de zwangerschap.
- Ziek geboren worden: Direct bij de geboorte al gezondheidsproblemen hebben.
- Mogelijk een aangeboren aandoening: Een aandoening die al aanwezig is bij de geboorte.
Afhankelijk van het ziekenhuis kan de baby op een afdeling met andere baby’s liggen, in couveuses, warmtebedjes of soms in gewone wiegjes. Veel ziekenhuizen bieden tegenwoordig ook moeder/kind kamers aan op de neonatologie afdeling en NICU, zodat ouders 24/7 bij hun baby kunnen zijn en zelfs kunnen ‘inroomen’ (meeslapen).
De baby kan omringd zijn door apparatuur, met snoertjes en slangetjes die verbonden zijn met monitoren. Deze apparatuur houdt belangrijke waarden zoals hartslag, ademhaling en zuurstofgehalte nauwkeurig in de gaten. Het is ook mogelijk dat de baby sondevoeding krijgt, een infuus heeft of ondersteuning nodig heeft bij het ademhalen.
De Neonatologische Intensive Care Unit (NICU)
Wanneer een kindje veel intensieve zorg nodig heeft, bijvoorbeeld omdat beademing noodzakelijk is, wordt het verzorgd op een Neonatologische Intensive Care Unit (NICU). Dit is een gespecialiseerde afdeling voor ernstig zieke pasgeboren baby’s.
Als een baby wordt geboren in een ziekenhuis zonder NICU-afdeling en deze zorg nodig heeft, wordt hij of zij met een speciale ambulance overgeplaatst naar een ziekenhuis met een NICU. Op deze afdeling ligt de baby meestal in een couveuse, omringd door diverse apparatuur voor beademing, medicijntoediening, hersenfunctiemonitoring en bloeddrukondersteuning.
In Nederland zijn er tien ziekenhuizen met een NICU: de acht academische ziekenhuizen, het Maxima Medisch Centrum (Veldhoven) en de Isala kliniek (Zwolle). Deze NICU’s zijn verantwoordelijk voor de intensive care zorg voor hun regio.
Verschillende zorgniveaus: NICU, High Care en Medium Care
High Care
De High Care is een tussenstap tussen de NICU en de Medium Care. Baby’s op de High Care hebben nog intensieve zorg nodig, maar zijn niet zo ernstig ziek dat ze op de NICU hoeven te liggen. Ze verblijven in een couveuse of warmtebedje en worden gemonitord.
Medium Care
Op de Medium Care ligt een baby meestal in een gewone ziekenhuiswieg. In het begin kan er nog een monitor worden gebruikt, maar dit wordt afgebouwd naarmate de baby beter wordt. De focus ligt hier op groei, rust, voeding en comfort. In deze fase wordt vaak ook de voorbereiding op ontslag naar huis gestart.
In ziekenhuizen waar ‘inroomen’ mogelijk is, bevinden de High Care en Medium Care zich vaak op dezelfde afdeling. Wanneer de toestand van de baby verbetert, verschuift de zorg van ‘high’ naar ‘medium’, zonder dat de baby naar een andere afdeling hoeft te worden verplaatst.
Wanneer komt een baby op de Neonatologie of NICU?
Er zijn diverse redenen waarom een baby op de neonatologie afdeling terecht kan komen. Veelvoorkomende situaties zijn:
- Vroeggeboorte (prematuur)
- Een te laag geboortegewicht voor de zwangerschapsduur (dysmatuur)
- Zuurstoftekort tijdens de bevalling
- Infectie
- Aangeboren afwijking
- Ademhalingsproblemen die ondersteuning vereisen
- Problemen met de hartactiviteit of bloeddruk
- Geelzucht die behandeling met speciale lampen nodig heeft
- Lage bloedsuikers die gemonitord moeten worden
- Observatie nodig na antidepressivagebruik van de moeder
- Meconium (eerste ontlasting) in het vruchtwater
Baby’s die op de NICU worden opgenomen, kunnen bijvoorbeeld te maken hebben met:
- Een neurologische aandoening
- Ernstige longproblemen
- Extreme vroeggeboorte (vóór 32 weken)
- Ernstige aangeboren afwijkingen
De plaatsing op de neonatologie of NICU is afhankelijk van de ernst van de problemen. Bij ademhalingsproblemen die ondersteuning vereisen, maar waarbij de baby nog zelfstandig kan ademen, kan de baby op de neonatologie afdeling terecht. Als de ademhaling zo ernstig verstoord is dat deze volledig overgenomen moet worden, dan wordt de baby opgenomen op de NICU.
De Zorg op een Neonatologie Afdeling
Op de neonatologie afdeling werken verpleegkundigen en artsen nauw samen bij de zorg voor de baby. Verschillende aspecten zijn hierbij van groot belang:
Rust
Pasgeboren baby’s hebben veel rust nodig, omdat prikkels stress kunnen veroorzaken en energie kosten. Ondanks de vele alarmen van apparatuur, streeft het personeel ernaar om zoveel mogelijk rust te creëren. Dit wordt mede gerealiseerd door vaste bezoektijden en beperking van het aantal bezoekers tegelijkertijd.
Hygiëne
Kwetsbare baby’s op de neonatologie vereisen strikte hygiëne om besmetting met virussen of bacteriën te voorkomen. Handen reinigen met handalcohol is verplicht voor iedereen die de afdeling betreedt. Sieraden en horloges dienen te worden afgedaan. Knuffels zijn meestal niet toegestaan in het bedje van de baby vanwege hygiënische redenen.
Contact met de Baby
Een goede hechting tussen ouders en baby is cruciaal voor de ontwikkeling en gezondheid van het kind. Wanneer een baby in een couveuse ligt, kan dit contact bemoeilijkt worden. Het verplegend personeel faciliteert echter huid-op-huidcontact (buidelen of kangoeroeën) wanneer de gezondheid van de baby dit toelaat. Dit huid-op-huidcontact vermindert stress, stimuleert borstvoeding en versterkt de band tussen ouders en kind.
Familiegerichte Zorg
Een opname op de neonatologie of NICU is een ingrijpende ervaring voor ouders, die zich mogelijk onzeker voelen over hun ouderrol. Het personeel hanteert een familiegerichte zorg benadering, waarbij ouders zoveel mogelijk worden betrokken bij de verzorging van hun baby. Zij worden ondersteund in hun ouderrol en er wordt gelet op de signalen die de baby geeft.
Bezoekregels en Ondersteuning
Bezoek
Ouders zijn altijd welkom op de afdeling, ongeacht het tijdstip. Voor andere bezoekers gelden vaak specifieke bezoekregels, zoals vaste tijden en beperkingen op het aantal personen, om de rust van de baby te waarborgen. Broertjes en zusjes mogen ook langskomen, na overleg met de verpleegkundige om risico’s op kinderziektes te minimaliseren.
Ronald McDonald Huizen
Voor ouders die niet dichtbij het ziekenhuis wonen, bieden Ronald McDonald Huizen in de buurt van veel NICU’s de mogelijkheid om te logeren tijdens de opname van hun kind. Dit zorgt ervoor dat ouders dichtbij hun baby kunnen blijven.
Naar Huis
Voordat een baby naar huis mag, moeten bepaalde criteria stabiel zijn:
- Stabiele hartslag en zuurstofgehalte.
- De baby moet zichzelf op temperatuur kunnen houden.
- De baby moet (grotendeels) zelfstandig kunnen drinken.
- Het gewicht van de baby moet minimaal 2 kg zijn.
De verpleging bereidt ouders uitgebreid voor op de zorg thuis. Sommige afdelingen bieden zelfs een ‘overgangskamer’ waar ouders een nacht kunnen oefenen met de zorg, terwijl verpleegkundigen in de buurt zijn.
Tips voor Ouders tijdens een Opname
Een opname op de neonatologie is een intense periode. De volgende tips kunnen ondersteuning bieden:
- Sta open voor hulp: Maak gebruik van ondersteuning van bijvoorbeeld een maatschappelijk werker of psycholoog.
- Goed contact met verpleegkundigen: Zij zijn het eerste aanspreekpunt en een prettige relatie met de vaste verzorgers kan de opname vergemakkelijken.
- Aandacht voor het gezin: Vergeet de andere kinderen en je partner niet; probeer tijd vrij te maken voor ontspanning samen.
- Schrijf dingen op: Dit helpt bij de verwerking, het bijhouden van gebeurtenissen en het formuleren van vragen voor artsen.
- Lotgenotencontact: Contact met andere ouders die vergelijkbare ervaringen hebben, kan steun bieden. Verenigingen zoals Care4Neo kunnen hierbij helpen.
Innovaties en Onderzoek in de Neonatologie
Nederlandse ziekenhuizen lopen voorop in de zorg voor kwetsbare pasgeborenen door continue innovatie en onderzoek.
Family Centered Care
De visie van Family Centered Care staat centraal in de geboortezorg van bijvoorbeeld het St. Antonius Ziekenhuis. Hierbij worden moeder en baby samen verzorgd, zelfs als zij extra zorg nodig hebben. Ouders worden maximaal betrokken bij de zorg en gestimuleerd om hun baby zelfstandig te verzorgen, met ondersteuning van zorgprofessionals.
Speciale Opvangtafels en de Concord Birth Trolley
Het St. Antonius Ziekenhuis past innovatieve methoden toe, zoals het langer intact laten van de navelstreng bij te vroeg of te klein geboren baby’s met behulp van de Concord Birth Trolley. Dit biedt de baby in de eerste minuten na de geboorte waardevolle voordelen. Daarnaast zijn er speciale opvangtafels aanwezig op operatiekamers en verloskamers om kwetsbare pasgeborenen direct na de geboorte alle benodigde zorg te kunnen bieden.
Te vroeg geboren BABY krijgt HARTOPERATIE | Handen aan de couveuse | EO
Nederlands Neonatologie Research Netwerk (NNRN)
Het Nederlands Neonatologie Research Netwerk (NNRN), opgericht in 2008, bevordert gezamenlijk multicenter onderzoek op het gebied van neonatologie in Nederland. Dit netwerk heeft geleid tot diverse grote studies en de ontwikkeling van landelijke NICU-richtlijnen en benchmarking van uitkomsten. Een gezamenlijke Researchagenda IC Neonatologie is opgesteld om toekomstig onderzoek te prioriteren.
De praktijk op de NICU wordt gekenmerkt door onzekerheden over het beste beleid bij specifieke problemen, wat leidt tot praktijkvariatie tussen de negen perinatale centra in Nederland. Om deze uitdagingen aan te gaan, worden voorstellen voor commentaar voorgelegd aan alle neonatologen die op de NICU werken. Input wordt ook gevraagd aan NICU-verpleegkundigen, de oudervereniging Care4Neo, subspecialisten en regionaal werkende neonatologen. Door dit proces worden kennislacunes geïdentificeerd die als toekomstige onderzoeksonderwerpen aan N3 Research worden doorgegeven.
De Intensive Care Neonatologie van het Amsterdam UMC (Emma Kinderziekenhuis) is een van de negen erkende NICU’s in Nederland. Deze afdeling, recent volledig verbouwd en uitgerust met een hypermoderne faciliteit van maximaal 36 NICU-bedden, is verantwoordelijk voor intensive care zorg in de regio Noord-Holland en Flevoland en heeft een opleidingserkenning voor het subspecialisme neonatologie.
tags: #nederlandse #vereniging #voor #neonatologie