Je hebt een kinderwens en wilt graag (weer) zwanger worden. Er is echter één probleem: je menstrueert niet. Het is geheel afhankelijk van jouw specifieke situatie of je ondanks de uitblijvende menstruatie toch zwanger kunt worden. In dit artikel bespreken we een aantal mogelijke oorzaken van een ontbrekende menstruatie, zodat je kunt kijken welke situatie voor jou van toepassing is.
Mogelijke oorzaken van het uitblijven van de menstruatie
Er zijn diverse redenen waarom je menstruatie kan uitblijven, zelfs als je zwanger wilt worden. Hieronder worden de meest voorkomende oorzaken besproken.
1. Gestopt met anticonceptie
Een veelvoorkomende oorzaak waarom je menstruatie uitblijft, is omdat je recentelijk gestopt bent met anticonceptie. Je lichaam heeft tijd nodig om je natuurlijke menstruatiecyclus te herstellen. Houd er rekening mee dat dit enkele maanden kan duren. Omdat de eerste menstruatie pas volgt als de eisprong al geweest is, weet je niet precies wanneer je weer een eisprong hebt. Je kunt dus al zwanger raken na het stoppen met anticonceptie, ook als je nog geen menstruatie hebt gehad.
2. Na een vorige zwangerschap
Na een vorige zwangerschap kan het enige tijd duren voordat je menstruatiecyclus weer op het normale niveau is. Vooral als je borstvoeding geeft, blijft je menstruatie meestal uit. Dit betekent echter niet dat je niet vruchtbaar bent. Net als na het stoppen met anticonceptie, weet je niet precies wanneer er weer een eisprong plaatsvindt. Vaak is dit een kwestie van geduld. Met behulp van ovulatietesten kun je eventueel zien of er weer een eisprong plaatsvindt.
3. Na een miskraam
Een miskraam is een heftige en verdrietige gebeurtenis. Het is begrijpelijk dat je snel daarna weer zwanger wilt worden. Lichamelijk herstelt je lichaam zich redelijk snel na een miskraam. Het bloedverlies houdt meestal zo’n twee tot drie weken aan. Tegelijkertijd daalt het zwangerschapshormoon, en zodra dit hormoon verdwenen is, komt je menstruatiecyclus weer op gang. Meestal kun je na ongeveer vier tot acht weken weer een menstruatie verwachten. Het is dus goed mogelijk dat je twee tot zes weken na de miskraam alweer vruchtbaar bent. Vraag jezelf wel goed af of je er emotioneel alweer aan toe bent.
4. Hormonale disbalans
Het is mogelijk dat je menstruatie wegblijft door een hormonale disbalans. Dit betekent dat je door een wisselende hoeveelheid hormonen geen eisprong hebt. Oorzaken van deze wisselende hormonen zijn bijvoorbeeld spanningen, intensief sporten, eetproblemen of streng lijnen. Probeer te achterhalen of er recentelijk veranderingen zijn geweest in je leven die mogelijk een grote impact hebben op je gezondheid. Heb je al langere tijd geen menstruatie meer gehad? Neem dan contact op met je huisarts.
5. Stress
Stress heeft een grote invloed op je lichaam. Met name langdurige stress houdt je lichaam in een constante vorm van paraatheid, waardoor andere lichaamsprocessen worden stilgelegd of afgezwakt. Dit heeft nadelige gevolgen voor je vruchtbaarheid, waardoor je menstruatie kan uitblijven. Door stress bij jezelf te herkennen, kun je stress vaak al een stuk verminderen. Lukt het maar niet om te ontspannen? Zoek dan hulp van een coach of psycholoog.
6. Onder- of overgewicht
Als je ondergewicht hebt, vindt er mogelijk geen eisprong plaats. Dit komt omdat je alleen zwanger kunt worden als je lichaam hiertoe in staat is. Een lichaam met te weinig lichaamsvet heeft geen energieopslag, waardoor onder invloed van hormonen je menstruatiecyclus stopt. Andersom geeft overgewicht ook problemen in de hormoonhuishouding, waardoor er minder of geen eisprongen plaatsvinden. Een gezond gewicht vergroot je vruchtbaarheid en daarmee je kans op zwanger worden. Voldoende beweging, gezonde voeding, een gezonde levensstijl en een BMI tussen de 19 en 25 zijn optimaal.
7. Medicijngebruik
Sommige medicijnen hebben invloed op de menstruatiecyclus, waardoor deze tijdelijk of langdurig wegblijft. Dit zijn met name medicijnen tegen angst en depressie, antipsychotica en uiteraard anticonceptie zoals de pil, prikpil en de hormoonspiraal. Wil je graag zwanger worden, maar zorgen medicijnen ervoor dat je geen eisprong hebt? Ga dan in overleg met je huisarts. Wellicht zijn er alternatieve geneesmiddelen die geen invloed hebben op je menstruatiecyclus. Stop nooit zomaar van de ene op de andere dag met medicijnen; vaak moet je dit rustig afbouwen, onder begeleiding van een medisch specialist.
8. Vruchtbaarheidsproblemen
Helaas komt het ook voor dat je uitblijvende menstruatie wordt veroorzaakt door (milde) vruchtbaarheidsproblemen. Dit kan een hormoonstoornis zijn waardoor er geen eisprong optreedt, afgesloten eileiders of verklevingen aan de eileiders/eierstokken. Ook kan vervroegde overgang of PCOS de oorzaak zijn. Probeer je al een jaar zwanger te worden en heb je regelmatig geen menstruatie? Laat je dan doorverwijzen naar de gynaecoloog voor een vruchtbaarheidsonderzoek.
De menstruatiecyclus en vruchtbaarheid
Vrouwen worden ongeveer één keer per maand ongesteld. Hormonen zorgen ervoor dat er ongeveer één keer per maand een eicel vrijkomt. Als er een zaadcel van de man bij de eicel komt, kan deze in het slijmvlies verder groeien. Als er geen zaadcel bij de eicel komt, dan komt deze samen met wat bloed via de vagina naar buiten. Dit wordt de menstruatie genoemd.
Fasen van de menstruele cyclus
De menstruele cyclus start bij de eerste dag van de maandstonden en eindigt op de dag voor de volgende maandstonden. Een normale menstruele cyclus duurt tussen de 21 en 35 dagen en kan regelmatig of onregelmatig zijn.
- Follikulaire fase: Dit is het eerste deel van de cyclus, waarin verschillende blaasjes met eicellen (follikels) in de eierstokken groeien. Normaal gesproken zal slechts één follikel volledig uitrijpen per cyclus.
- Ovulatie (eisprong): Dit is het moment waarop de rijpe follikel barst en de eicel vrijkomt. De rijpe eicel wordt opgevangen door de eileiders. Als er in die periode geslachtsgemeenschap is en zaadcellen beschikbaar zijn, en de eileiders normaal doorgankelijk zijn, kan bevruchting plaatsvinden in de eileiders.
- Luteale fase: Na de eisprong verandert de structuur van het weefsel in de baarmoeder. Als er geen bevruchting heeft plaatsgevonden, gaat dit weefsel uiteindelijk afbrokkelen ten gevolge van hormonale veranderingen en wordt dit afgescheiden onder de vorm van maandstonden. Als er een embryo innestelt, dan zullen de maandstonden uitblijven.
De vruchtbare periode
Tijdens de menstruele cyclus zijn de meeste vrouwen enkele dagen vruchtbaar. Je hebt een grotere kans op een zwangerschap als je seksuele betrekkingen hebt in deze periode. Na de eisprong overleeft de eicel nog 24 uur. De vruchtbare periode van een cyclus eindigt dus 24 uur na de eisprong. De zaadcel daarentegen kan wel tot 5 dagen overleven in het vrouwelijk lichaam. Over het algemeen is de kans op zwangerschap het hoogst als men seksuele betrekkingen heeft in de drie dagen voor de eisprong.
Gezien een normale cyclus tussen 21 en 35 dagen duurt, is er een grote kans dat jouw vruchtbare dagen tussen dag 9 en dag 20 van jouw cyclus vallen. Als je in deze periode om de twee tot drie dagen seksuele betrekkingen hebt, maak je meer kans op een zwangerschap. Met een ovulatietest kun je meten wanneer bepaalde hormonen stijgen, wat kan helpen om je vruchtbare periode te bepalen.
Hoe bereken je je vruchtbare dagen, ovulatiedag en veilige dagen als je probeert zwanger te raken of zwangerschap wilt voorkomen?
Wanneer medische hulp zoeken?
Als je al een tijdje probeert zwanger te worden en je menstruatie blijft uit, is het raadzaam om medische hulp te zoeken. Dit geldt met name in de volgende situaties:
- Als je al een jaar probeert zwanger te worden en je hebt regelmatig geen menstruatie.
- Als je cyclus korter duurt dan 21 dagen of langer dan 35 dagen.
- Als je nog nooit ongesteld bent geweest (primaire amenorroe) en ouder bent dan 16 jaar, zeker als er andere puberteitskenmerken uitblijven of je een laag BMI hebt.
- Als je menstruatie stopt voor langer dan zes maanden na de eerste menstruatie (secundaire amenorroe), vooral als je een kinderwens hebt of andere klachten ervaart.
- Als je je zorgen maakt over onregelmatige of uitblijvende menstruaties (oligomenorroe).
Diagnose en behandeling van amenorroe
Je arts zal eerst een aantal vragen stellen over je menstruatiecyclus en eventuele medicijngebruik, sportactiviteiten en stressfactoren. Ook wordt er gekeken naar lichamelijke en psychische factoren. Als er reden toe is, kan de arts je doorverwijzen naar een specialist voor verder onderzoek, zoals een bloedonderzoek of een vruchtbaarheidsonderzoek.
De behandeling van amenorroe verschilt per oorzaak. Soms is het voldoende om aanpassingen in je levensstijl door te voeren, zoals het verminderen van stress of het aanpassen van sportactiviteiten. In andere gevallen kan medicatie nodig zijn om de hormoonhuishouding te reguleren en de eisprong op te wekken. Dit kan bijvoorbeeld met medicijnen zoals Clomid of Letrozol, die de productie van het follikelstimulerend hormoon (FSH) verhogen. In sommige gevallen kan ook gebruik worden gemaakt van injecties met hormonen zoals gonadotrofine, of een pompje met het medicijn Lutrelef.
Bij vruchtbaarheidsproblemen die niet met medicijnen op te lossen zijn, kan een arts adviseren om de behandeling te starten nadat je ongesteld bent geweest. Als je niet ongesteld bent geweest, krijg je medicijnen om ongesteld te worden. De behandeling begint dan met het tellen vanaf de eerste dag van de menstruatie. Vaak volgt er dan een inwendige echo en bloedonderzoek om de behandeling te monitoren. Soms kunnen medicijnen leiden tot de eisprong van meerdere eiblaasjes, wat de kans op een tweelingzwangerschap vergroot. Mogelijke bijwerkingen kunnen hoofdpijn, darmklachten, stemmingswisselingen, of in zeldzame gevallen het overstimulatiesyndroom zijn.
Veelgestelde vragen en misvattingen
Er bestaan veel misvattingen over zwanger worden en vruchtbaarheid. Hieronder worden enkele veelgestelde vragen beantwoord:
- Fabel: Je kunt niet zwanger worden bij de eerste keer onbeschermde seks. Dit is niet waar. Er is altijd een kans dat je zwanger wordt als je onbeschermde seks hebt, zelfs als het de eerste keer is.
- Fabel: De 'vruchtbare periode' duurt slechts één dag. De vruchtbare periode duurt langer dan één dag. De meest vruchtbare dagen zijn de dag vóór de ovulatie en de dag van de ovulatie zelf, mede door de levensduur van zaadcellen.
- Fabel: Als je de pil slikt, kun je niet zwanger worden. De pil is een effectieve anticonceptiemethode die de eisprong voorkomt. Echter, na het stoppen met de pil kan het enige tijd duren voordat de cyclus zich herstelt.
- Fabel: Als je niet ongesteld wordt, ben je niet vruchtbaar. Het uitblijven van de menstruatie betekent meestal dat er geen eisprong heeft plaatsgevonden, maar dit betekent niet direct dat je helemaal onvruchtbaar bent. Sommige oorzaken van amenorroe hebben wel invloed op de vruchtbaarheid, maar dit is niet altijd het geval.
- Fabel: Je kunt pas zwanger worden na het missen van je menstruatie. Zwangerschapstesten kunnen al vroeg zwangerschap detecteren, soms tot zes dagen vóór de gemiste menstruatie, door het meten van het zwangerschapshormoon hCG.
Het is belangrijk om te onthouden dat elke vrouw uniek is en dat menstruatiecycli kunnen variëren. Als je je zorgen maakt over je cyclus of vruchtbaarheid, raadpleeg dan altijd een arts.