Communiceren met je ongeboren baby: een gids voor aanstaande ouders

De ontwikkeling van het gehoor bij de foetus

Tijdens onderzoeken is gebleken dat in de 23e week van de zwangerschap de baby al begint te reageren op allerlei geluiden. De zintuigen van de foetus ontwikkelen zich al vroeg tijdens de zwangerschap. Vanaf de vierde week beginnen de gehoororganen, de ogen en de tong zich te vormen. Na verloop van een aantal weken volgen de smaak-, geur- en tastzin. Dat betekent dat de baby in contact komt met zijn omgeving. Vanaf de 24e week begint hij "bewust" te voelen en kan hij reageren op zintuiglijke ervaringen. Je baby kan al vroeg reageren op zijn omgeving, maar zijn zintuigen en zijn hersens zijn nog lang niet volgroeid. Je kunt hem dus best een beetje stimuleren, maar het heeft geen enkele zin dit te overdrijven en de hele dag met je buik voor de speakers te gaan zitten! Je baby kan nog zijn hele leven van muziek genieten...

Het gehoor van je baby evolueert aan een snel tempo. Vanaf 15 weken zwangerschap kan je baby’tje al jouw hartslag of de geluiden in je buik horen. Hij/zij begint ook al geluiden uit de buitenwereld te horen, zoals je stem - al klinkt die eerst nog gedempt. Je stem horen vanuit de baarmoeder helpt je kindje om zich aan jou te hechten, zelfs al voor de geboorte. Na de geboorte zal je baby’tje in staat zijn om vertrouwde stemmen te herkennen, wat voor een veilig en geborgen gevoel zorgt.

Je baby hoort geluiden binnen in je lichaam, maar hij neemt ook geluiden, ritmes en melodieën waar van buiten je lichaam. Deze geluiden worden wel gedempt door het vruchtwater, maar toch vangt je kindje nog veel op. Het reageert hierop door hard te schoppen. Je kindje hoort het bloed door je aderen stromen. Het hoort je hartslag, je ademhaling en het gerommel van je maag. Zo leert je baby geluiden uit zijn omgeving te herkennen.

Methoden om te communiceren met je ongeboren baby

Praten en zingen

Praat regelmatig tegen de baby in de buik zodat hij na de geboorte je stem zal herkennen. Misschien vind je het een beetje raar om tegen die buik te kletsen, maar voor de baby voelt het zo vertrouwd als hij zowel zijn moeder als andere ouder regelmatig hoort. Vertel gewoon een verhaaltje aan de buik. Je hoeft geen zachte stem of baby geluid te produceren. Zingen voor je baby is ook een prima manier om contact te maken met je ongeboren kind.

Als jij en je partner tegen de baby in je buik praten, herkent hij jullie als hij straks geboren is! Je buikbaby hoort jouw stem, maar ook de stem van zijn vader, muziek en het blaffen van de hond. Hij hoort hoe je praat als je vrolijk bent, maar ook hoe je ruzie maakt of hoe je stem klinkt als je moe bent. Veel voorkomende patronen gaat hij dan ook herkennen en dat wekt vertrouwen. Hebben jullie bijvoorbeeld een hond? Dan herkent hij het blaffen na zijn geboorte. Ook de stemmen van broertjes en zusjes herkent hij na de geboorte van toen hij nog in de buik zat. Hoe meer de baby jouw stem, die van je partner en andere mensen uit de directe omgeving hoort, hoe vertrouwder hij er mee wordt.

Als je in de zwangerschap een bepaald nummer regelmatig voor de baby draait, is de kans groot dat je hem na de geboorte met deze muziek kunt troosten. Baby’s houden van rustig opgebouwde klanken.

Haptonomie: affectieve aanraking

Wat als we je zouden vertellen dat er een manier is om met je ongeboren baby te communiceren? We kunnen haptonomie daarom kwalificeren als een methode van "affectieve aanraking". Dankzij deze kunnen toekomstige ouders dan een uitwisseling met baby tot stand brengen. Deze methode bestaat voornamelijk uit strelingen en contacten op de buik van de moeder. Het stelt toekomstige ouders in staat om beetje bij beetje een band in de baarmoeder op te bouwen. Deze techniek is uitgevonden door een Nederlandse arts, Frans Veldman. Hij merkte op dat de baby's gevoelig waren voor de strelingen die door de buikwand van de aanstaande moeder werden gegeven.

Vanaf de 4e of 5e maand van de zwangerschap is het mogelijk om te starten met haptonomielessen. Het is tijdens deze periode dat de baby in de baarmoeder van mama begint te bewegen. Meestal is het een verloskundige die uitlegt welke acties moeten worden ondernomen om met baby te communiceren. De toekomstige ouders zullen dan verschillende druk uitoefenen op de maag van de moeder. Deze druk zal de baby ertoe aanzetten te reageren. De laatste zal bewegen, schoppen. Naarmate de sessies vorderen, begint iedereen zijn plaats in te nemen in het vader-moeder-kind-trio. Deze sessies zijn vaak rijk aan emoties voor toekomstige ouders.

Haptonoom Catherine Dolto legt uit: "De relatie die een moeder met haar baby in de baarmoeder weeft, is zo intens dat deze niet exclusief mag blijven. Toekomstige moeder/kind-banden zullen er waarschijnlijk onder lijden. Het is algemeen bekend, hoe meer er fusie is tussen twee wezens, hoe pijnlijker de scheiding... Het is het goede moment om je in te schrijven voor een bevallingscursus. Weet je niet wat kiezen tussen de duizend en een methodes? En als je nu eens haptonomie zou proberen, een aanpak waarbij ook de toekomstige papa wordt betrokken?"

Vanaf de vierde maand van de zwangerschap ontwikkelen de zintuigen van de foetus zich. Jouw baby is in staat om aanrakingen te voelen en erop te reageren. Lijkt het je wel iets om met hem te communiceren? Haptonomie is heel wat meer dan een voorbereiding op de geboorte. Onder begeleiding van iemand die gespecialiseerd is in haptonomie oefenen je partner en jij lichte druk uit op je buik om de baby te voelen bewegen, en hem uit te nodigen zich te verplaatsen en naar je handen toe te komen. Jullie eerste spel met het gezin! Dat zeer subtiele en niet-invasieve contact kan soms gepaard gaan met stemoefeningen. Met haptonomie kun je een eerste gevoelsmatige band tot stand brengen met je kind nog voor zijn geboorte. Via de aanraking en je stem bied je het al affectieve zekerheid: de baby voelt dat hij welkom is, dat hij graag wordt gezien.

Een van de troeven van deze methode is de centrale rol die de toekomstige papa vervult. Dankzij haptonomie ontwikkelt hij op zijn beurt ook een sterke band met de baby nog voor de geboorte en voelt hij zich niet uitgesloten. Op die manier zijn jullie al verbonden met z’n drieën! Haptonomie is ook een volwaardige methode om je op de bevalling voor te bereiden. Je leert er de posities voor de weeën en de geboorte. Bovendien leert de papa er hoe hij jou tijdens de bevalling kan bijstaan door een actieve rol op te nemen.

Andere vormen van interactie

Nu je baby goed geluiden van buitenaf hoort, hoort (en voelt) hij het natuurlijk ook als jullie schreeuwen. Probeer ruzies dan ook niet schreeuwend op te lossen.

Vanaf ongeveer 23 weken kan je baby gaan reageren als je je hand zachtjes op de buik legt, de kans is groot dat hij naar je hand toekomt en er tegen schopt. Ook leuk is om je baby in de buik te wiegen. Leg twee warme handen om de buik en pak de buitenkant van de baarmoeder als het ware vast. Beweeg de buik zachtjes heen en weer. De baby wordt zo heerlijk gewiegd en zal reageren als je stopt met wiegen door naar je hand toe te zwemmen. Vaak moet je even leren om dit goed te doen, maar het is zó leuk. Natuurlijk wieg je heel zachtjes en ontspannen. Niet alleen de baby geniet hiervan, ook de baarmoeder ontspant door het zachte wiegen. Doe dit vanaf een week of 22, juist in deze periode is je baby nog klein genoeg om alle kanten op te bewegen en kan heerlijk schommelen in de baarmoeder.

In het begin zul je misschien nog niet zo heel duidelijk merken dat je baby reageert, maar als je dit regelmatig doet zul je steeds vaker merken dat je baby meespeelt.

Praktische tips voor interactie

• Geef je bolle buik een massage: Een goede manier om een band met je ongeboren baby te krijgen, is door je buik zachtjes te masseren. Dat helpt je om te ontspannen en tot rust te komen. Veel vrouwen gebruiken olie of crème om striemen te voorkomen, en die laten je huid ook zacht en soepel aanvoelen.
• Ga eens zwemmen: Zwemmen is een goeie manier om je even gewichtsloos te voelen, en het is de ideale manier om te sporten tijdens je zwangerschap. Bovendien ervaar je zo een beetje hoe het voelt voor je baby’tje dat ook “ronddrijft” in het (vrucht)water. Hoe bol je buik ook wordt, de zachte ondersteuning van het water zorgt voor wat verlichting in de latere stadia van je zwangerschap.
• Zing en praat tegen je buik: Als je weet dat je kindje jou kan horen, is het leuk om een liedje te zingen of een praatje te maken met hem/haar. Misschien voelt het wat vreemd in het begin, maar dat went snel!
• Help je partner om een band te smeden met jullie baby: Zo kan je je partner helpen om de bewegingen van jullie kindje te voelen. Informeer hem/haar ook dat jullie baby al stemmen kan horen vanaf 15 weken zwangerschap, dus misschien kan hij/zij praten, zingen of voorlezen aan je buik, zodat je baby vertrouwd geraakt met zijn/haar stem.
• Maak een wandeling: Probeer wat tijd te maken voor een wandeling. Zo krijg je niet alleen wat beweging, het geeft je ook de tijd en ruimte om je te focussen op je ongeboren baby zonder al te veel afleiding of onderbrekingen. Je kan tijdens het wandelen zelfs een babbeltje maken met je kindje.
• Beantwoord de schopjes van je baby: Wrijf over je buik wanneer je baby beweegt, en misschien schopt je kindje wel terug. Al heel vroeg tijdens de zwangerschap beginnen de zintuigen van je baby zich te ontwikkelen. Vanaf de 24e week begint hij "bewust" te voelen en kan hij reageren op zintuiglijke ervaringen.

Het belang van emoties en stressmanagement

In al die maanden wordt de band met je baby gevormd via emoties. Al heel snel ontstaat er een lichamelijke en geestelijke band tussen jou en je baby. Hij voelt je bewegingen en raakt gewend aan jouw manier van praten en bewegen, maar hij ervaart ook de buitenwereld en de effecten van stress en emoties die jij meemaakt. Dat gebeurt via stoffen die in jouw lichaam worden aangemaakt, zoals cortisol en adrenaline. Daarom is het zo belangrijk dat je ontspannen bent en dat je stress vermijdt.

Vanaf ongeveer de zevende week kan je baby dingen voelen. Voel jij je onzeker en gespannen tijdens je zwangerschap? Vraag jij je daarbij regelmatig af of je baby er last van heeft als jij niet lekker in je vel zit? En voel je je daar dan vervolgens weer rot over? Dan ben je echt niet de enige. Uit steeds meer onderzoek komt naar voren dat een baby in de baarmoeder vanaf het prille begin van de zwangerschap ook de emoties uit zijn omgeving ervaart, en dat ook die van invloed zijn op hoe het kind zich ontwikkelt. Alcohol en sigaretten kun je laten staan, maar emoties heb je niet altijd in de hand. Sommige gebeurtenissen overkomen ons en dan hebben we te dealen met de emoties die dat oproept.

Misschien ben jij opnieuw zwanger na een eerdere miskraam of een zwangerschap die in een later stadium voortijdig is geëindigd. Dan zal jij tijdens deze zwangerschap waarschijnlijk extra spanning en onzekerheid ervaren omdat je bang bent dat het weer mis zal gaan. Of misschien ben jij die zwangere vrouw die weet dat ze een verhoogd risico heeft op een kindje met een aandoening. Dan zul jij mogelijk pas durven vertrouwen op een gezond kindje als de prenatale onderzoeken gedaan zijn en je gehoord hebt dat het allemaal goed is. Je kunt dan misschien de gebeurtenissen niet beïnvloeden, maar je hebt wel invloed op hoe je ermee omgaat. Zo zijn er talloze mogelijkheden bij stressklachten om je te ontspannen tijdens de zwangerschap, al dan niet met begeleiding. Denk aan mindfullnes, Yoga, meditaties, ingeplande rustmomenten etc. Maar er is nog iets wat je kunt doen en waar ik zelf een warm voorstander van ben: praten met je kind in de baarmoeder. Dat klinkt misschien heel raar. In de loop van de zwangerschap gaat de baby jouw stem horen en herkennen als een vertrouwd geluid. Maar al ver voor die tijd, vanaf het allerprilste begin van de zwangerschap, kun je contact maken met je baby. Dat is eigenlijk heel eenvoudig. Ga er bewust even voor zitten of liggen en leg je handen op je buik. Stel je in gedachten voor dat je kindje, hoe klein het op dat moment misschien nog is, toch jouw aanwezigheid en de warmte van je handen voelt.

Emoties krijgen een plek en een verhaal en dat voelt je baby. Daar geloof ik heilig in.

Wat als je geen connectie voelt?

Wat als ik geen echte connectie voel met de baby? Dit is een vraag die veel aanstaande moeders zichzelf stellen, maar waar ze zich vaak ongemakkelijk bij voelen om openlijk te bespreken. Het is belangrijk om te begrijpen dat het gevoel van verbondenheid met je baby niet altijd direct aanwezig is. Het kan variëren van persoon tot persoon en zelfs van zwangerschap tot zwangerschap. Dus, als je je afvraagt waarom je nog geen sterke band voelt met je baby, wees gerust, je bent niet de enige. Er zijn verschillende redenen waarom sommige moeders mogelijk geen directe connectie ervaren. Sommige vrouwen kunnen zich zorgen maken over het feit dat ze geen emotionele band voelen, maar het is belangrijk om te weten dat dit gevoel met de tijd kan groeien. Het opbouwen van een band kost tijd en het is volkomen normaal dat het niet meteen gebeurt.

Deel je gevoelens met je partner, een vertrouwenspersoon of zelfs een professionele zorgverlener. Probeer tijd door te brengen met je baby door te praten, te zingen, te lezen of gewoon te knuffelen. Sluit je aan bij een moedergroep, online forum of praat met andere moeders die soortgelijke ervaringen hebben gehad. Onthoud dat elke moeder-babyband uniek is en zich op verschillende manieren ontwikkelt. Het is essentieel om mild voor jezelf te zijn en te onthouden dat gevoelens van verbondenheid op verschillende momenten kunnen ontstaan.

tags: #communiceren #met #je #ongeboren #baby