Wanneer je als ongehuwd koppel een kind krijgt, is het mogelijk om als vader of (mee)moeder het kind te erkennen en zo wettelijke ouder te worden. Dit kan met de toestemming van de moeder. Afhankelijk van het moment waarop de erkenning plaatsvindt, zijn verschillende documenten vereist.
Wat is erkenning?
De erkenning van een kind is een officiële verklaring waarmee je aangeeft dat er een juridische band van vaderschap, moederschap of meemoederschap bestaat tussen jou en het kind. Door een kind te erkennen, krijg je dezelfde rechten en plichten ten opzichte van het kind als je partner.
Een erkenning is niet altijd noodzakelijk. De moeder is wettelijk de vrouw die het kind gebaard heeft; haar naam in de geboorteakte volstaat om haar moederschap vast te stellen. Dit is verplicht, aangezien anoniem bevallen in België niet mogelijk is. Een kind dat geboren wordt tijdens een huwelijk, heeft automatisch de partner van de moeder als wettelijke ouder.
Als de naam van de moeder ontbreekt op de geboorteakte of als de akte zoek is, kan de moeder haar kind alsnog erkennen.
Wanneer kan een kind erkend worden?
Erkenning kan plaatsvinden op verschillende momenten:
- Voor de geboorte: Dit kan met een attest van de vermoedelijke bevallingsdatum, dat door een arts of vroedvrouw kan worden afgeleverd. In de meeste gemeenten is dit mogelijk vanaf de zesde zwangerschapsmaand.
- Bij de geboorteaangifte: De erkenning kan gelijktijdig met de aangifte van de geboorte plaatsvinden.
- Na de geboorteaangifte: Een erkenning kan op elk moment na het opmaken van de geboorteakte worden geregeld, zonder tijdslimiet.
Wie moet toestemming geven voor de erkenning?
De toestemming voor de erkenning hangt af van de leeftijd van het kind:
- Kind jonger dan 12 jaar: De moeder moet toestemming geven. Deze toestemming wordt doorgaans niet geweigerd, tenzij de aanvraag niet van de biologische vader komt.
- Kind tussen 12 en 18 jaar: Zowel de moeder als het kind moeten toestemming geven.
- Meerderjarig of minderjarig ontvoogd kind: Alleen de toestemming van het kind zelf is vereist.
Procedure voor erkenning
Om een kind te erkennen, moeten beide ouders samen naar de ambtenaar van de burgerlijke stand gaan. Dit kan in de gemeente waar:
- één van de ouders woont,
- het kind geboren is.
Als de vader getrouwd is met een andere partner dan de moeder, moet deze echtgeno(o)t(e) op de hoogte worden gebracht van de erkenning.
De erkenning wordt vastgelegd in een officiële erkenningsakte.
Benodigde documenten
De documenten die nodig zijn voor de erkenning variëren afhankelijk van het moment van erkenning en de nationaliteit van de betrokkenen.
Algemeen vereist:
- Identiteitsbewijs of paspoort van de persoon die het kind wil erkennen (let op: een verblijfskaart is geen identiteitsbewijs).
Bij erkenning vóór de geboorte:
- Doktersattest (origineel, geen scan of kopie) met daarin:
- Bevestiging dat de moeder zwanger is.
- De vermoedelijke bevallingsdatum.
- Handtekening van de arts of vroedvrouw.
Bij erkenning na de geboorte:
- Recente geboorteakte van het kind (maximaal 1 jaar oud).
Bij niet-Belgische nationaliteit of geboorte in het buitenland:
Als jij, de moeder of het kind geen Belgische nationaliteit heeft, of niet in België geboren of ingeschreven is, kunnen aanvullende documenten nodig zijn:
- Bewijs van burgerlijke staat.
- Nationaliteitsbewijs.
- Bewijs van huidige verblijfplaats.
- Geboorteakte van de persoon die niet in België is geboren.
- (Enkel bij erkenningen na de geboorte) Geboorteakte van het kind.
Indien de benodigde documenten in België beschikbaar zijn, vraagt de Dienst Burgerzaken deze zelf op. Het is raadzaam om contact op te nemen met Burgerzaken - Geboorte voordat je langskomt, om zeker te zijn welke extra documenten je zelf moet aanvragen.
Buitenlandse documenten moeten soms worden voorzien van een apostille of legalisatie. Documenten die niet in het Nederlands, Frans of Duits zijn opgesteld, moeten door een beëdigd vertaler naar het Nederlands worden vertaald.
Geboorteaangifte
Na de geboorte moet het kind aangegeven worden bij de ambtenaar van de burgerlijke stand van de gemeente waar het kind geboren is. Dit moet uiterlijk 15 dagen na de bevalling gebeuren. De aangifte kan door de moeder, de vader/meemoeder of beiden samen worden gedaan.
De vader of meemoeder kan het kind alleen aangeven als hij of zij gehuwd is met de moeder, of als het kind reeds vóór de geboorte erkend is. Als de erkenning nog niet heeft plaatsgevonden, kunnen de moeder en de vader/meemoeder samen naar het gemeentehuis komen om dit tijdens de aangifte te regelen.
De aangifte kan ter plaatse aan het loket, online via Mijn Burgerprofiel (indien de gemeente is aangesloten), of in sommige gemeenten zelfs in de kraamkliniek zelf gebeuren.
Bij de aangifte ontvang je geboortebewijzen, die nodig zijn voor het aanvragen van het Groeipakket en om je kind als persoon ten laste in te schrijven bij het ziekenfonds.
Ook bij een doodgeboren kind geldt een aangifteplicht vanaf een zwangerschapsduur van 180 dagen.
Keuze van voornaam en familienaam
De keuze van de voornaam is in principe vrij, maar de ambtenaar van de burgerlijke stand kan een voornaam weigeren als deze verwarring veroorzaakt of schadelijk is. Ouders hebben ook de vrije keuze voor de familienaam van pasgeboren en adoptiekinderen. Deze keuze geldt voor alle gemeenschappelijke kinderen en wordt vastgelegd in de gemeente waar het kind geboren is.
Bij erkenning vóór de geboorte wordt de familienaam nog niet definitief vastgelegd; dit gebeurt bij de geboorteaangifte. Bij erkenning na de geboorte behoudt het kind zijn naam, of kan deze eventueel gewijzigd worden mits voldaan wordt aan de wettelijke bepalingen.