Het Erasmus MC, met name de afdeling Verloskunde & Gynaecologie, speelt een cruciale rol in de zorg voor vrouwen en paren met vruchtbaarheidsproblemen en tijdens de zwangerschap. Met een focus op topklinische en topreferente zorg, streeft het centrum naar de bevordering van de gezondheid van vrouwen gedurende hun gehele levensloop.
Diagnostiek en Initiële Behandeling van Vruchtbaarheidsproblemen
Bij het eerste contact met een arts-assistent of gynaecoloog wordt doorgaans een echoscopisch onderzoek uitgevoerd om afwijkingen aan de baarmoeder en eierstokken uit te sluiten. Vervolgens worden er bloedonderzoeken bij de vrouw en een spermaonderzoek bij de man gepland. Afhankelijk van de resultaten kan verder onderzoek noodzakelijk zijn.
In sommige gevallen kan de man worden doorverwezen naar de androloog, een uroloog gespecialiseerd in mannelijke vruchtbaarheid. Op basis van de onderzoeksresultaten en de duur van de kinderwens, wordt een inschatting gemaakt van de kans op een spontane zwangerschap.
Behandeling van Cyclusstoornissen en Vruchtbaarheidsproblemen
Wanneer er sprake is van een cyclusstoornis zonder maandelijkse eisprong, wordt gestart met ovulatie-inductie. De afdeling Verloskunde & Gynaecologie omvat de subafdelingen Voortplantingsgeneeskunde en Verloskunde & Prenatale geneeskunde. De subafdeling Neonatologie valt onder de afdeling Kindergeneeskunde. Beide afdelingen zijn gepositioneerd binnen het thema Sophia van het Erasmus MC.
De topklinische en topreferente zorg richt zich op de bevordering van de gezondheid van vrouwen. Dit omvat de behandeling van menstruele cyclusstoornissen en de daarmee samenhangende vruchtbaarheidsstoornissen. Behandelingen zoals ovulatie-inductie, IUI (intra-uteriene inseminatie), al dan niet met milde ovariële hyperstimulatie, en IVF (in-vitrofertilisatie) behoren tot de mogelijkheden.
Lange termijn gezondheidsrisico's die voortvloeien uit menstruele cyclusstoornissen worden binnen het Voortplantingscentrum behandeld, vaak in multidisciplinaire teams in samenwerking met diverse andere afdelingen, waaronder Medische Psychologie, Medisch Maatschappelijk Werk, Urologie, Endocrinologie, Kinder-endocrinologie en Klinische Genetica.
Optimalisatie van de Preconceptionele Periode en Embryonale Gezondheid
Er wordt gestreefd naar het optimaliseren van de preconceptionele periode om de gezondheid van de gameten (eicellen en zaadcellen) bij zowel de vrouw als de man te waarborgen, wat essentieel is voor een gezonde start van het leven.
De embryonale gezondheid wordt vroegtijdig gemonitord binnen het IVF-laboratorium met behulp van nieuwe beeldvormende technieken.
Specialistische Zorg binnen de Gynaecologie en Verloskunde
Binnen de benigne gynaecologie ligt de nadruk op de behandeling van bekkenbodemklachten, in nauwe samenwerking met de afdelingen urologie en chirurgie.
Er is ook significante aandacht voor de ongelijkheid in gezondheid voor vrouwen binnen de maatschappij, waarbij wordt getracht hier verandering in te brengen via nationale samenwerkingsverbanden.
Foetaal Onderzoek en Prenatale Zorg
De focus ligt op continue verbetering van het foetale onderzoek door toepassing van de nieuwste technieken en echo-apparatuur, en op het optimaliseren van de foetale zorg door de verbinding van pre- en postnatale zorg.
Foetaal onderzoek richt zich op diverse aspecten, zoals de vroege hersenontwikkeling, foetale longen en wervelkolomontwikkeling, zowel onder normale als afwijkende omstandigheden. In samenwerking met klinische genetica wordt onderzoek uitgevoerd waarbij echoscopisch gevonden foetale afwijkingen worden gekoppeld aan genetische diagnostische testen, zoals whole exome sequencing en niet-invasieve prenatale testen, om aanstaande ouders zo volledig mogelijk te informeren.
High Care Verloskunde en Neonatologie
De topklinische zorg van verloskunde kenmerkt zich door de behandeling van ernstig cardiovasculair gecompromitteerde zwangere vrouwen en vrouwen met zwangerschapscomplicaties zoals preeclampsie, het HELLP-syndroom of foetale groeirestrictie. Hiervoor zijn naast 36 obstetrische high care bedden ook 3 obstetric critical care units (OCCU) beschikbaar.
Sinds 2016 beschikt het centrum over een nieuw verloskamercomplex met 5 verloskamers, inclusief een operatieve spoedinterventiekamer. De kliniek Verloskunde voor zwangere vrouwen, kraamvrouwen en een medium care voor pasgeborenen is in 2017 gerenoveerd. Aanpalend aan de afdeling ligt het eerstelijns Geboortecentrum-Sophia.
De afdeling Neonatologie telt 19 neonatologen, inclusief fellows, een kinderneuroloog, een epidemioloog en een psycholoog. De IC Neonatologie biedt intensieve zorg en behandeling aan pasgeborenen vanaf 24 weken zwangerschapsduur tot en met de à terme leeftijd. Er wordt multidisciplinaire zorg verleend aan ernstig zieke neonaten en hun ouders.
Bijzondere aandachtsgebieden zijn ernstig te vroeg geboren kinderen, kinderen met ernstige groeivertraging en kinderen met ernstige cardiopulmonale problemen. De zorg voor kinderen met ernstige cardiopulmonale problemen, inclusief ECMO (Extra Corporele Membraan Oxygenatie), wordt in samenwerking met de kind-IC afdeling verleend. De filosofie is "Samenzorg voor ouders en kind", waarbij beslissingen gezamenlijk met ouders worden genomen.
Overplaatsing na zorg in het Erasmus MC
Genetische Factoren en Vruchtbaarheid
Onderzoek waaraan Rotterdamse wetenschappers meewerkten, toont aan dat de leeftijd waarop een vrouw de menopauze bereikt, deels genetisch bepaald is. Vooral genen voor onderhoud en reparatie van DNA spelen hierbij een rol. Hoe beter DNA-reparatie en -onderhoud functioneren, hoe langer de vruchtbare periode.
Een vrouw wordt geboren met een beperkte voorraad eicellen. In de loop der jaren kunnen deze eicellen schade oplopen door diverse factoren, zoals roken, overgewicht, slechte leefgewoonten en blootstelling aan schadelijke stoffen en straling. Dit verklaart mede het verhoogde risico op aangeboren afwijkingen bij oudere moeders, wiens eicellen op latere leeftijd te veel schade hebben opgelopen.
Vrouwen met polycysteus ovariumsyndroom (PCOS), een aandoening waarbij meerdere cystes op de eierstokken zitten, blijken langer vruchtbaar te zijn. Uit onderzoek naar embryo's verkregen via IVF is gebleken dat deze embryo's gezonder zijn en minder DNA-schade vertonen dan die van vrouwen zonder PCOS van dezelfde leeftijd.
Voor vrouwen die vervroegd in de overgang komen (primaire ovariële insufficiëntie, POI), is het omgekeerde waar. Zij hebben vaak genetische varianten die wijzen op minder goede DNA-reparatie. Gynaecoloog prof. Joop Laven adviseert vrouwen wiens moeder vroeg in de overgang is gekomen, gezonde voeding, aangezien dit een gunstig effect heeft op veroudering in het algemeen.
Team van Specialisten en Begeleiding
De gynaecoloog is een geregistreerd subspecialist Voortplantingsgeneeskunde of in opleiding, en is hoofdbehandelaar en eindverantwoordelijk. Arts-assistenten, die hun opleiding tot arts hebben afgerond, onderzoeken en behandelen zelfstandig patiënten en zijn in opleiding tot gynaecoloog of uroloog.
De uroloog heeft zich na zijn specialisatie verder toegelegd op de andrologie, de ziekten en problemen van de mannelijke voortplantingsorganen. IVF-artsen zijn basisartsen die gespecialiseerd zijn in vruchtbaarheidsbehandelingen en zelfstandig procedures uitvoeren zoals echoscopieën, IUI, eicelpuncties en terugplaatsingen.
Verpleegkundigen assisteren bij behandelingen en mogen soms zelfstandig IUI of echoscopie uitvoeren. Patiënten worden aangemoedigd om vragenlijsten over hun gezondheid thuis in te vullen via Mijn Erasmus MC, zodat zorgverleners zich van tevoren kunnen informeren.
Microbioom en Vruchtbaarheidsbehandelingen
Recent onderzoek van het Amsterdam UMC en Erasmus MC, in samenwerking met zes andere Nederlandse IVF-klinieken, heeft aangetoond dat bacteriën in de vagina een grote invloed hebben op het succes van IVF- en ICSI-behandelingen. Met name de implantatiefase, waarbij een embryo in de baarmoeder wordt teruggeplaatst, wordt beïnvloed.
Onderzoek naar het vaginale microbioom bij ruim 300 vrouwen toonde aan dat een disbalans van bacteriën, met name een tekort aan lactobacillen (melkzuurbacteriën), de kans op een succesvolle zwangerschap verkleint. De aanwezigheid van de bacterie Lactobacillus Crispatus bleek een belangrijke factor voor succesvolle innesteling.
Op basis van deze bevindingen is de test receptIVFity ontwikkeld, die inzicht geeft in de kans op een succesvolle zwangerschap. Deze test kan stellen helpen bij het informeren van beslissingen, zoals het eventueel uitstellen van de IVF-behandeling tot een gunstiger moment, aangezien het bacterieprofiel van de vagina kan veranderen.
Multidisciplinaire Samenwerking en Ondersteuning
Binnen de Voortplantingsgeneeskunde werken gynaecologen, urologen-andrologen en embryologen nauw samen om paren met een kinderwens de best mogelijke behandeling te bieden. Naast medische zorg, wordt er ook veel waarde gehecht aan goede begeleiding.
Het Voortplantingscentrum is een erkende weefselinstelling. Er wordt deelgenomen aan de ART-kinderkanker studie, een landelijke studie naar het risico op kanker bij kinderen geboren na vruchtbaarheidsbehandelingen zoals IVF en ICSI.
Gezondheid tijdens de Zwangerschap en Leefstijlinterventies
Ongeveer 50% van de zwangere vrouwen in Nederland heeft overgewicht of is obees, wat het risico op cardiovasculaire en metabole ziekten (CVMZ) tijdens en na de zwangerschap verhoogt.
Het Erasmus MC integreert het digitale leefstijlzorgpad SlimmerZwanger+ in de verloskundige zorg, specifiek geoptimaliseerd voor vrouwen met obesitas en hun partners. Dit programma ondersteunt duurzame gedragsverandering gericht op voeding, foliumzuur, roken, alcohol en beweging.
In een gerandomiseerde klinische studie wordt SlimmerZwanger+ aangeboden in de verloskundige zorg. De primaire uitkomstmaat is het voor het eerst optreden of verergeren van symptomen van een CVMZ. Daarnaast wordt het effect op leefstijlrisicoscores, (mentale) gezondheid en waardegedreven zorguitkomsten gemeten.
Het centrum begrijpt dat een vruchtbaarheidstraject veel van patiënten vraagt en streeft ernaar om hen tijdens hun bezoek aan de kliniek zo goed mogelijk te informeren over wat hen te wachten staat.
tags: #erasmus #umc #vruchtbaarheid