De bevalling is een bijzondere periode in het leven van een vrouw, en het breken van de vliezen is vaak een van de eerste tekenen dat deze fase nadert. Dit proces, ook wel bekend als 'waterbreuk', markeert het scheuren van de vruchtzak waarin de baby zich tijdens de zwangerschap bevindt. Hoewel het vaak gepaard gaat met het begin van de bevalling, kan het ook voorkomen voordat de weeën op gang komen. In sommige gevallen kan het vroegtijdig breken van de vliezen medische aandacht vereisen.
Wat zijn Gebroken Vliezen?
Tijdens de zwangerschap is de baby omhuld door de vliezen, die de vruchtzak vormen en het vruchtwater bevatten. Dit vruchtwater, dat helder of grijs-wit kan zijn met witte vlokjes (huidschilfers en talg), speelt een cruciale rol in de bescherming en ontwikkeling van de baby. Het zorgt voor een veilige omgeving, maakt beweging mogelijk en beschermt tegen infecties. Wanneer de vliezen breken, scheurt de vruchtzak en stroomt het vruchtwater naar buiten. Dit kan gebeuren als een plotselinge golf of als een langzame druppel, afhankelijk van de grootte en locatie van de scheur.
Spontaan gebroken vliezen treden op wanneer de vliezen vanzelf breken, meestal als onderdeel van het natuurlijke bevallingsproces. Dit gebeurt bij ongeveer 10% van de bevallingen. Vaak beginnen de weeën binnen 24 uur na het breken van de vliezen.
Wanneer Breken de Vliezen?
Vanaf 37 weken zwangerschap wordt het breken van de vliezen als normaal beschouwd. Meestal kan men rustig afwachten tot de weeën vanzelf beginnen, die doorgaans binnen 24 uur optreden. Echter, er zijn specifieke situaties waarin direct contact met de verloskundige noodzakelijk is:
- Als de zwangerschap minder dan 37 weken gevorderd is.
- Wanneer het vruchtwater een groene of bruine kleur heeft, wat kan duiden op ontlasting van de baby in het vruchtwater.
- Indien het hoofdje van de baby nog niet is ingedaald in het bekken.
- Als het vruchtwater vies ruikt.
- Als de verloskundige specifieke afspraken heeft gemaakt, bijvoorbeeld vanwege een eerdere bevalling of medische indicatie.
Het breken van de vliezen vóór 37 weken zwangerschap wordt vroegtijdig gebroken vliezen genoemd en kan risicovol zijn voor zowel moeder als baby. In zo'n geval is het essentieel om onmiddellijk de verloskundige te bellen, zelfs midden in de nacht.
Hoe Vaak Komen Gebroken Vliezen Voor?
Ongeveer 10% van de bevallingen begint met spontaan gebroken vliezen. In de meeste gevallen (60% tot 80%) gebeurt dit tussen de 37 en 42 weken zwangerschap. Echter, in 20% tot 40% van de gevallen breken de vliezen al vóór deze periode.
Meestal begint een bevalling met weeën, waarna de vliezen later in de bevalling breken. Heel zelden wordt een baby geboren in een intacte vruchtzak.
Oorzaken van Spontaan Gebroken Vliezen
De precieze oorzaak waarom de bevalling bij sommige vrouwen begint met gebroken vliezen in plaats van weeën, is niet altijd volledig duidelijk. Een mogelijke verklaring is dat de vliezen weker worden naarmate de bevalling nadert, waardoor ze minder sterk worden. Factoren die de kans op het breken van de vliezen vóór de weeën kunnen vergroten, zijn:
- Vaak last hebben van harde buiken.
- Een grote hoeveelheid vruchtwater.
- Het dragen van een meerling (tweeling of meer baby's).
Soms kan er sprake zijn van een aangeboren zwakke plek in de vliezen, wat kan bijdragen aan voortijdig breken.
Hoe Weet Je Zeker Dat Je Vruchtwater Verliest?
Twijfel over het breken van de vliezen is begrijpelijk, aangezien het verward kan worden met urineverlies, vaginale afscheiding of sperma. De verloskundige kan helpen bij de beoordeling. Zij zal vragen stellen over het tijdstip van breken, de kleur, geur en hoeveelheid van het vocht, de beweging van de baby, bloedverlies en de aanwezigheid van weeën.
Er zijn verschillende methoden om te testen of de vliezen zijn gebroken:
- PH-test: Meet de zuurgraad van het vocht. Vruchtwater is zuurder dan urine.
- Varentest: Onder een microscoop worden typische 'varenblad'-structuren van vruchtwater waargenomen.
- Speculumonderzoek: Met een speculum (eendenbek) wordt gekeken of er vocht uit de baarmoeder komt en of er al ontsluiting is. Dit onderzoek verhoogt het risico op infecties niet.
Een echo kan niet uitwijzen of de vliezen zijn gebroken.
Risico's van Gebroken Vliezen
Hoewel een bevalling die begint met gebroken vliezen meestal normaal verloopt, zijn er enkele risico's:
Verhoogd Risico op Infectie
Wanneer de vliezen breken, verdwijnt de natuurlijke barrière tussen de buitenwereld en de baarmoederholte, wat de kans op infecties voor moeder en baby vergroot. Dit risico is met name verhoogd als er na het breken van de vliezen met vingers in de vagina is gevoeld (bijvoorbeeld om ontsluiting te meten).
Tekenen van een infectie kunnen zijn:
- Koorts bij de moeder.
- Een verhoogde hartslag van de baby.
- Minder beweging van de baby.
Extra alertheid is geboden in de volgende situaties:
- Als de baby in het vruchtwater heeft gepoept.
- Bij een eerste bevalling.
- Bij een bekende vaginale bacteriële infectie (GBS).
- Als de weeën 24 uur na het breken van de vliezen nog niet zijn begonnen.
Als er geen tekenen van infectie zijn en er niet in de vagina is gevoeld, is er doorgaans geen reden tot zorg.
Vroeggeboorte
Als de vliezen breken vóór de 37e zwangerschapsweek, kan dit leiden tot een vroeggeboorte. In dit geval is opname in het ziekenhuis meestal noodzakelijk. Afhankelijk van de zwangerschapsduur kan geprobeerd worden de weeën te remmen of kan medicatie worden toegediend om de longrijping van de baby te versnellen.
Navelstrengprolaps
In zeldzame gevallen kan de navelstreng na het breken van de vliezen door de baarmoederhals glijden, wat een spoedeisende medische situatie is.
Gevolgen van langdurig gebroken vliezen:
- Als de vliezen langer dan 24 uur gebroken zijn zonder weeën, neemt de kans op infectie bij de baby toe.
- Bij een lage vliesscheur kan het vruchtwater makkelijk weglopen, wat kan leiden tot een tekort aan vruchtwater. Dit kan bij vroegtijdige optreden (voor de 20e week) de longontwikkeling belemmeren (longhypoplasie).
Behandeling en Wat Te Doen
Na het Breken van de Vliezen (Voldragen Zwangerschap)
Als de vliezen breken tussen 37 en 42 weken zwangerschap en het vruchtwater helder is, zal de verloskundige of gynaecoloog adviseren af te wachten of de weeën spontaan op gang komen.
Adviezen ter vermindering van de kans op infectie:
- Niet in bad gaan; douchen mag wel.
- Niet zwemmen in een zwembad of open water.
- Geen seksuele gemeenschap hebben.
- Elke 4 uur de lichaamstemperatuur meten (het liefst rectaal). Bij een temperatuur van 37.8°C of hoger contact opnemen met de verloskundige of gynaecoloog.
Langdurig gebroken vliezen (langer dan 24 uur):
Als de weeën na 24 uur nog niet zijn begonnen, wordt in veel regio's in Nederland geadviseerd naar het ziekenhuis te gaan voor een inleiding van de bevalling. Dit gebeurt met medicijnen om de weeën op te wekken. De keuze om de bevalling in te leiden is persoonlijk en dient besproken te worden met de verloskundige of gynaecoloog, die informatie kan geven over de voor- en nadelen.
In het ziekenhuis vinden extra controles plaats, zoals een hartfilmpje (CTG) van de baby en een kweek uit de vagina. Als de conditie van de baby goed is en er geen tekenen van infectie zijn, mag men vaak thuis verder afwachten.
Wat is een onomatopee?
Inleiding van de Bevalling
Langdurig gebroken vliezen kunnen een reden zijn om de bevalling in te leiden. Dit gebeurt meestal de ochtend nadat de vliezen 48 uur gebroken zijn. Via een infuus wordt het weeënopwekkende hormoon oxytocine toegediend.
Medicatie bij Vroegtijdig Gebroken Vliezen
Bij vroegtijdig gebroken vliezen, met name bij een dreigende vroeggeboorte, kan de arts antibiotica voorschrijven om het risico op infecties te verkleinen. De voordelen en nadelen van deze medicatie, waaronder mogelijke bijwerkingen en resistentieontwikkeling, worden met de zwangere besproken.
Groep B-Streptokokken (GBS)
Groep B-Streptokokken zijn bacteriën die bij veel mensen voorkomen zonder symptomen te veroorzaken. Als een zwangere draagster is, kan de baby tijdens de bevalling besmet raken, wat kan leiden tot ernstige ziekteverschijnselen bij de pasgeborene (koorts, ademhalings- en voedingsproblemen, longontsteking, hersenvliesontsteking of bloedvergiftiging). Bij risicofactoren zoals langdurig gebroken vliezen of dreigende vroeggeboorte, kan de gynaecoloog uit voorzorg antibiotica geven. Zwangere vrouwen met risicofactoren kunnen gescreend worden op GBS-dragerschap.
Wanneer Contact Opnemen met de Zorgverlener?
Neem contact op met uw verloskundige of gynaecoloog in de volgende situaties:
- Wanneer de weeën beginnen (bij een tweede of volgende bevalling, bel als de weeën om de 5-7 minuten komen).
- Bij een lichaamstemperatuur van 37.8°C of hoger.
- Bij bloedverlies.
- Bij kleurveranderingen van het aflopende vruchtwater.
- Als u zich onwel voelt of buikklachten krijgt.
- Als u uw baby minder voelt bewegen.
- Bij verdere vragen of ongerustheid.
