Blauw is een primaire kleur in het systeem van additieve kleurmenging en een secundaire kleur in het systeem van subtractieve kleurmenging. Het is belangrijk om onderscheid te maken tussen het technische gebruik van de term "blauw" en het alledaagse taalgebruik. Technisch gezien komt blauw overeen met "violet" en is het een complementaire kleur van geel. In het dagelijks taalgebruik duidt blauw op de tint tussen cyaan en violet, met een golflengte van ongeveer 470 nanometer, en is het de complementaire kleur van oranje.
Symboliek en associaties van blauw
In Nederland heeft de kleur blauw geen sterke gevoelswaarde, behalve mogelijk die van puurheid of zuiverheid. Dit wordt soms weerspiegeld in de kunst, bijvoorbeeld door Maria vaak in een blauwe jurk af te beelden. In Engelstalige landen wordt blauw daarentegen geassocieerd met melancholie of droefheid, zoals in de bluesmuziekstijl.
Personen met lichtblauwe ogen worden vaak gezien als eerlijk en betrouwbaar. Sinds de introductie van de spijkerbroek is blauwe kleding erg populair geworden en wordt de kleur ook veel gebruikt in uniformen en werkkleding, zoals bij de politie en de marine. De term "blauwe boorden" verwijst naar handwerklieden die blauwe overalls dragen, in tegenstelling tot "witte boorden" (kantoorpersoneel). "Blauweboordencriminaliteit", in tegenstelling tot witteboordencriminaliteit, duidt op alledaagse gewelddadige criminaliteit zoals mishandeling en diefstal.
"Blue chips" zijn aandelen van zeer waardevolle of goed presterende ondernemingen. Met "blauw bloed" wordt een adellijke afkomst bedoeld. Vroeger werd de hoogste Belgische adel door de koning ontvangen in de Salon Bleu (blauwe salon).
Regionale en culturele betekenissen
In Rusland en andere voormalige Sovjetrepublieken wordt blauw geassocieerd met homoseksualiteit. De reden hiervoor is niet geheel duidelijk, maar het kan verband houden met het feit dat homoseksualiteit in het tsaristische Rusland makkelijker te praktiseren was voor de adel, waardoor het geassocieerd werd met mensen 'van blauw bloed'.
Een "blauwe" was oorspronkelijk een scheldwoord voor iemand van Indonesische afkomst, maar is later omgebogen tot een geuzennaam, mede dankzij de popgroep The Blue Diamonds. Iemand die een "blauwe knoop" draagt, is een geheelonthouder die principieel geen alcohol gebruikt.
Blauw in wetenschap en iconografie
In de kleurcodering voor elektronica staat blauw voor het cijfer 6. In de christelijke iconografie symboliseert de liturgische kleur blauw de hemel en het goddelijke. Op iconen uit de Oosters-Orthodoxe Kerk draagt de maagd Maria vaak het goddelijke blauw, terwijl Christus in het rood is afgebeeld als symbool van zijn mens-zijn. In de rooms-katholieke traditie staat lichtblauw voor onschuld, wat eveneens een reden is waarom Maria vaak in het lichtblauw wordt afgebeeld.
Net als groen wordt blauw vaak als een rustgevende kleur beschouwd. Warme en koude kranen zijn respectievelijk met rood en blauw gemarkeerd, waarbij rood als warm en blauw als koud geldt. Twee blauwe ogen worden beschouwd als een symbool van schoonheid.
Isaac Newton beschreef in zijn werk Opticks hoe hij de kleur van een diepblauwe pauwenveer vergeleek met de blauwe vlek die hij zag als hij zachtjes tegen zijn oog drukte. Het gereflecteerde beeld van de zon op water, bekeken door een polarisatiefilter, toont een diepblauw zonnebeeld dat verandert bij het draaien van het filter.
Blauw in de natuur en fictie
In de Amerikaanse staat Kentucky leeft een groep mensen met een opvallend blauwgekleurde huid. In sciencefictionverhalen ontmoeten speleologen vaak blauwgekleurde humanoïden in geavanceerde onderaardse samenlevingen. In de strip S.O.S. 2 - De verkennende astronauten op Mars van Albert Weinberg dragen de astronauten blauwe ruimtepakken om een duidelijk kleurcontrast te creëren met het koperrode Marslandschap.
Vroege illustratoren van jeugdliteratuur over astronomie en ruimtevaart beeldden de ruimte vaak af als een blauwe ruimte, een trend die ook zichtbaar is in spelletjes en speelgoed uit de vroege Space Age. Sterrenglobes tonen de ruimte vaak blauw of donkerblauw, zelden zwart. Sommige rotsblokken op de maan lijken blauwachtig op foto's, hoewel ze in werkelijkheid grijs zijn. De maangrond zelf heeft een beige of gelig grijze kleur. Een opvallende formatie op de maan, genaamd Ina, toont een opvallende blauwe kleur bij opnames met krachtige telescopen en digitale beeldbewerking.