Wanneer je zwanger bent, kom je in aanraking met verschillende zorgverleners. Twee belangrijke personen binnen de kraamzorg zijn de vroedvrouw en de kraamverzorgende. Hoewel ze allebei een cruciale rol spelen bij de ondersteuning van jonge gezinnen, hebben ze verschillende taken, opleidingen en verantwoordelijkheden.
De Rol van de Vroedvrouw
Een vroedvrouw is een medisch opgeleide zorgverlener die gespecialiseerd is in zwangerschap, bevalling en de periode na de geboorte. In België heeft een vroedvrouw een bacheloropleiding van vier jaar gevolgd en mag zij medische handelingen uitvoeren. Na de geboorte kan een vroedvrouw meerdere keren op huisbezoek komen om moeder en baby te controleren. De vroedvrouw staat je met raad en daad bij in al je vragen over je baby en jezelf. Omdat ziekenhuizen streven naar een zo kort mogelijk verblijf voor pasbevallen moeders, komt de vroedvrouw ook langs bij je thuis om je op te volgen. De vroedvrouw ondersteunt jou als mama met advies en begeleiding tijdens je borstvoeding of flesvoeding, biedt psychologische ondersteuning, geeft advies en ondersteuning bij lichaamsongemakken zoals spataders en bekkenpijn, voert medische controles uit van je baarmoeder, eventueel knipje of scheurtje, bloedverlies, en informeert je over anticonceptie.
De vroedvrouw volgt ook jouw baby op met advies en ondersteuning bij de verzorging en voedingen, doet de hielprik als je thuis bevallen bent of als je naar huis ging na een kort ziekenhuisverblijf, en controleert lengte, gewicht en hoofdomtrek. Een vroedkundige kan tot negen keer zelfstandig langskomen bij jou thuis, tot één jaar na de geboorte. Een vroedvrouw kan je helpen om keuzes te maken en inzicht te krijgen in je zwangerschap en bevalling. Begeleiding tijdens je zwangerschap biedt ruimte om bewust tijd te maken voor je kind en bereidt je voor op de geboorte. Tijdens de arbeid coacht de vroedvrouw je doorheen je bevalling. Na de bevalling ondersteunt ze de zorg voor jezelf en je kindje.
De Rol van de Kraamverzorgende (Kraamhulp)
Een kraamverzorgende focust daarentegen vooral op praktische hulp in het gezin voor en na de geboorte. De verzorgende helpt ouders tijdens de eerste dagen of weken met hun baby thuis. Kraamzorg kan ook al voor de bevalling plaatsvinden, omdat het einde van de zwangerschapsperiode soms zwaar kan zijn. Hoewel beide professionals deel uitmaken van de kraamzorg, hebben ze een verschillende rol. Na de geboorte kan een gezin kraamzorg aanvragen via een organisatie voor gezinszorg. De kraamverzorgende kan tot 3 maanden na de bevalling komen. Heb je daarna nog nood aan ondersteuning, dan wordt aangeraden om kraamzorg al tijdens de zwangerschap te regelen.
Een kraamverzorgende heeft een praktische verzorgende achtergrond en staat klaar voor moeder, kind en het hele gezin met praktische hulp en ondersteuning aan huis. Een kraamverzorgende kan helpen vanaf 1 maand voor tot 3 maanden na de bevalling. Bij kraamzorg komt een kraamverzorgende bij jou thuis helpen met bepaalde taken. Daardoor hebben jij en je partner meer tijd voor je baby, jezelf en elkaar. Dit kan al vanaf 1 maand vóór je uitgerekende datum en tot 3 maanden na de bevalling.
De kraamverzorgende ondersteunt je bij lichte huishoudelijke taken en de zorg voor je baby. Zij biedt ook medische hulp bij het herstel na je bevalling. Vraag je kraamhulp aan, dan wordt samen bekeken welke zorg of hulp er nodig is. Het beste moment om kraamhulp aan te vragen is tussen de 12e en 16e week van je zwangerschap. Je kunt kraamhulp ook later in je zwangerschap of zelfs na de geboorte aanvragen, maar het is beter om er op tijd bij te zijn.
Kraamzorg bestaat uit huishoudelijke hulp door een kraamverzorgster die het extra paar handen zijn die je nodig hebt in je huishouden. Kraamverzorgers kunnen je helpen om in alle rust te genieten van je baby. De kraamverzorger helpt bij de verzorging van je baby, met praktische tips rond (borst)voeding en verzorging, met het opvangen van je andere kinderen, bij de gewone huishoudelijke taken en om eventuele problemen te signaleren aan de vroedvrouw.
De belangrijkste taak van een kraamverzorgende is om jullie te ontlasten op verschillende vlakken en jullie op weg te helpen naar zelfstandig ouderschap. De kraamverzorgende kan je onder meer helpen met de verzorging van jezelf en je baby, met huishoudelijke taken, met de opvang van andere kinderen of bezoek. De kraamverzorgende verzorgt ook het ontbijt en de lunch en zorgt voor de hygiëne van het toilet, de badkamer en de slaapkamer(s) van moeder en de baby, de bedden van moeder en de baby worden zo nodig verschoond. Zo worden het toilet en de douche dagelijks schoongemaakt. Indien er voldoende tijd over is naast de zorg voor moeder en de baby wordt er gestofzuigd en wordt de was gedaan. Zijn er nog andere kinderen aanwezig, dan zal de kraamverzorgende ook een deel van de zorg voor deze kinderen op zich nemen. Dit is natuurlijk wel afhankelijk van het aantal zorguren wat er is gekozen. De zorg voor moeder en de baby komt altijd op de 1e plaats!
Wanneer Kraamzorg Aanvragen en Hoe Lang Heb Je Er Recht Op?
Je kunt voor de geboorte van je baby al opgevolgd worden door een vroedvrouw. Wil je na de geboorte nog opvolging? Dan kun je dat nog in het ziekenhuis regelen voor je naar huis gaat. Vroedvrouwen kunnen bij jou langskomen tot een jaar na de geboorte. Ben je 20 weken zwanger? Vraag dan je kraamhulp aan. Je moet namelijk een aantal formaliteiten afhandelen alvorens de hulp kan starten. Je kunt beroep doen op kraamzorg tot 8 weken na de bevalling. Spreek met de kraamverzorgende af tijdens welke uren de huishoudelijke hulp het best van pas komt. Ben je bevallen van een meerling? Dan kun je een beroep doen op kraamzorg tot 16 weken na de bevalling.
Je bent niet verplicht om kraamzorg te nemen, maar het kan een welgekomen hulp zijn. Je kunt kraamzorg aanvragen vanaf maand 6 van de zwangerschap. Je kunt onze kraamzorg inschakelen vanaf twee maanden voor de bevalling, tot acht weken na de geboorte van je kind, of tot acht weken na ontslag uit het ziekenhuis. Je kunt genieten van kraamhulp van 1 maand voor tot 3 maanden na de bevalling. Vroedvrouwen kunnen bij jou langskomen tot een jaar na de geboorte van je kindje.
Organiseer kraamzorg 3 maanden vóór je bevalling. Ziekenfondsen en/of hospitalisatieverzekeringen geven vaak onder bepaalde voorwaarden een tegemoetkoming voor de hulp. Informeer je bij het expertisecentrum kraamzorg over de mogelijkheden of zoek zelf een dienst voor gezinszorg. Deze vormen van ondersteuning en begeleiding bieden ruimte voor rust en herstel, om van je gezin te genieten.
Kraamzorg Aanvragen: Waar Kun Je Terecht?
Kraamzorg kun je via verschillende organisaties aanvragen. Enkele opties zijn:
- I-mens
- Korian Home Care
- Familiezorg
- Familiehulp
- Sommige ziekenfondsen
In elke Vlaamse provincie en in Brussel zijn er expertisecentra kraamzorg die informatie en ondersteuning bieden aan kersverse moeders.
Kosten van Kraamzorg
De kosten voor kraamhulp worden berekend op basis van het netto belastbaar gezinsinkomen. De tarieven zijn vastgelegd door de Vlaamse overheid. Hoe lager het inkomen, hoe goedkoper de zorg. Sommige ziekenfondsen en verzekeringen komen tussen in de kosten van kraamzorg. Check zeker ook in het contract van je hospitalisatieverzekering of je verzekeraar er iets over vermeldt. Meestal regelen vroedvrouwen zelf de betaling met je mutualiteit, maar dit geldt enkel als de vroedvrouw geconventioneerd is.
Andere Betrokken Professionals en Ondersteuning
Naast de vroedvrouw en de kraamverzorgende, kunnen er ook andere professionals betrokken zijn bij de zorg rondom zwangerschap en bevalling. Denk hierbij aan lactatiekundigen die adviseren over borstvoeding, en doula's die emotionele ondersteuning bieden aan de aanstaande moeder en haar partner.
Ook het wijkteam of de jeugdgezondheidszorg (JGZ) speelt een rol na de kraamperiode. De kraamverzorgende draagt aan het einde van het kraambed zorg over aan de JGZ. Daarnaast kan je een beroep doen op dienstencheques voor huishoudelijke taken of hulp inschakelen via lokale werkgelegenheidsagentschappen.