Borstontsteking en Dicht Borstklierweefsel: Oorzaken, Gevolgen en Preventie

Borstvoeding is een natuurlijk proces, maar kan soms gepaard gaan met uitdagingen zoals borstontsteking. Een borstklierontsteking, ook wel mastitis genoemd, is een ontstekingsreactie die borstvoedende moeders kan treffen. Deze ontsteking ontstaat vaak door een verstopping van één of meerdere melkkanaaltjes, wat kan komen door het onvoldoende ledigen van de borst, bijvoorbeeld door een verkeerde aanleg van de baby. In sommige gevallen gaat dit gepaard met een infectie, waarbij bacteriën zoals stafylokokken, streptokokken of E. coli de boosdoener kunnen zijn. Een infectie is waarschijnlijker wanneer er tepelkloven aanwezig zijn of wanneer de klachten plotseling opduiken.

Verstoppingen van melkkanaaltjes komen relatief vaak voor. Moeders die hier herhaaldelijk last van hebben, lopen een verhoogd risico op het ontwikkelen van borstontsteking. De ontstekingsreactie kan leiden tot pijn, roodheid, warmte en gevoeligheid in het getroffen gebied van de borst. Andere mogelijke symptomen zijn vermoeidheid, hoofdpijn, spierpijn, een verhoogde hartslag en koorts. Een pijnlijke, vaste en soms fluctuerende zwelling kan wijzen op een borstabces.

Een arts zal bij een borstvoedende moeder met hoge koorts (38,5°C of hoger) en een pijnlijke, warme en rode borst al snel denken aan borstontsteking. Borstontsteking wordt nu gezien als onderdeel van een spectrum van ontstekingsprocessen, die ook verstopte melkklieren, melkblaasjes en abcessen omvatten. De informatie over dit onderwerp is gebaseerd op het ABM Protocol #36: Het Mastitis Spectrum, aangevuld met extra inzichten.

Wat is Dicht Borstklierweefsel?

Borsten bestaan uit klieren en vetweefsel, waarbij de verhouding per vrouw verschilt. Deze verhouding is deels erfelijk bepaald. Bij dicht borstklierweefsel hebben de borsten meer klieren en minder vetweefsel. Hormonen en leeftijd spelen ook een rol in de dichtheid van het borstklierweefsel. Over het algemeen hebben vrouwen vóór de menopauze vaker dicht klierweefsel, dat naarmate ze ouder worden of aankomen in gewicht, minder dicht wordt door een toename van vetweefsel.

Het is niet mogelijk om van buitenaf te zien of te voelen hoe compact het borstweefsel is. Dit wordt pas duidelijk na een mammografie, de röntgenfoto die gemaakt wordt tijdens het bevolkingsonderzoek borstkanker. De radioloog classificeert de borstdichtheid in vier typen:

• Type A: Bestaat bijna volledig uit vet.
• Type B: Matig dicht borstklierweefsel.
• Type C: Dicht borstklierweefsel.
• Type D: Zeer dicht borstklierweefsel.

Ongeveer acht procent van de vrouwen die deelnemen aan het bevolkingsonderzoek borstkanker heeft zeer dicht borstweefsel (type D). Deze vrouwen hebben een tweemaal hogere kans op borstkanker dan vrouwen met een gemiddelde borstdichtheid. Dit komt doordat tumoren op een mammogram minder goed zichtbaar zijn in dicht klierweefsel, dat op de röntgenfoto wit is, net als een tumor. Vetweefsel is zwart en maakt tumoren beter zichtbaar.

Symptomen en Diagnose van Borstontsteking

Kenmerkend voor borstontsteking is pijn in de borst, met een warme, rode en gevoelige zone op de plaats van de ontsteking. Andere mogelijke symptomen zijn vermoeidheid, hoofdpijn, spierpijn, een snellere hartslag en koorts. Een pijnlijke, vaste en fluctuerende zwelling kan duiden op een borstabces.

Bij een borstvoedende moeder met hoge koorts en een pijnlijke, warme en rode borst zal een arts snel denken aan borstontsteking. Een belangrijk aspect van de diagnose is het onderscheiden van een infectie. Als de klachten plotseling opduiken, zeker in combinatie met tepelkloven en koorts, is een infectie waarschijnlijker.

Wat U Zelf Kunt Doen bij Borstontsteking

Wanneer u symptomen van een beginnende borstontsteking opmerkt, zoals kleine, pijnlijke, gezwollen, hardere of licht rode plekjes, probeer dan de doorstroming van de melk te herstellen. Dit kan door de baby vaker aan te leggen aan de borst met het verstopte kanaaltje, zodat deze zo goed mogelijk geledigd wordt. Het masseren van de borst tijdens en na de voeding, na de borstvoeding extra kolven en zorgen voor een goede aanhap van de baby kunnen hierbij helpen.

Belangrijk: Borstvoeding moet absoluut aangemoedigd worden, ook tijdens een borstontsteking. Het is niet schadelijk voor het kind. Leg de baby bij voorkeur eerst aan de aangedane kant om deze zo goed mogelijk te ledigen. Warme compressen of douchen met warm water vóór de voeding kunnen ook verlichting bieden.

Bij een gezwollen borst waarbij de melkstroom (bijna) volledig geblokkeerd is, kan tijdelijk stoppen met aanleggen of kolven rust geven, zodat de zwelling eerst kan afnemen. Lymfemassage kan helpen het lymfevocht af te voeren en de zwelling te verminderen.

Als u regelmatig last heeft van verstopte melkklieren en de bovengenoemde aanbevelingen niet helpen, kan het nemen van een lecithinesupplement (zonnebloem- of sojalecithine) overwogen worden, hoewel het wetenschappelijk bewijs hiervoor beperkt is.

Een melkblaar, vaak zichtbaar als een pijnlijk wit stipje op de tepel of tepelhof, wordt behandeld als onderdeel van het mastitisspectrum. Het is af te raden om de blaar zelf open te maken, omdat dit een risico op infectie of ontsteking met zich meebrengt.

Rust nemen is essentieel om sneller te genezen. Antibiotica wordt in het begin van een ontstekingsproces vaak niet aanbevolen, omdat het dan nog geen infectie is. Het is belangrijk om borstvoeding te blijven geven op verzoek en overmatig kolven te vermijden. Zorg voor een goede aanhap en een comfortabele voedingshouding. Vermijd knellende kleding en draag een bh die voldoende steun biedt, maar niet te strak zit.

Als de klachten niet verminderen na 24 uur, ondanks goede lediging van de borst, of als de borstontsteking niet geneest met antibiotica, kan een schimmelinfectie of een borstabces de oorzaak zijn. In geval van een borstabces is het nodig om dit te laten verwijderen door een arts.

Medische Behandeling en Advies

Uw arts kan pijnstillers zoals paracetamol en ibuprofen voorschrijven. In bepaalde situaties kan ook een antibioticakuur (zoals amoxicilline, of erytromycine bij penicillineallergie) worden gestart om de ontwikkeling van een borstabces te voorkomen.

Wanneer u last heeft van aanhoudende koorts, ondanks antibiotica en regelmatige lediging van de borst, kan dit wijzen op een borstabces. In dat geval is medische interventie noodzakelijk.

Een lactatiekundige, vaak een vroedvrouw met gespecialiseerde kennis van borstvoeding, kan advies geven om borstontsteking te voorkomen en te behandelen. Bij terugkerende klachten of een resterende massa na genezing, zal de arts waakzaam zijn voor onderliggende oorzaken, waaronder borstkanker, en u adviseren om specialistisch advies in te winnen.

Therapeutische echografie (TUS) kan besproken worden met een zorgverlener om oedeem (zwelling en vochtophoping) te verlichten en ontstekingen te verminderen.

Borstkanker en Risicofactoren

Hoewel borstontsteking op zichzelf geen borstkanker veroorzaakt, is het belangrijk om bewust te zijn van risicofactoren voor borstkanker. Deze omvatten:

• Leeftijd: Het risico neemt toe met de leeftijd.
• Overgewicht: Vooral na de menopauze, door de aanmaak van oestrogeen in buikvet.
• Gebruik van hormonen: De pil, andere hormonale anticonceptie en hormoonpillen tegen overgangsklachten kunnen het risico licht verhogen.
• Blootstelling aan vrouwelijke hormonen: Een vroege menstruatie, late menopauze, geen zwangerschappen, late eerste zwangerschap, en weinig of geen borstvoeding geven, verhogen de blootstelling aan oestrogeen en progesteron.
• Zeer dicht borstklierweefsel: Vrouwen na de menopauze met zeer dicht klierweefsel hebben een verhoogd risico.
• Alcoholgebruik: Regelmatig alcoholgebruik verhoogt het risico.
• Roken: Roken verhoogt de kans op borstkanker, zeker in combinatie met alcohol.
• Eerdere borstkanker of bestraling: Een voorgeschiedenis van borstkanker of bestraling op de borstkas verhoogt het risico.
• Bepaalde goedaardige borstaandoeningen: Zoals Lobulair carcinoma in situ (LCIS) en atypische ductale hyperplasie.
• Erfelijkheid: Een familiegeschiedenis van borstkanker kan wijzen op een erfelijke aanleg.

Het is een fabeltje dat de grootte van borsten, het gebruik van deodorant, zonnebrandcrème of beugelbeha's het risico op borstkanker verhogen. Beugelbeha's kunnen echter wel knellen en de lymfevochtafvoer belemmeren na een borstoperatie.

Preventie en Vervolgonderzoek

Om borstontsteking te voorkomen, is het belangrijk om alert te zijn op de signalen van verstopte melkkanaaltjes en deze tijdig aan te pakken. Zorg voor regelmatige en efficiënte melkafname, vermijd knellende kleding en zorg voor een goede algemene gezondheid met voldoende rust.

Voor vrouwen met zeer dicht borstklierweefsel is het bevolkingsonderzoek borstkanker extra belangrijk, hoewel tumoren hier minder goed op te sporen zijn. Er wordt onderzoek gedaan naar verbeterde screeningsmethoden, zoals contrast-mammografie (CEM) en verkorte MRI-onderzoeken (DENSE-2 studie), om borstkanker bij deze groep eerder op te sporen.

Het is aan te raden om bij deelname aan het bevolkingsonderzoek naar de dichtheid van uw borstklierweefsel te vragen. Borstkankervereniging Nederland pleit ervoor dat vrouwen hierover standaard geïnformeerd worden en aanvullend onderzoek aangeboden krijgen.

tags: #dicht #borstklierweefsel #borstvoeding