De maag speelt een cruciale rol in de vertering van voedsel en dranken. Dit orgaan, gelegen links in de buik onder het middenrif, kan zijn omvang aanpassen aan de hoeveelheid ingenomen voedsel. Een lege maag is plat, terwijl een volle maag na het eten kan uitgroeien tot ongeveer 30 centimeter lang en de vorm van een omgekeerde peer aanneemt. Rond de maag bevinden zich talrijke lymfeklieren; uitzaaiingen van maagkanker vinden dan ook vaak plaats naar deze klieren, het buikvlies, de lever en de longen.
Hoe werkt de maag?
Na het inslikken van voedsel en dranken transporteert de slokdarm deze naar de maag. Door samentrekkingen en uitzettingen wordt het voedsel gekneed, verkleind en gemengd met maagsap, wat essentieel is voor verdere vertering. Voedsel verblijft gemiddeld drie uur in de maag voordat het naar de dunne darm wordt doorgegeven.
Een tumor in de maag kan de normale spijsvertering verstoren door de doorgang te blokkeren of de maagwand te beschadigen, wat kan leiden tot bloedingen. Symptomen hiervan zijn onder andere misselijkheid, een opgeblazen gevoel, moeite met het laten zakken van voedsel, en tekenen van bloedarmoede zoals vermoeidheid, duizeligheid, kortademigheid en een bleke huid.
Maagkanker: Oorzaken en Soorten
Maagkanker ontstaat in de verschillende lagen van de maagwand, met name in de binnenste slijmvlieslaag die miljoenen kliercellen (adenocellen) bevat. De precieze oorzaak van maagkanker is onduidelijk, maar factoren zoals poliepen, de Helicobacter pylori-bacterie, langdurige maagslijmvliesontstekingen en in circa drie tot vijf procent van de gevallen erfelijkheid kunnen een rol spelen.
Het meest voorkomende type maagkanker is het adenocarcinoom, dat in ongeveer 95% van de gevallen ontstaat in het maagslijmvlies. Andere, zeldzamere vormen zijn de Gastro Intestinale Stroma Tumor (GIST), een wekedelentumor die uit het steunweefsel ontstaat, en Neuro-Endocriene Tumoren (NET), die hormoonachtige stoffen kunnen produceren.
Verloop en Uitzaaiingen van Maagkanker
In een vroeg stadium is maagkanker beperkt tot een klein gebied zonder doorgroei in de maagwand. Een tumor kan echter uitbreiden naar de slokdarm, de dunne darm, aangrenzende organen zoals de alvleesklier, dikke darm of lever, en zelfs door de gehele maagwand heen groeien.
Wanneer de tumor doorgroeit, neemt de kans op uitzaaiingen toe. Kankercellen kunnen zich via de lymfestroom of het bloed verspreiden naar andere lymfekliergebieden, organen zoals de lever en longen, of zich in de buikholte vestigen. Verspreiding via de buikholte kan leiden tot uitzaaiingen in het buikvlies (peritoneum).
Diagnose van Maagkanker
Een maag-, darm- en leverarts (MDL-arts) voert doorgaans een gastroscopie uit. Hierbij wordt via een flexibele slang (gastroscoop) de slokdarm en maag geïnspecteerd. Bij afwijkingen wordt een weefselbiopsie genomen voor microscopisch onderzoek door een patholoog.
Indien een tumor wordt vastgesteld, volgt verder onderzoek, zoals een CT-scan, om de omvang van de tumor en eventuele uitzaaiingen in de borstholte en buik te bepalen. De bevindingen worden besproken in een multidisciplinair overleg (MDO) met specialisten uit diverse vakgebieden om een behandelplan op te stellen.
Maagbreuk (Hernia Diafragmatica)
Een maagbreuk, ook wel hiatus hernia of hernia diafragmatica genoemd, is een veelvoorkomende aandoening waarbij de opening in het middenrif (diafragma) tussen de borst- en buikholte wijder is dan normaal. Hierdoor kan een deel van de maag omhoog schuiven naar de borstholte. Dit kan leiden tot een verstoorde werking van de sluitspier tussen de slokdarm en de maag, wat brandend maagzuur (reflux) tot gevolg kan hebben.
Soorten Maagbreuken
- Sliding hernia (glijdende breuk): Het meest voorkomende type, waarbij de overgang van slokdarm naar maag omhoog glijdt in de borstkas.
- Para-oesofageale hernia: Een deel van de maag of een ander buikorgaan puilt uit via een nieuwe opening naast de normale slokdarmopening.
- Congenitale hernia diafragmatica (aangeboren middenrifbreuk): Een aangeboren afwijking waarbij organen door een te grote opening in het middenrif op een verkeerde plaats in de buik/borst liggen. Dit kan de groei van longen en hart beperken en leiden tot pulmonale hypertensie.
Oorzaken en Risicofactoren
De precieze oorzaak van een verworven middenrifbreuk is onbekend, maar risicofactoren zijn onder andere overgewicht, leeftijd boven de 50, zwangerschap en roken. Mogelijke oorzaken zijn verslapping van spieren of het middenrif, of langdurig verhoogde druk in de buik door bijvoorbeeld overgewicht, zwaar tillen, chronisch hoesten of braken.
Een aangeboren middenrifbreuk treedt meestal vroeg in de zwangerschap op en kan erfelijk zijn of geassocieerd met chromosoomafwijkingen. Het kan een geïsoleerd probleem zijn of samengaan met andere aangeboren afwijkingen.
Symptomen van Maagbreuk
Veel mensen met een maagbreuk hebben geen klachten. Wanneer er wel symptomen optreden, zijn dit voornamelijk:
- Zuurbrand (reflux): Een branderig gevoel onderin de borststreek door terugstromend maagzuur. Dit verergert vaak bij vooroverbuigen, inspannen of liggen.
- Pijn in de borst
- Slechte adem, tanderosie of heesheid (bij terugvloei tot in de keel)
- Irriterende hoest (door inwerking op de luchtpijp)
- Vol gevoel
Bij pasgeborenen met een congenitale hernia diafragmatica treden direct na de geboorte ernstige ademhalingsproblemen op, met zuurstoftekort (hypoxemie) en een verhoogd koolstofdioxidegehalte (hypercapnie).
Diagnose en Behandeling
De diagnose van een maagbreuk kan worden gesteld met behulp van:
- RX Slokdarm-maag-duodenum (RX SMD): Een röntgenonderzoek na inname van contrastvloeistof.
- Gastroscopie: Een kijkonderzoek van de maag met een flexibele slang (endoscoop).
- Bij pasgeborenen: echografie tijdens de zwangerschap of röntgenfoto na de geboorte bij ademhalingsproblemen.
De behandeling hangt af van de ernst van de klachten. In veel gevallen volstaan leefregels, zoals afvallen, het aanpassen van eetgewoonten en stoppen met roken. Bij klachten kan de arts medicatie voorschrijven:
- Zuurbindende middelen (antacida) voor snelle verlichting.
- Maagzuurremmers (H2-antihistaminica of Protonpompinhibitoren - PPI's) om de maagzuurproductie te verminderen.
In ernstige gevallen kan een antirefluxoperatie (fundoplicatie) worden overwogen, waarbij het bovenste deel van de maag rond de onderkant van de slokdarm wordt genaaid om reflux te voorkomen.
Bij pasgeborenen met een congenitale middenrifbreuk is vaak een spoedoperatie nodig om het defect in het middenrif te herstellen en de organen terug te plaatsen. Vaak is kunstmatige beademing, en soms zelfs ECMO (hart-longmachine), noodzakelijk om de longen te ondersteunen.
Animatie van een hiatushernia-reparatie
Complicaties van Maagbreuk
Langdurige blootstelling van de slokdarm aan maagzuur kan leiden tot slokdarmontsteking (reflux-oesofagitis), slokdarmzweren, en in zeldzame gevallen een perforatie van de slokdarm. Ontsteking kan leiden tot littekenvorming en een slokdarmvernauwing (slokdarmstrictuur), wat slikproblemen kan veroorzaken en het risico op longontsteking verhoogt door verslikken.
Een chronische ontsteking kan resulteren in een Barrett-slokdarm, een premaligne aandoening die de kans op slokdarmkanker verhoogt, hoewel dit risico relatief klein blijft.
Een para-oesofageale hernia kan leiden tot strangulatie, waarbij de bloedtoevoer naar het ingeklemde deel van de maag wordt afgesneden. Dit is een ernstige, pijnlijke situatie die onmiddellijk chirurgisch ingrijpen vereist.
Functionele Dyspepsie
Mensen met functionele dyspepsie ervaren maagklachten zonder duidelijke organische oorzaak. Onderzoek suggereert dat behandeling met zuurremmers (PPI's) de symptomen kan verminderen door een afname van ontstekingscellen en een normalisatie van de doorlaatbaarheid van de twaalfvingerige darm, het begin van de dunne darm.