De dracht van een poes brengt veel met zich mee, zowel voor de kat zelf als voor de eigenaar. Een poes kan zwanger worden wanneer zij krols is en in deze periode gedekt wordt. De meeste katten zijn tussen de 6 en 9 dagen krols. Als er geen bevruchting plaatsvindt, worden ze na ongeveer 3 weken weer krols. Na een succesvolle dekking is de krolsheid meestal na 24 uur volledig over. Gedurende de dracht, die ongeveer 9 weken duurt, mag een poes geen krolsheid vertonen.
Krolsheid: Het Vruchtbare Stadium van de Kat
Krolsheid, ook wel bekend als de vruchtbare periode, is herkenbaar aan specifiek gedrag. Dit gedrag geeft aan dat de kat klaar is om te paren en zwanger te raken. Tijdens de krolsheid maakt de kat seksuele hormonen aan, wat resulteert in een sterke seksuele drang. Dit gedrag komt meestal voor van het voorjaar tot het najaar, wanneer de dagen langer zijn, en kan zich meerdere keren herhalen. Katten die altijd binnen leven, kunnen echter ook in de winter krols worden.
Kenmerken van Krolsheid
De gedragingen die een poes tijdens de krolsheid vertoont, kunnen variëren. Sommige katten zijn stil krols, waarbij weinig gedragsveranderingen merkbaar zijn. De meeste poezen gedragen zich echter opvallend anders. Typische gedragingen zijn:
- Rollen over de grond
- Luidkeels miauwen
- Extra veel aandacht vragen
- Languit liggen met het achterwerk omhoog
- Ontsnappingspogingen naar buiten
- Sproeien
De duur van de krolsheid wisselt per kat, maar duurt over het algemeen 6 tot 9 dagen. Als de poes niet gedekt wordt, kan de volgende krolsheid al na drie weken optreden, soms zelfs al na één week. Krolsheid is een natuurlijk gedrag, maar kan voor eigenaren en buren overlast veroorzaken door het aanhoudende miauwen.
Omgaan met Krolsheid
Het gedrag van een krolse poes kan worden verminderd met medicijnen, verkrijgbaar bij de dierenarts. Langdurig medicijngebruik kan echter nadelige gevolgen hebben voor de gezondheid. Een alternatieve en aanbevolen oplossing is sterilisatie. Na sterilisatie wordt de poes niet meer krols en vertoont ze minder territoriaal gedrag, zoals sproeien en krabben. Een andere methode is de zogenaamde SHAM-dekking, waarbij een vochtig wattenstaafje in de vagina wordt gestoken om het lichaam te laten denken dat er gedekt is, wat de krolsheid kan verminderen. Als u geen kittens wilt, is het cruciaal om uw krolse kat binnen te houden, aangezien een korte ontmoeting met een kater al tot zwangerschap kan leiden.
Zwangerschap bij de Kat
De dracht bij de poes duurt gemiddeld 9 weken, wat neerkomt op ongeveer 63 tot 65 dagen. Het is niet altijd gemakkelijk om vast te stellen of een kat drachtig is, vooral in de beginfase. Een zwangerschapstest via urine of bloed is niet mogelijk bij katten.
Herkenning van een Drachtige Kat
Er zijn verschillende signalen die kunnen wijzen op zwangerschap:
- Verandering van de tepels: Na ongeveer 3,5 tot 4 weken worden de tepels donkerder en groter. Dit kan echter ook wijzen op schijnzwangerschap.
- Gewichtstoename en buik: Een drachtige poes zal voornamelijk aankomen in gewicht en een dikkere buik krijgen.
- Verhoogde eetlust: Met name in de latere stadia van de dracht kan de eetlust toenemen.
Om zekerheid te krijgen, is het raadzaam om de zwangerschap door een dierenarts te laten bevestigen. Vanaf 35 dagen kan een dierenarts via een echo vaststellen of uw kat een nestje verwacht. In de laatste week van de dracht kan een röntgenfoto worden gemaakt om het aantal kittens in te schatten.
Voeding en Verzorging tijdens de Dracht
Als u van plan bent om te fokken, is het essentieel dat de poes in goede conditie is, jaarlijks gevaccineerd wordt en regelmatig ontwormd. Vanaf de vijfde week van de zwangerschap is het aan te raden om de voeding van de poes aan te passen. Geef haar gedurende de resterende dracht ongeveer 15% meer eiwitten en calorieën per week. De meest eenvoudige manier om dit te doen is door over te schakelen op hoogwaardige voeding speciaal ontwikkeld voor drachtige poezen, zoals Royal Canin Mother and Baby Cat. Deze voeding bevat de juiste essentiële voedingsstoffen. De meeste katten komen ongeveer één kilo aan in vier weken tijd, met een totale gewichtstoename van ongeveer 40% ten opzichte van hun normale gewicht. In de laatste twee weken van de dracht kan de voedingsbehoefte veranderen, waardoor de poes mogelijk minder eetlust heeft. In dit geval is het aan te raden om meerdere kleine porties van smakelijk, energierijk voer, zoals kittenvoeding, te geven.
Tijdens de dracht kunnen slapende spoelwormlarven in het lichaam van de moeder geactiveerd worden. Deze larven worden overgebracht op de kittens. Het ontwormen van de moeder tijdens de dracht is niet effectief tegen deze larven. Het is echter van groot belang om zowel de moeder als de kittens na de bevalling goed te ontwormen.
De Bevalling
Zorg ervoor dat uw kat in alle rust kan bevallen en een comfortabel, tochtvrij en afgesloten plekje heeft. Een werpkist kan hiervoor geschikt zijn, hoewel de poes vaak haar eigen plekje zal uitkiezen. Het belangrijkste is dat de plek schoon is, de kittens warm gehouden worden en beschermd zijn tegen vallen.
Signalen van Naderende Bevalling
In de laatste week van de dracht kan de poes onrustiger gedrag vertonen en meer miauwen. Vlak voor de geboorte kan ze aanhankelijker worden, terwijl andere poezen zich juist terugtrekken. De eerste duidelijke tekenen van de bevalling zijn de persweeën. Op de dag van de bevalling kan er een slijmsliert uit de vulva komen, wat aangeeft dat de ontsluiting is begonnen en de bevalling binnen 24 uur zal plaatsvinden. Binnen enkele uren nadat het eerste vruchtwater is gebroken, moet de eerste kitten geboren zijn. Bij een eerste zwangerschap kan dit proces iets langer duren. Het vruchtwater kan groen van kleur zijn. Tussen de geboortes van de kittens door kan de poes even rusten, eten of drinken.
Verloop van de Bevalling
Wanneer de waterblaas met vruchtwater zichtbaar wordt of breekt (groene of bloederige uitvloeiing), zullen de persweeën spoedig beginnen. De eerste kitten wordt doorgaans binnen een uur geboren. De kop van de kitten komt meestal als eerste naar buiten. Na de geboorte breekt de navelstreng af of wordt deze door de moeder afgebeten. Indien de navelstreng nog wat bloedt, kan deze worden afgebonden met garen. Soms zit er nog een vlies om het kopje of slijm in het bekje van de kitten; dit kan voorzichtig met de hand worden verwijderd. Wrijf zachtjes over de rug van de kitten om de ademhaling te stimuleren. Zodra de kitten ademt, legt u haar bij de tepels van de moeder.
Na elke kitten kan er een nageboorte meekomen. De moederpoes eet de nageboorte vaak op, wat de afgifte van oxytocine bevordert en helpt bij de weeën en de aanmaak van moedermelk. Het eten van de nageboorte kan echter leiden tot diarree bij de moeder.
Wanneer Dierenarts Inschakelen?
Raadpleeg de dierenarts in de volgende situaties:
- Als de poes veel bloed verliest dat niet stopt.
- Als de poes ziek lijkt, met symptomen als sloomheid, lusteloosheid of niet goed reageren. Braken en diarree kunnen echter ook normaal zijn tijdens de bevalling.
- Als er vreemd gekleurd of stinkend bloed of andere uitvloeiingen uit de vulva komen. De geur is hierbij een belangrijke indicator.
- Als de poes onrustig blijft na de geboorte van de kittens, om te controleren of alle kittens eruit zijn.
- Als er na het breken van het vruchtwater geen kitten binnen een uur geboren wordt, of als er uren verstrijken zonder duidelijke persweeën tussen de kittens.
Nazorg na de Bevalling
Na de bevalling likt de moeder de vruchtvliezen van de kittens eraf en eet de nageboorte op. Controleer altijd de navelstreng op bloedingen. Twee weken na de bevalling kan de poes nog last hebben van uitvloeiing uit de vulva, die normaal gesproken rood begint en overgaat in groen en vervolgens helder. Raadpleeg de dierenarts bij afwijkende uitvloeiingen, zoals stinkende afscheiding of andere ziekteverschijnselen.
Verzorging van de Kittens
Kittens gaan meestal vrij snel na de geboorte op zoek naar een tepel. Binnen 24 uur na de geboorte moeten de kittens moedermelk hebben ontvangen, omdat de antistoffen dan nog goed opgenomen kunnen worden. Het is aan te bevelen om de kittens direct na de geboorte te wegen en te merken voor monitoring. Een pasgeboren kitten weegt ongeveer 100 gram. Tien dagen na de geboorte zou het lichaamsgewicht verdubbeld moeten zijn. Als kittens na de bevalling afvallen, kan dit duiden op problemen met melkproductie of zuiggedrag. In dat geval is direct contact met de dierenarts noodzakelijk. Indien nodig kunnen de kittens bijgevoerd worden met kittenmelk tot de leeftijd van 4 weken.
Om de stoelgang te bevorderen, likt de moeder de kittens. Als de stoelgang niet goed op gang komt, kunt u helpen door zachtjes met een lauwwarm washandje over de buik van de kittens te wrijven. Na ongeveer negen dagen openen de ogen van de kittens en beginnen ze te horen. Na drie weken beginnen kittens te spelen met vast voedsel en dit ook op te eten.
Verzorging van de Moederpoes
Houd ook de moederpoes na de bevalling goed in de gaten. Een poes met een groot nest kan na de bevalling wat mager worden. Geef haar goede, passende voeding die speciaal is ontwikkeld voor drachtige en zogende poezen. Katten moeten hun hele leven ongeveer vier keer per jaar ontwormd worden. Bij kittens is een maandelijkse ontworming aan te raden tot ze zes maanden oud zijn. De moederkat dient tegelijk met de kittens ontwormd te worden.
Socialisatie en Ontwikkeling van Kittens
Kittens mogen pas na minimaal 8 weken bij de moeder worden weggehaald. Vanaf 3 tot 12 weken bevindt een kitten zich in de socialisatieperiode. Gedurende deze tijd moeten kittens zo veel mogelijk wennen aan diverse prikkels, zoals geluiden van de stofzuiger, radio en televisie, en andere omstandigheden. Voor de goede socialisatie is het belangrijk om kittens veel in contact te laten komen met mensen (inclusief kinderen) en soortgenoten. Katten die te vroeg uit hun nest worden geplaatst, lopen het risico onvoldoende gesocialiseerd te zijn.
De eerste vaccinatie dient een kitten te krijgen op een leeftijd van 8 tot 9 weken. Voor een goede basisbescherming is een herhalingsvaccinatie 3 tot 4 weken na de eerste vaccinatie noodzakelijk. Kittens moeten op een leeftijd van 4, 6, 8 en 12 weken ontwormd worden.
Voorkomen van Verdere Dracht
Een poes kan slechts 2 tot 3 weken na de bevalling alweer krols worden en opnieuw zwanger raken. Als u geen nieuw nestje wenst, is het verstandig om de poes te laten castreren. Dit kan vanaf drie weken na de bevalling, maar het wordt aangeraden om dit pas te doen als de kittens onafhankelijk zijn. Hiermee wordt het risico verkleind dat de poes te weinig melk geeft en de kittens bijgevoerd moeten worden.
Als uw kat niet gesteriliseerd is en u vermoedt dat ze zwanger is, informeer dan bij uw dierenarts naar de mogelijkheden. Het is belangrijk om te weten dat een dracht op elk moment afgebroken kan worden. Een dracht die voor dag 34 wordt afgebroken, gebeurt zonder abortus.
Let op: De informatie op deze pagina is een algemeen advies. Elk huisdier is uniek. Houd rekening met individuele verschillen in karakter, lichaamsfuncties en gezondheid per ras en per dier. Raadpleeg bij gezondheidsklachten altijd uw dierenarts.