Het concept van een ouderparticipatiecrèche (OPC), ook wel bekend als ouderparticipatie Kinderdagverblijf (KDV), spreekt velen aan door de hoge mate van betrokkenheid en de betaalbaarheid. Sonja Kastelein, een inwoonster van Hoograven en 'draaiouder', promoot dit concept en benadrukt de voordelen van een KDV in Transwijk, waar De Oase gevestigd is. Dit type kinderopvang, dat typisch is voor Utrecht, vraagt om actieve participatie van ouders.
Wat is Ouderparticipatiecrèche (OPC)?
Een ouderparticipatiecrèche is een initiatief van en door ouders, gebaseerd op het principe van coöperatie. Dit houdt in dat de ouders de crèche in eigen beheer hebben en zelf verantwoordelijk zijn voor de organisatie en het gehele proces. De betrokkenheid van OPC-ouders is doorgaans groot; zij streven naar kwaliteit, leuke, leerzame en veilige opvang, goede zorg en een gezonde organisatie. Kernwoorden die hierbij centraal staan zijn betrokkenheid vanuit het hart, heldere kwaliteitseisen, common sense, gelijkwaardigheid, duurzaamheid, samenwerken en samen oplossen.
Ouders die willen participeren in een OPC, vaak met kinderen in de leeftijd van 0-4 jaar, draaien zelf een dagdeel per week mee. Dit draagt bij aan zowel de betrokkenheid als de betaalbaarheid van de opvang. De kosten voor opvang kunnen hierdoor aanzienlijk lager liggen dan bij reguliere kinderdagverblijven.
De Oase: Een Voorbeeld van een Ouderparticipatiecrèche
Kinderdagverblijf De Oase, gevestigd aan de Lomanlaan 103a bij het park Transwijk in Utrecht, is een jong voorbeeld van een OPC, opgericht in april 2012. Het is een gezamenlijk initiatief van en door ouders, met een focus op coöperatie en ouderlijke verantwoordelijkheid.
De Oase is een wettelijk erkende kinderopvanglocatie, opgericht door ouders (KDO). De ouders dragen gezamenlijk de zorg voor een goede, vertrouwde en veilige opvang voor hun kinderen. In de praktijk doen de ouders alles wat pedagogisch medewerkers op een reguliere opvang ook doen: luiers verschonen, samen eten, zingen, voorlezen, kinderen in bed stoppen, spelen, troosten en ruzies beslechten. Door één dienst per week te draaien (een vast dagdeel), hebben ouders recht op twee vaste opvangdagen.
Hoe werkt De Oase?
Bij De Oase draaien ouders minstens één daghelft mee, wat recht geeft op vier halve dagen opvang. Het concept is gebaseerd op het principe 'it takes a village to raise a child'. Het draaien was in het begin wennen, maar er is voldoende ruimte om de routines te leren kennen. Draaiskills opdoen gaat snel door samenwerking met een vaste (ervaren) draaimaatje en natuurlijk van de kinderen.
Voordat ouders beginnen, lopen zij samen met hun kind vier dagdelen mee bij verschillende draaiouders. Dit helpt om een groot deel van de Oase-ouders en -kinderen te leren kennen en te wennen aan de omgeving. In deze periode worden nieuwe ouders ook klaargestoomd om zelf te draaien. Na deze indraaiperiode evalueren zij hun ervaringen met een vaste ouder van de intakecommissie, die hen de eerste twee maanden begeleidt.
Naast het draaien van een dagdeel in de week, is elk gezin verantwoordelijk voor commissiewerk. Dit varieert van het maken van roosters en facturatie tot klussen en inkoop. Dit systeem werkt alleen als ouders bereid zijn hier tijd voor vrij te maken.
Locatie en Faciliteiten
De Oase bevindt zich in het hart van Rivierenwijk, Utrecht, en grenst aan een groot speelplein. De locatie is licht en beschikt over twee ruime speelruimtes van in totaal 160m², met diverse themahoekjes zoals een glijbaanhuisje, keuken, klushoek en tekenhuisje. Er zijn voldoende speelmogelijkheden passend bij de leeftijd en interesses van de kinderen. Tussen de twee ruimtes bevindt zich de 'natte' ruimte met lage wc's, een verschoontafel en een lage wasbak. Bij slecht weer kan er gebruik worden gemaakt van de gymzaal in het gebouw. Aan de achterkant van het pand is een afgesloten speelplaats voor buitenspelen.
De Bredere Context van Ouderparticipatiecrèches in Nederland
In Nederland bestaan er slechts een beperkt aantal ouderparticipatiecrèches. Van de zeven erkende OPC's in Nederland bevinden er zich vijf in Utrecht en twee in Amsterdam. De Oase is de jongste van de Utrechtse OPC's.
Utrechtse Ouderparticipatiecrèches
De andere vier Utrechtse ouderparticipatie-KDV's bevinden zich in de wijk Wittevrouwen en Buiten-Wittevrouwen. Dit zijn:
- De Krakeling (Bekkerstraat 24)
- De Bombardon (Bouwstraat 53)
- De Villa (Mgr. van de Weteringstraat 13a)
- Kinderdagverblijf SOP (Mgr. van de Weteringstraat)
Utrecht kent een lange traditie van ouderparticipatiecrèches, waarbij de oudste OPC al veertig jaar bestaat. De stad ondersteunt deze initiatieven over het algemeen sterk.
Uitdagingen en Controverses
Ondanks de vele voordelen van OPC's, is niet alles probleemloos verlopen. Eind 2011 kondigde minister Henk Kamp (toentertijd van Sociale Zaken) aan dat de OPC's niet langer gedoogd zouden worden en dat ook 'draaiouders' een diploma kinderopvang zouden moeten behalen. Dit kon potentiële nieuwe ouders afschrikken en leiden tot het verlies van kinderopvangtoeslag. Na de val van het eerste Kabinet Rutte kwam er echter een nieuwe situatie.
Recent onderzoek heeft aangetoond dat ouderparticipatiecrèches beter presteren dan professionele crèches. Een artikel in De Correspondent suggereerde dat een mogelijke oorzaak hiervoor de verlaging van de Nederlandse subsidie voor kinderopvang in 2012 was, wat mogelijk een daling van de pedagogische kwaliteit in reguliere crèches tot gevolg had. Ondanks deze positieve resultaten, besloot Nederlands Minister van Sociale Zaken Lodewijk Asscher begin december om de huidige situatie te bevriezen. De zeven bestaande OPC's kregen erkenning en bleven hun kinderopvangtoeslag ontvangen, maar nieuwe OPC's zouden niet meer erkend worden. Dit ondanks het feit dat de meeste Nederlandse regeringspartijen voorstander zijn van uitgebreide ondersteuning van OPC's.
Voordelen van OPC's
Ouders die kiezen voor een ouderparticipatiecrèche, zoals De Oase, ervaren diverse voordelen:
- Betrokkenheid bij de ontwikkeling van het kind: Ouders zien hun kinderen opgroeien tussen andere kinderen, wat een unieke ervaring is. Ze weten beter wat er gebeurt met hun kinderen en waarom.
- Meer controle: Als ouder heb je meer controle over de opvang dan in de reguliere kinderopvang.
- Betaalbaarheid: Door de actieve inzet van ouders zijn de kosten van de opvang lager.
- Kwaliteit: Ouderparticipatiecrèches presteren goed, en volgens recent onderzoek zelfs beter dan professionele crèches.
- Diversiteit en Gelijkwaardigheid: Elke ouder brengt zijn eigen bagage mee, wat bijdraagt aan een rijke leeromgeving voor de kinderen. Kinderen zien zowel moeders als vaders actief betrokken, wat een contrast vormt met veel reguliere kinderdagverblijven die voornamelijk door vrouwen worden gerund.
- Vertrouwen en Veiligheid: Kinderen leren dat ze bij elke ouder terecht kunnen, wat hen vertrouwen geeft in de wereld.
De Oase is een wettelijk erkende Kinderopvang door Ouders (KDO) die draait op enthousiasme, betrokkenheid, onderling vertrouwen en goede afspraken. De verbinding tussen de ouders van De Oase gaat verder dan de muren van de opvang; het passen op elkaars kinderen buiten de openingstijden ontstaat vaak vanzelf door waardevolle vriendschappen.
Kosten en Toeslag
Het uurtarief voor kinderopvang bij De Oase is momenteel €4,20 per uur per kindje (vanaf september 2025). Dit bedrag dekt de kosten voor huur, biologisch fruit en groente, leuke activiteiten, aanschaf van speelgoed, schoonmaakmiddelen en inventaris. Een voorbeeld: wanneer een kindje twee dagen per week wordt gebracht, betaalt men €364 per maand. Omdat De Oase een wettelijk erkende kinderopvang is, hebben ouders recht op kinderopvangtoeslag.
De Oase is een erkend leerbedrijf voor studenten MBO niveau 1 en 2, en werkt met zowel stagiaires als vrijwilligers. Er zijn momenteel mogelijkheden voor stagiaires op woensdag, en vanaf april 2026 ook op donderdag en vrijdag. Werkzaamheden voor stagiaires omvatten onder andere voorlezen, knutselen, zingen, voorbereiden van de lunch, en helpen bij de afwas en schoonmaak. Daarnaast worden vrijwilligers gezocht die een half uur per week een activiteit willen aanbieden.
De Oase is op zoek naar ouders met kinderen van onder de vier jaar die geïnteresseerd zijn in hun unieke aanpak. Geïnteresseerden kunnen zich aanmelden via het contactformulier op hun website. Het is wel belangrijk dat men Nederlands op minimaal B2-niveau spreekt om te kunnen participeren.
tags: #de #oase #kinderdagverblijf #opc