Als je baby hoest, wil je er alles aan doen om dit te verhelpen. Al is het maar zodat hij beter kan slapen, want dat is misschien wel het beste voor zijn herstel en weerstand. Door het hoesten kan de keel geïrriteerd raken.
Wat is hoesten?
Hoesten ontstaat door een prikkeling van je luchtwegen. Het is een natuurlijke reflex die je luchtwegen gezond houdt. Een nuttige reflex dus, want door te hoesten verwijder je bijvoorbeeld slijmen, stof of irriterende stoffen uit je luchtwegen. Het slijmvlies aan de binnenkant van de keel, luchtpijp en longen bevat zenuwen. Stof, vuil en extra slijm geven een prikkel aan die zenuwen, waardoor een hoestreactie ontstaat. Het slijm komt door het hoesten in de mond en wordt vervolgens doorgeslikt, waarna het via de maag het lichaam verlaat.
Er zijn verschillende soorten hoest:
- Normale hoest: Hierbij is het slijmvlies in de longen geprikkeld en wordt er slijm geproduceerd.
- Productieve hoest (slijmhoest): Hierbij zit taai slijm vast in de luchtwegen en komt dit moeilijk los, waardoor het kind veel en diep moet hoesten.
- Droge hoest (kriebelhoest): Deze wordt veroorzaakt door een prikkeling van het longslijmvlies zonder slijmproductie. Irritatie van de luchtwegen door prikkelende stoffen of een verkoudheidsvirus is meestal de oorzaak.
Oorzaken van hoesten bij kinderen
Hoesten bij baby's en kinderen wordt vaak veroorzaakt door verkoudheid. Als de neus verstopt is, kan hij niet goed ademhalen. Hoesten kan het gevolg zijn van diverse factoren:
- Infecties van de luchtwegen: zoals een verkoudheid, griep of longontsteking. Het RS-virus is een veelvoorkomende oorzaak van luchtweginfecties bij jonge kinderen.
- Problemen aan neus, keel en oren.
- Astma: Dit is een aandoening van de luchtwegen die zich kan uiten in hoestbuien, benauwdheid en een piepende ademhaling, vaak in combinatie met allergieën.
- Terugvloei uit de maag (reflux).
- Tics.
- Een vreemd voorwerp in de luchtwegen.
- Allergieën: Zoals hooikoorts, allergie voor huisstofmijt of huisdieren.
- Meeroken: Kinderen en baby's hebben gevoelige longen en kunnen door meeroken gaan hoesten.
- Pseudokroep: Een ontsteking van de luchtwegen (larynx of strottenhoofd) die zich kenmerkt door een blaffende hoest en benauwdheid.
- Kinkhoest: Een bacteriële infectie die langdurig hoesten veroorzaakt, vaak met heftige hoestbuien en een gierend geluid bij het ademen.
- Covid-19 virus: Kan verkoudheid, hoesten, niezen of keelpijn veroorzaken, en in ernstige gevallen ademhalingsproblemen.
Symptomen van hoesten en keelpijn
Hoesten is al vervelend genoeg. Keelpijn kan zich bij baby's uiten in prikkelbaarheid, slechte nachten, weinig drinken en een schor stemgeluid. Bij oudere kinderen kan keelpijn gepaard gaan met:
- Een heftige of scherpe pijn in de keel.
- Moeite met slikken en praten.
- Een dik aanvoelende en soms pijnlijke hals door gezwollen lymfeklieren.
- Koorts (temperatuur boven 38 graden).
Bij een productieve hoest is er slijm aanwezig, terwijl bij een droge hoest geen slijmen worden opgehoest. De hoest kan acuut (minder dan 4 weken) of aanhoudend (langer dan 4 weken) zijn. Een aanhoudende hoest kan wijzen op een langdurige infectie, zoals kinkhoest of een infectie met de Mycoplasma-bacterie.
Wanneer naar de huisarts?
Raadpleeg de huisarts bij de volgende symptomen:
- Koorts
- Kortademigheid
- Piepend geluid bij ademhalen
- Moeite met eten en drinken
- Een kind dat steeds zieker wordt
- Een kind dat benauwd is of een piepend of gierend geluid maakt bij het ademen
- Een verkleuring van de huid (blauw of grijs)
- Onvermogen om te drinken of slikken, of kwijlen
- Een kind dat de mond niet meer normaal kan openen
- Baby's jonger dan drie maanden met koorts
- Kinderen met verminderde weerstand door ziekte of medicijnen
- Keelpijn die langer dan 10 dagen aanhoudt
- Een blaffende hoest, eventueel gevolgd door braken
- Een kind dat erg bleek wordt tijdens het hoesten
- Hoesten die langer dan 4 weken aanhoudt zonder andere duidelijke ziekteverschijnselen
Diagnose door de arts
Wanneer een kind langer dan 4 weken hoest, zal de arts proberen de oorzaak te achterhalen door gerichte vragen te stellen over de duur en aard van de hoest, familiegeschiedenis van astma of allergieën, en mogelijke blootstelling aan irriterende stoffen of besmettelijke ziekten. Vervolgens volgt een lichamelijk onderzoek, waarbij geluisterd wordt naar hart en longen, en de neus, keel en oren worden onderzocht. Bij baby's wordt ook de groei en ontwikkeling gecontroleerd.
Indien de oorzaak nog niet duidelijk is, kan verder onderzoek plaatsvinden, zoals:
- Een bloedafname
- Een röntgenfoto van de longen
- Een longfunctietest (voor kinderen ouder dan 6 jaar)
- Een onderzoek van de maag en darmen om reflux op te sporen
Behandeling en zelfzorg
De behandeling van hoesten en keelpijn hangt af van de oorzaak. Vaak is geen specifieke behandeling nodig, omdat de klachten vanzelf overgaan.
Wat je zelf kunt doen:
- Voldoende drinken: Geef je baby of kind voldoende te drinken (water, thee, melk). Dit houdt de keel vochtig en voorkomt irritatie. Koude dranken en zelfs een ijsje kunnen de pijn verzachten.
- Neusspray of -druppels met zout water: Deze helpen de neus open te houden, waardoor de baby beter kan ademen en minder door de mond hoeft te ademen. De keel wordt hierdoor minder droog, wat hoesten kan verminderen. Deze middelen zijn verkrijgbaar bij de drogist of apotheek.
- Ventilatie en frisse lucht: Zorg voor een goed geventileerde babykamer (ongeveer 18 graden Celsius) en luchten van het huis. Dit vermindert prikkels.
- Niet roken in huis: Roken verergert hoesten en kan astma veroorzaken of verergeren.
- Stoom in de badkamer: Ga samen met je baby in de badkamer zitten met de hete douche of kraan aan. De stoom kan helpen slijm los te maken.
- Rust: Zorg voor voldoende rust, maar bedrust is niet altijd noodzakelijk. Naar buiten gaan mag, tenzij het kind erg ziek is.
- Zachte voeding: Geef vloeibare of zachte voeding als slikken pijnlijk is.
- Honing: Kinderen ouder dan 1 jaar kunnen baat hebben bij honing om de hoest te verlichten. Los 2 eetlepels honing op in warme kruidenthee of melk. Geef nooit honing aan baby's jonger dan een jaar.
- Pijnstilling: Bij aanhoudende keelpijn kan paracetamol worden gegeven. Geef geen aspirine aan kleine kinderen. Bij slikproblemen zijn er paracetamol-tabletten die in water opgelost kunnen worden of een drankje.
- Hygiëne: Goede hygiëne kan de verspreiding van ziektekiemen helpen voorkomen.
- Afleiding: Bij keelpijn kan afleiding door spelletjes of voorlezen helpen de pijn te vergeten.
- Niet de keel schrapen: Kinderen ouder dan 6 jaar kunnen het beste worden aangemoedigd hun keel niet te schrapen, omdat dit wondjes kan veroorzaken en het hoesten kan verergeren.
- Zuigen op iets: Laat oudere kinderen zuigen op een snoepje of waterijsje om de speekselproductie te stimuleren en de keel te verzachten.
De spijsvertering | Animatie van MDL Fonds
Wat de arts kan doen:
- Antibiotica: Deze zijn niet altijd nodig, aangezien de meeste luchtweginfecties door virussen worden veroorzaakt. Antibiotica werken alleen tegen bacteriën.
- Hoestsiropen en -tabletten: Deze zijn voor kinderen jonger dan 12 jaar meestal niet aan te raden om de hoest te onderdrukken of slijmen op te hoesten, omdat de effectiviteit niet altijd bewezen is. Tijmsiroop kan de keel verzachten.
- Puffers en antiallergische medicijnen: Deze hebben nut als de hoest het gevolg is van allergie en/of astma.
- Verwijderen van amandelen: Bij zeer frequent terugkerende keelontstekingen kan het verwijderen van de keelamandelen overwogen worden.
Keelpijn gaat meestal binnen 10 dagen vanzelf over. Jonge kinderen krijgen vaker keelontstekingen omdat hun immuunsysteem nog in ontwikkeling is. Naarmate ze ouder worden, neemt dit af.