Een longontsteking, ook wel pneumonie genoemd, is een ontsteking van het longweefsel. Deze infectie bevindt zich in de onderste luchtwegen en kan zowel ernstig als mild verlopen. Bij kinderen komt longontsteking met name voor bij peuters en jonge kinderen tot 9 jaar, maar ook baby's en oudere kinderen kunnen het oplopen. Vooral bij kinderen jonger dan één jaar is de kans op longontsteking groter, omdat hun immuunsysteem nog in ontwikkeling is.
Wat is een Longontsteking?
Bij een longontsteking zijn de kleine vertakkingen van de luchtpijp, de bronchiën, en de longblaasjes ontstoken. De longblaasjes zijn essentieel voor de opname van zuurstof in het lichaam. Wanneer deze ontstoken raken, kan het kind moeite hebben met ademhalen en benauwd zijn, wat beangstigend kan zijn.
Verschil met andere luchtweginfecties
Een verkoudheid en een keelontsteking zijn infecties van de bovenste luchtwegen (neus, keel, strottenhoofd). Een bronchitis en een longontsteking daarentegen zijn infecties van de onderste luchtwegen (luchtpijp, bronchiën, longweefsel).
Oorzaken van Longontsteking bij Peuters
De oorzaak van een longontsteking bij kinderen is vaak een virus. Zes van de tien kinderen met een longontsteking krijgen deze door een virus, en bij kinderen onder de 2 jaar is dit percentage nog hoger. Veelvoorkomende virussen die longontsteking veroorzaken zijn onder andere RSV, het rhinovirus en het para-influenzavirus. In ongeveer een derde van de gevallen wordt de ontsteking veroorzaakt door bacteriën, zoals pneumokokken en mycoplasma. Soms is er sprake van een combinatie van virussen en bacteriën.
Een longontsteking kan soms ontstaan na een verkoudheid en/of griep. Ook verslikken in voedsel of andere stoffen kan leiden tot een longontsteking. De infectie kan zich gemakkelijk verspreiden door hoesten en handcontact met een ziek kind.
Risicofactoren
Naast de leeftijd zijn er andere factoren die de kans op het krijgen van een longontsteking vergroten:
- Minder afweer, bijvoorbeeld door een ziekte zoals leukemie of medicijngebruik zoals chemotherapie.
- Chronische aandoeningen zoals hartfalen.
- Langdurige bedrust, bijvoorbeeld door ziekte of een gebroken heup.
- Roken (hoewel dit minder relevant is voor peuters, is het een algemene risicofactor).
Bij baby's is de kans op longontsteking groter als ze te vroeg geboren zijn of een verzwakt immuunsysteem hebben.
Symptomen van Longontsteking bij Peuters
De symptomen van een longontsteking bij kinderen kunnen variëren, zeker bij jonge kinderen kan het ziektebeeld soms vaag zijn. De voornaamste symptomen zijn:
- Koorts, vaak hoger dan 39 graden bij een ernstige vorm.
- Hoesten, soms met slijm, en in zeldzame gevallen met wat bloed.
- Snelle, oppervlakkige of moeilijke ademhaling (benauwdheid).
- Gebruik van hulpspieren bij het ademen, zoals de spieren tussen de ribben.
- Opvallend spreiden van de neusvleugels bij het inademen.
- Piepende ademhaling.
- Pijn op de borstkas of buikpijn.
- Algemeen minder goed voelen: trager en suffer gedrag, slecht eten, huilen, niet spelen.
- Rillen of klappertanden.
- Bleke lippen of vingernagels, wat kan duiden op een lager zuurstofgehalte in het bloed.
De 'Glas-test'
Als uw kind ziek is en vlekjes krijgt, kunt u de 'glas-test' uitvoeren. Druk een glas stevig tegen de huid. Blijven de vlekjes zichtbaar door het glas, dan kan dit wijzen op een ernstigere situatie.
Diagnose van Longontsteking
De arts stelt de diagnose van longontsteking meestal op basis van de door de ouder(s) beschreven klachten en de symptomen die hij of zij tijdens het onderzoek vaststelt. Luisteren naar de longen kan lastig zijn bij een huilende en bewegende baby of peuter. De arts kan het zuurstofgehalte in het bloed meten met een saturatiemeter op de vinger of teen. Bij ernstig zieke kinderen kan een röntgenfoto van de longen worden gemaakt, en er kan een bloedafname plaatsvinden om de ontstekingswaarden te controleren.
Behandeling van Longontsteking
De behandeling van longontsteking hangt af van de veroorzaker (virus of bacterie) en de ernst van de infectie. Bij een longontsteking door een bacterie of door mycoplasma schrijft de arts antibiotica voor. Deze werken meestal snel en goed tegen bacteriën, maar niet tegen virussen. Soms schrijft de arts antibiotica voor bij twijfel of als het kind niet voldoende opknapt.
Bij een virale longontsteking is specifieke medicatie vaak niet nodig en verdwijnt de infectie vanzelf. De behandeling richt zich dan op het verlichten van symptomen en het ondersteunen van herstel.
Thuisbehandeling
Als uw kind nog in een goede algemene toestand is en geen ademhalingsproblemen heeft, kan de behandeling thuis plaatsvinden. De arts zal de evolutie van de symptomen opvolgen. Belangrijke aspecten van de thuisbehandeling zijn:
- Voldoende drinken is cruciaal. Lukt dit niet, dan kan vocht via een sonde (slangetje via de neus naar de maag) of via een infuus gegeven worden. Bij baby's kan de voeding in kleinere porties gegeven worden.
- Het hoofdeinde van het bed wordt wat omhoog gezet om de ademhaling te vergemakkelijken.
- Bij pijn en koorts kan paracetamol worden gegeven.
- Als het kind een antibioticakuur heeft, moet deze thuis worden afgemaakt, ook als de symptomen verbeteren.
Ziekenhuisopname
In sommige gevallen kan ziekenhuisopname nodig zijn. Dit geldt met name voor kinderen jonger dan 6 maanden, erg zieke kinderen, kinderen met een belangrijke onderliggende aandoening, of als het kind de antibioticasiroop weigert in te nemen. In het ziekenhuis kan vocht via een infuus gegeven worden en wordt de hartslag en ademhaling via een monitor gemonitord.
Het ademhalingsstelsel | Gaswisseling, longen & veelvoorkomende aandoeningen | Samenvatting
Herstel en Terugkeer naar Normaal Leven
De meeste kinderen herstellen volledig van een longontsteking binnen enkele dagen tot een week. Het lichaam heeft echter tijd nodig om weer helemaal de oude te worden. Het kan weken duren voordat alle klachten, zoals hoesten en vermoeidheid, volledig verdwenen zijn.
Uw kind mag weer naar school, het dagverblijf of de peuterspeelzaal als het weer goed is opgeknapt. Dit betekent dat het voldoende energie heeft, koortsvrij is, goed eet en drinkt, minder hoest, goed slaapt en een rustige ademhaling heeft.
Preventie
Hoewel een longontsteking niet altijd te voorkomen is, kunnen bepaalde maatregelen het risico verkleinen:
- Vaccinatie: Zorg ervoor dat uw kind gevaccineerd is tegen pneumokokken, een veelvoorkomende bacterie die longontsteking veroorzaakt. Vaccinatie tegen griep, mazelen, kinkhoest en waterpokken kan ook helpen, aangezien deze ziektes virale longontstekingen kunnen veroorzaken.
- Goede hygiëne: Regelmatig handen wassen, vooral bij gezinsleden en verzorgers, is essentieel om de verspreiding van virussen en bacteriën te beperken.
- Contact vermijden: Houd baby's en jonge kinderen uit de buurt van mensen die ziek zijn of tekenen van een infectie vertonen.
Wanneer de Huisarts Waarschuwen?
Het is belangrijk om alert te zijn op de symptomen van longontsteking en tijdig medische hulp in te schakelen. Neem direct contact op met de huisarts of huisartsen-spoedpost bij:
- Snelle of moeilijke ademhaling in rust.
- Een piepend geluid bij het ademen.
- Verwardheid of sufheid (slaperigheid).
- Veel bloed ophoesten.
- Snelle verslechtering van de toestand.
- Aanhoudende koorts (boven 38 graden) na 2 dagen medicatie.
- Klachten die na 3 dagen niet minder worden.
- Opnieuw optreden van koorts na een periode zonder koorts.
Maak een afspraak bij de huisarts als de hoest langer dan 4 weken aanhoudt, er nog steeds bloed wordt opgehoest, er onverklaarbaar gewichtsverlies is, of als de vermoeidheid langer dan 4 weken aanhoudt na een longontsteking.