Snelle Ademhaling bij Baby's: Oorzaken en Oplossingen

Het volgen van de ademhaling van een pasgeboren baby kan beangstigend zijn. Soms ademt een kindje razendsnel, dan lijkt het alsof de ademhaling stopt, en vaak hoort men vreemde geluiden. Het is belangrijk om te weten welke ademhalingspatronen normaal zijn en wanneer er reden tot zorg is.

Normale Ademhalingspatronen bij Baby's

Baby's ademen veel sneller dan volwassenen. Een normale ademhalingsfrequentie voor een pasgeboren baby ligt tussen de 30 en 60 ademhalingen per minuut. Om de ademhaling te tellen, observeer je één minuut lang hoe vaak de borst van je baby omhoog en omlaag gaat. Eén beweging omhoog én omlaag telt als één ademhaling.

Onregelmatige ademhaling is bij baby's vaak volkomen normaal. Veel baby's vertonen zogenaamd periodiek ademen: enkele snelle ademhalingen, gevolgd door een pauze van 5 tot 10 seconden, waarna de ademhaling weer normaal verdergaat. Mild snurken of rochelen komt regelmatig voor en is meestal onschuldig. De luchtwegen van baby's zijn nog klein en smal, waardoor vaker geluiden te horen zijn. Neuzen en snuiven zijn ook normaal.

Tijdens REM-slaap (droomslaap) is de ademhaling vaak sneller en onregelmatiger. Dit is volkomen normaal. Licht snurken komt voor en is vaak onschuldig. Als je baby echter de hele nacht hard snurkt én niet goed groeit of slecht drinkt, kan een afspraak met een KNO-arts verstandig zijn. Korte ademhalingspauzes tot 10 seconden kunnen normaal zijn, vooral tijdens periodiek ademen. Pauzes langer dan 10 seconden vereisen medische evaluatie.

Baby's zijn van nature neusademers. Als je baby structureel door de mond ademt, is er waarschijnlijk sprake van een verstopte neus. Een verstopte neus kun je helpen verhelpen met fysiologisch zout en een neuszuiger.

Baby's kunnen niet echt hoesten zoals volwassenen. Slijm wordt meestal doorgeslikt of uitgebraakt. Voor gezonde, op tijd geboren baby's is een ademhalingsmonitor niet noodzakelijk.

Wanneer Zorgen Maken: Mogelijke Oorzaken van Snelle of Problematische Ademhaling

Er zijn verschillende redenen waarom een baby sneller of moeilijker kan ademen. Enkele belangrijke oorzaken zijn:

Infant Respiratory Distress Syndrome (IRDS)

Bij Infant Respiratory Distress Syndrome (IRDS), ook wel hyaliene membraanziekte genoemd, kunnen de longblaasjes niet goed ontplooien of blijven ze niet ontplooid. Dit ontstaat als gevolg van een tekort aan de stof surfactant, die de longblaasjes openhoudt. Hierdoor ontstaat een verstoorde uitwisseling van zuurstof en koolzuur met als gevolg ademhalingsproblemen.

Bij te vroeg geboren baby's kan deze stof nog niet genoeg zijn aangemaakt in de longen. Of de surfactant kan in de dagen na de geboorte minder goed werken door een infectie. Het ademhalingscentrum in de hersenen van te vroeg geboren baby's is nog niet helemaal volgroeid, waardoor de baby soms vergeet adem te halen of oppervlakkig ademt.

De behandeling van IRDS bestaat uit het ondersteunen van de ademhaling, vaak met behulp van Continue Positieve Airway Pressure (CPAP). Hierbij wordt extra lucht en eventueel zuurstof gegeven. Als deze behandeling niet afdoende is, wordt gestart met kunstmatige beademing op de Neonatale Intensive Care Unit (NICU).

Wet Lung

'Wet lung' betekent letterlijk natte long. Het is een ademhalingsprobleem dat voornamelijk voorkomt bij voldragen baby's, maar het kan ook bij te vroeg geboren baby's voorkomen. De longen van een foetus in de baarmoeder scheiden vocht af. Bij de geboorte moet dat longvocht uit de longen worden geperst en vervangen worden door lucht, zodat het kindje kan ademen. Dit gebeurt normaal gesproken tijdens het passeren van het geboortekanaal. Verdwijnt dat longvocht niet of niet voldoende, bijvoorbeeld omdat de bevalling heel snel gaat of omdat je kindje geboren wordt via een keizersnede, dan kan het hierdoor ademhalingsproblemen krijgen.

Meestal verdwijnen de verschijnselen spontaan in de loop van enkele uren tot maximaal twee dagen. Voor sommige baby's kost het ademen met een 'wet lung' veel energie. Ter bewaking ligt de baby aan een monitor en saturatiemeter om de hartslag, ademhaling en zuurstofspanning in het bloed te meten. Als de baby vermoeid raakt, wordt geholpen met ademhalen, eerst met een zuurstofbrilletje en indien nodig met CPAP.

RSV-virus (Respiratoir Syncytieel Virus)

Veel jonge kinderen krijgen het RS-virus, meestal in de winter. De meeste kinderen worden alleen verkouden door het RS-virus, maar sommige kinderen worden erg ziek, vaak met ontstoken kleine buisjes in de longen (bronchiolitis). Dit gebeurt vooral bij kinderen jonger dan 6 maanden.

Kinderen die op of na 1 april 2025 zijn geboren, kunnen een prik tegen het RS-virus krijgen. Er is ook een prik tegen het RS-virus voor zwangere vrouwen.

Symptomen van het RS-virus kunnen zijn: een verstopte neus, hoesten, niezen, oorpijn, koorts (temperatuur boven 38 graden). Bij ernstigere gevallen kan het kind snel of piepend ademen, slechter drinken, benauwd zijn, of de huid tussen de ribben trekt naar binnen bij inademen.

Bij baby's die slechter drinken en mogelijk het RS-virus hebben, is het raadzaam de huisarts te raadplegen. Spoelen van de neus met zout water kan helpen om de neus open te houden, zodat de baby beter kan drinken. Baby's jonger dan 6 maanden kunnen namelijk alleen door hun neus ademen.

Andere Mogelijke Oorzaken

• Luchtweginfecties: Naast RSV kunnen andere luchtweginfecties leiden tot ademhalingsproblemen.
• Veel slijm in de neus: Dit kan de ademhaling bemoeilijken, aangezien baby's voornamelijk door hun neus ademen.
• Verstopte neus: Kan veroorzaakt worden door slijm of andere factoren en bemoeilijkt de neusademhaling.
• Hoesten: Kan een teken zijn van een infectie. Bij hevige hoest, geen koorts en geen kinkhoestvaccinatie is contact met de arts noodzakelijk.
• Hartproblemen: Hoewel zeldzaam, kunnen hartproblemen leiden tot snelle ademhaling. Tekenen van hartfalen bij een baby zijn snelle ademhaling, zweten, vermoeidheid bij eten of drinken, beperkte gewichtstoename en een bleke huid.
• Laryngomalacie: Dit is de meest voorkomende oorzaak van rochelen, waarbij het kraakbeen van het strottenhoofd nog zacht is en bij inademen gedeeltelijk dichtklapt.
• Reflux: Maaginhoud die terugkomt in de keel kan ook rochelen veroorzaken.

Wiegendood (SIDS) en Ademhalingsproblemen

Wiegendood, of in medische kringen SIDS (Sudden Infant Death Syndrome), is het plotseling overlijden van een ogenschijnlijk gezonde baby, waarbij geen andere aantoonbare doodsoorzaak kan worden gevonden. Kenmerkend is dat dit tijdens de slaapperiode gebeurt.

Wetenschappers vermoeden dat dit te maken heeft met een nog immature of onderontwikkelde hersenfunctie rond ademhaling. Normaal dient deze hersenfunctie een signaal te geven bij te weinig zuurstofopname of een te langzame ademhaling of ademhalingsstop, zodat het kindje de ademhaling aanpast. Men vermoedt dat deze prikkel niet gegeven wordt, waardoor het kindje de ademhaling of positie niet aanpast en in zuurstofnood komt.

Sinds midden de jaren '90 zijn er richtlijnen opgesteld om wiegendood te vermijden, wat heeft geleid tot een duidelijke daling van het aantal gevallen.

Preventieve Maatregelen en Veilige Slaapomgeving

Het creëren van een veilige slaapomgeving is cruciaal om het risico op wiegendood en ademhalingsproblemen te minimaliseren.

Slaaphouding

Het slapen op de rug wordt wetenschappelijk gezien als de meest veilige slaaphouding, omdat de luchtwegen dan vrij zijn. Baby's die op hun buik te slapen worden gelegd, kunnen met hun gezichtje tegen de matras terechtkomen en hebben mogelijk nog niet de spierkracht om het hoofdje boven de matras uit te houden of voldoende te draaien. Bovendien herademen baby's in buiklig ook meer hun CO2-rijkere uitgeademde lucht.

Slapen op de zij wordt afgeraden omdat dit geen erg stabiele lighouding is. Voor kindjes die speciale zorg nodig hebben, kan buiklig aangeraden worden, mits ze het draaien al onder de knie hebben en het hoofd effectief omhoog kunnen houden en weg kunnen draaien indien nodig.

Belangrijk is dat baby's tijdens wakkere periodes wel nood hebben om te ontdekken en te verkennen in buiklig, aangezien veel ontwikkelingsmijlpalen hieruit voortkomen.

Bedomgeving

• Matras: De matras mag niet te zacht zijn en moet goed aansluiten op het bed om kieren te vermijden. Gebruik een ademende matras om het risico op verstikking te vermijden. Waterbedden zijn niet veilig.
• Bedje: Het bedje dient voldoende luchtcirculatie toe te laten om oververhitting te vermijden.
• Beddengoed: Gebruik in plaats van een deken een goed passende slaapzak of bak een jonge baby correct in. Vermijd bedomrandingen, knuffels en doekjes bij/op het gezicht. Het gezichtje van de baby dient onbedekt te zijn.

Overige Factoren

• Co-sleeping: Baby's die op de kamer van de ouders slapen gedurende de eerste zes maanden, horen meer omgevingsgeluiden, waardoor ze gemakkelijker wat wakkerder zijn en minder diep slapen. Dit verkleint het risico op wiegendood. Bed-sharing wordt afgeraden, maar co-sleeping (apart bedje in dezelfde kamer) is veilig.
• Roken: Roken in ruimtes waar de baby verblijft verhoogt de kans op wiegendood. Ook roken tijdens de zwangerschap verhoogt dit risico aanzienlijk.
• Temperatuur: Een te hoge temperatuur bij de baby is een risicofactor. De ideale kamertemperatuur is 18°C bij kinderen vanaf 6-8 weken oud.
• Borstvoeding: Borstvoeding werkt beschermend tegen wiegendood.
• Veranderingen: Elke 'plotse' verandering die bij een baby stress veroorzaakt, kan het slaapritme verstoren en de kans op wiegendood verhogen.

Wanneer Medische Hulp Inroepen?

Hoewel veel ademhalingspatronen bij pasgeboren baby's normaal zijn, zijn er signalen waarvoor je alert moet zijn en waarbij medische hulp ingeschakeld moet worden.

Direct Medische Hulp (Bel 112 of Spoedpost)

• Je kind ademt piepend.
• Je kind ademt snel of moeilijk.
• Je kind is benauwd als het rustig zit of ligt.
• De huid tussen de ribben gaat naar binnen bij inademen.
• De neus beweegt mee bij het ademen.
• Je kind stopt opeens een paar seconden met ademen.
• De huid rond de mond van je kind is grijs-blauw.
• Je kind huilt of kreunt steeds.
• Je kind is slaperig en moeilijk wakker te krijgen (suf).
• Je kind wordt snel zieker.
• Bij baby's jonger dan 6 maanden die stuipen hebben (onwillekeurige schokjes of verstijvingen).
• Bij baby's jonger dan 1 maand met ademnood of die erg benauwd lijken.

Zelfde Dag Huisarts/Kinderarts

• Je kind drinkt weinig (minder dan de helft van normaal).
• Je kind is jonger dan 3 maanden en heeft koorts.
• Je kind is jonger dan 1 maand en heeft koorts (ga dan rechtstreeks naar het ziekenhuis).
• Je kind is jonger dan 2 jaar met ernstige problemen van hart of longen.
• Je kind is jonger dan 2 jaar en heeft downsyndroom.
• Je kind heeft veel minder afweer door een ziekte (bv. leukemie).
• Als je vermoedt dat je kind kinkhoest heeft.
• Als je baby projectielbraakt of groen braaksel heeft.
• Als je tekenen van uitdroging herkent (minder natte luiers, huilen zonder tranen, diepliggende ogen, huidplooitje dat blijft staan).
• Als je baby plotselinge, ernstige buikpijn heeft.
• Als je baby hartproblemen vermoedt.
• Als je baby langer dan een week geelzucht heeft, opnieuw geelzucht heeft na ontslag uit het ziekenhuis, donkere urine heeft, bleke stoelgang heeft of een zieke indruk maakt.

Een baby met ademnood ademt sneller dan normaal en soms piepend. De borstkas of het buikje beweegt sterk mee bij het ademen. Als je hierover twijfelt, neem dan contact op met je huisarts, aangezien er sprake kan zijn van een onderliggend probleem zoals een luchtweginfectie.

Onderzoeken en Behandeling

Bij verdenking op ademhalingsproblemen kan een polysomnografisch onderzoek (waarbij tijdens de slaap functies zoals hart- en ademhalingsritme worden onderzocht) worden uitgevoerd. Ook kan een hart- en ademhalingsmonitor thuis worden gebruikt om de baby te bewaken.

De behandeling hangt af van de oorzaak. Dit kan variëren van ondersteunende zorg, zoals het geven van extra zuurstof of CPAP, tot medicatie of in ernstige gevallen kunstmatige beademing.

Bij baby's die slechter drinken, kan de huisarts adviseren om het slijm uit de neus te spoelen met zout water. Dit helpt de neus open te houden en bevordert het drinken.

Voor ingrijpende handelingen, zoals het inbrengen van een sonde of infuus, wordt vaak eerst sacharose (een suikeroplossing) gegeven om pijn en stress te verminderen.

tags: #ademhaling #baby #snel