Er bestaat een veronderstelling dat er een verband bestaat tussen overgewicht en obesitas bij volwassenen en de wijze waarop zij geboren zijn. Gezien de significante toename van zowel keizersnedes als het aantal mensen met overgewicht in de afgelopen decennia, hebben wetenschappers van de Universiteit van Londen onderzoek gedaan naar een mogelijk verband tussen deze twee fenomenen.
Onderzoek naar het verband tussen keizersnede en overgewicht
Wetenschappers analyseerden gegevens van meer dan 150.000 mannen en vrouwen uit tien verschillende landen. Hierbij werd gekeken naar hun body mass index (BMI), een maatstaf voor lichaamsgewicht in relatie tot lengte (een BMI tussen 20 en 25 wordt als normaal beschouwd), en de geboortemethode (vaginale bevalling of keizersnede). Uit deze analyse bleek dat personen die via een keizersnede geboren waren, gemiddeld een 0,44 kg/m² hogere BMI hadden. Bovendien liepen zij 26% meer risico op overgewicht (BMI > 25) en 22% meer risico op obesitas (BMI > 30) in vergelijking met personen die via een vaginale bevalling ter wereld kwamen. Deze bevindingen golden voor zowel mannen als vrouwen.
De onderzoekers concludeerden dat er een verband bestaat tussen een keizersnede en overgewicht op volwassen leeftijd. Zij benadrukten echter dat dit verband niet noodzakelijk oorzakelijk is.
Interpretatie van de onderzoeksresultaten
Het percentage keizersnedes in België ligt momenteel rond de 17-18% en dit percentage blijft stijgen. Een keizersnede is doorgaans geen keuze van de patiënt, maar wordt om medische redenen uitgevoerd. Dergelijke redenen kunnen zijn: een stuitligging of dwarsligging van de baby, een voorliggende placenta, of dreigend zuurstofgebrek bij de baby. Bij zwangere vrouwen met overgewicht komt een medische indicatie voor een keizersnede vaker voor. Kinderen van moeders met obesitas hebben een verhoogde kans om op latere leeftijd zelf ook gewichtsproblemen te ontwikkelen, wat een mogelijke verklaring kan zijn voor het waargenomen verband.
Een andere mogelijke verklaring ligt in de samenstelling van de darmflora, de verzameling bacteriën in de darmen. De eerste bacteriën die een pasgeborene binnenkrijgt, worden tijdens de passage door het geboortekanaal van de moeder verkregen. Pasgeborenen die via een keizersnede geboren worden, hebben hierdoor in het begin een andere darmflora dan kinderen die via een vaginale bevalling geboren zijn. Momenteel wordt de link tussen darmflora en obesitas intensief onderzocht, wat eveneens een verklaring zou kunnen bieden voor het verband.
Wat is een keizersnede?
Een keizersnede is een chirurgische ingreep waarbij de baby via een incisie in de buik en baarmoeder wordt geboren. Dit kan gepland zijn, bijvoorbeeld als uit eerdere zwangerschappen al blijkt dat een vaginale bevalling niet mogelijk is, of als er sprake is van een medische indicatie zoals een stuitligging of een voorliggende placenta. Een keizersnede kan ook ongepland zijn en tijdens de bevalling worden uitgevoerd als er complicaties optreden, zoals onvoldoende ontsluiting, zuurstoftekort bij de baby, of als de baby niet verder vordert tijdens het persen.
Geplande en niet-geplande keizersnede
Bij een geplande keizersnede, ook wel een primaire of electieve keizersnede genoemd, wordt de ingreep op een vooraf bepaalde datum uitgevoerd. Dit kan bijvoorbeeld nodig zijn na meerdere eerdere keizersnedes, of wanneer er tijdens de zwangerschap al medische redenen zijn vastgesteld die een vaginale bevalling ontraden.
Een ongeplande keizersnede wordt noodzakelijk geacht tijdens de bevalling zelf. Dit kan gebeuren wanneer de vordering van de bevalling stagneert, er tekenen zijn van foetale nood, of wanneer de vaginale bevalling risico's met zich meebrengt voor moeder of kind.
Voorbereiding en verloop van een keizersnede
Bij een geplande keizersnede wordt de patiënt gevraagd nuchter te zijn (niet eten, drinken of roken vanaf een bepaalde tijd voor de ingreep). Vaak wordt er medicatie meegegeven die thuis ingenomen moet worden. In het ziekenhuis wordt de patiënt voorbereid, waarbij onder andere een infuus wordt geplaatst. De ingreep vindt meestal plaats onder epidurale verdoving (een vorm van plaatselijke verdoving via een ruggenprik), waardoor de patiënt wakker blijft en eventueel de partner aanwezig kan zijn. In zeldzame gevallen is een algehele narcose noodzakelijk.
Tijdens de operatie wordt er een horizontale incisie in de buikwand gemaakt, gevolgd door een incisie in de baarmoeder. De baby wordt vervolgens geboren en direct onderzocht door de kinderarts. Na de geboorte van de baby wordt de baarmoeder en de buikwand zorgvuldig gehecht. De duur van de operatie varieert meestal van 30 tot 45 minuten.
Gentle sectio
Een 'gentle sectio' is een benadering waarbij de overgang voor de baby zo zacht mogelijk wordt gemaakt. Dit kan onder andere door het dimmen van het licht in de operatiekamer en, indien mogelijk, direct huid-op-huidcontact met de moeder te faciliteren. Dit vereist specifieke planning en installatie op de operatietafel.
Voeding en medische nazorg na een keizersnede
Na een keizersnede is het geven van borstvoeding goed mogelijk. De eerste voeding kan worden gestart zodra de baby tekenen van honger vertoont. De moeder blijft na de ingreep nog enige tijd in het verloskwartier voor monitoring en nazorg door de vroedvrouw. De dag na de operatie mag de patiënt, met hulp, weer opstaan en rondlopen. Een blaassonde wordt doorgaans na 24 uur verwijderd.
Risico's en complicaties van een keizersnede
Hoewel keizersnedes over het algemeen veilig zijn, brengt elke operatie risico's met zich mee. Complicaties komen zelden voor, maar bij een dringende, ongeplande keizersnede is de kans op complicaties iets groter dan bij een geplande ingreep. In sommige gevallen kan het nodig zijn dat de baby opgenomen wordt op de neonatale afdeling. Mogelijke complicaties voor de moeder kunnen onder meer infecties, bloedverlies, trombose, of schade aan de blaas of darmen zijn. Voor volgende zwangerschappen kunnen er ook risico's zijn, zoals een verhoogde kans op een baarmoederruptuur (scheuren van het litteken in de baarmoeder), problemen met de innesteling van de placenta, of verklevingen.
Na een vaginale bevalling komt de ademhaling van de baby vaak beter op gang doordat het vocht uit de longen wordt gedrukt tijdens het persen. Bij een keizersnede kan er meer vocht in de longen achterblijven, wat ademhalingsproblemen kan veroorzaken, vooral bij vroeggeboren baby's. Daarom wordt een geplande keizersnede doorgaans rond de 39 weken zwangerschap uitgevoerd.
Vaginale bevalling na een eerdere keizersnede
Vrouwen die eerder een keizersnede hebben gehad en opnieuw zwanger zijn, staan voor de keuze tussen een vaginale bevalling of een herhaalde keizersnede. De kans op een succesvolle vaginale bevalling na een eerdere keizersnede wordt geschat op ongeveer 75%. Belangrijke factoren die hierbij een rol spelen, zijn de reden voor de eerdere keizersnede, het verloop van de huidige zwangerschap, en de wensen van de vrouw. Er wordt altijd een zorgvuldige afweging gemaakt van de voor- en nadelen, waarbij de veiligheid van moeder en kind voorop staat.
Het belangrijkste risico bij een vaginale bevalling na een keizersnede is een baarmoederruptuur. Dit is zeldzaam, maar kan ernstige gevolgen hebben voor moeder en kind, waaronder zuurstofgebrek bij de baby en verhoogd bloedverlies bij de moeder. Om dit risico te minimaliseren, worden extra veiligheidsmaatregelen genomen, zoals continue monitoring van moeder en kind in het ziekenhuis. Als de vaginale bevalling niet voorspoedig verloopt, kan alsnog besloten worden tot een spoedkeizersnede.
Verschillen tussen vaginale bevalling en keizersnede
Een vaginale bevalling wordt vaak geassocieerd met een sneller herstel voor de moeder en een betere ademhalingsfunctie bij de baby direct na de geboorte. Ook de kans op een succesvolle vaginale bevalling bij volgende zwangerschappen is groter. Het belangrijkste nadeel is het risico op een baarmoederruptuur.
Een keizersnede, zowel gepland als ongepland, brengt eigen risico's met zich mee, zoals een verhoogde kans op infecties en complicaties bij volgende zwangerschappen. Na een keizersnede kan de baby meer vocht in de longen hebben, wat de ademhaling kan bemoeilijken. De kans op ernstige complicaties is over het algemeen lager bij een geplande keizersnede dan bij een spoedkeizersnede.
De keuze tussen een vaginale bevalling en een keizersnede is vaak persoonlijk en wordt gemaakt na zorgvuldige afweging van medische factoren, persoonlijke voorkeuren en de wens voor toekomstige zwangerschappen. Beide methoden worden als veilig beschouwd, met elk hun eigen specifieke voor- en nadelen.
tags: #bij #welk #gewicht #keizersnede